Oce艅 1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek [53]
Loading...

Pogona vitticeps – agama brodata



Pogona vitticeps – agama brodata

 

Nazewnictwo

Nazwa polska: Brodatka 艣rodkowoaustralijska (obecnie obowi膮zuj膮ca nazwa), Agama brodata (nazwa powszechna), Brodatogama kontynentalna
Nazwa angielska: Bearded dragon, Central bearded dragon, Inland bearded dragon
Nazwa niemiecka: Bartagame, Streifenk枚pfige Bartagame, Farbbartagame
Nazwa czeska: Agama australsk谩, Agama vousat谩
Nazwa francuska: Dragon barbu, Agame barbu

Synonimy

Systematyka

Agamy brodate s膮 jednym z wi臋kszych przedstawicieli rodzaju Pogona, obejmuj膮cego obecnie 7 gatunk贸w.聽 Nale偶膮 do rodziny agamowatych (Agamidae) do podrodziny Amphibolurinae.

D艂ugo艣膰 偶ycia

Agamy utrzymane w dobrych warunkach 偶yj膮 oko艂o 10-12 lat, najstarsza agama wed艂ug rekord贸w Guinnessa prze偶y艂a 18 lat i 237 dni 4 . Istniej膮 tak偶e doniesienia o starszych 19- i 21-letnich agamach, ale nie zosta艂y one dostatecznie udokumentowane. W naturze agamy 偶yj膮 znacznie kr贸cej, od 3 do 8 lat. Warto zaznaczy膰, 偶e w ostatnim czasie d艂ugo艣膰 偶ycia tych zwierz膮t w niewoli r贸wnie偶 si臋 skr贸ci艂a i coraz rzadziej mo偶na spotka膰 osobniki starsze ni偶 7-8 lat. Jest to spowodowane wieloma czynnikami, mi臋dzy innymi b艂臋dami opiekun贸w takimi jak brak odpowiedniej diety czy nieutrzymywanie odpowiednich warunk贸w w terrarium.

Wygl膮d

Agamy brodate to jaszczurki osi膮gaj膮ce 35-50 cm d艂ugo艣ci cia艂a, osobniki odmiany German Giant mog膮 osi膮ga膰 nawet do 60 cm d艂ugo艣ci. Waga doros艂ych agam brodatych waha si臋 w granicach 300-500g powy偶ej 500g to najcz臋艣ciej osobniki z nadwag膮, albo agamy wyj膮tkowo du偶e (powy偶ej 50cm). Ich ubarwienie jest zmienne od br膮zowego, poprzez czerwone, pomara艅czowe, 偶贸艂te, a nawet bia艂e w zale偶no艣ci od odmiany. W odpowiedzi na temperatur臋 艣rodowiska, a tak偶e w zale偶no艣ci nastroju agamy mog膮 zmienia膰 swoje ubarwienie na nieco ciemniejsze, lub ja艣niejsze. Najlepiej wybarwione staj膮 si臋 po ciep艂ej k膮pieli. Wzd艂u偶 cia艂a agamy, a tak偶e na brodzie znajduj膮 si臋 kolce.

Odmiany barwne

Hodowla agam brodatych si臋ga lat 70-tych kiedy to po raz pierwszy agamy trafi艂y do hodowli. Od tego czasu do dnia dzisiejszego pojawi艂o si臋 wiele odmian agam brodatych. 呕eby je troch臋 usystematyzowa膰 odmiany mo偶na podzieli膰 na recesywne, czyli takie kt贸re dziedzicz膮 si臋 za pomoc膮 jednego genu. U tych odmian wyst臋puj膮 heterozygoty (w skr贸cie zwane cz臋sto het), czyli osobniki posiadaj膮ce zr贸偶nicowane allele danego genu (np. Aa). W praktyce oznacza to, 偶e osobniki s膮 nosicielami danego genu (opisywane jako np. het trans) i je艣li skrzy偶uje si臋 takiego osobnika z drugim osobnikiem kt贸ry jest nosicielem tego samego genu, to u cz臋艣ci potomstwa taki gen si臋 ujawni (w tym przyk艂adzie b臋d膮 to osobniki trans)…聽czytaj wi臋cej

Wyst臋powanie

Australia (od 艣rodkowego Queenslandu po po艂udniowo wschodnie tereny Terytorium P贸艂nocnego).

Biotop

Naturalnym 艣rodowiskiem zamieszkiwanym przez agamy brodate s膮 sawanny, stepy oraz kamieniste pustynie i p贸艂pustynie. S膮 to tereny cz臋sto poro艣ni臋te krzewiastymi gatunkami akacji i eukaliptusa tworz膮ce formacj臋 ro艣linn膮 zwan膮 scrub. Agamy potrafi膮 bardzo dobrze si臋 wspina膰, sp臋dzaj膮c tyle samo czasu na drzewach, czy ogrodzeniach w pobli偶u siedzib ludzkich, co przy ziemi. Wspinanie pozwala agamom widzie膰 wi臋ksz膮 cz臋艣膰 okupowanego terenu, a wy偶sze miejsca stanowi膮 cz臋sto tak偶e bardziej dogodne miejsca do wygrzewania si臋 na s艂o艅cu. Agamy wygrzewaj膮 si臋 na wolno艣ci najcz臋艣ciej w godzinach porannych i wczesnym wieczorem, w po艂udnie gdy s艂o艅ce 艣wieci najmocniej agamy wycofuj膮 si臋 do swoich kryj贸wek.

Ochrona gatunkowa

Agama brodata jest chroniona w Australii, sk膮d pochodzi. Ka偶dy stan posiada w艂asne regulacje co do tego, czy wolno hodowa膰 agamy. Najcz臋艣ciej wymagane jest dostanie licencji przed zakupem, kt贸ra pozwala na posiadanie agamy (i innych gad贸w) 20 . Nie istnieje 偶adna inna ochrona mi臋dzynarodowa.

Aktywno艣膰

Agamy brodate to typowo dzienne jaszczurki. Do prawid艂owego funkcjonowania wymagaj膮 odpowiedniego, mocnego o艣wietlenia w terrarium. 艢wiat艂o w terrarium powinno by膰 w艂膮czone na ok. 10-14h (kr贸cej zim膮, d艂u偶ej latem), najwygodniej jest zastosowa膰 jaki艣 programator czasowy.

Zachowanie

  • Kopulacja (patrz: Rozmna偶anie i rozw贸j 鈥 kopulacja i ci膮偶a)
  • Pseudokopulacja 鈥 jest to kopulacja pomi臋dzy dwoma samicami, zdarza si臋 najcz臋艣ciej u agam, gdzie jedna samica dominuje nad drug膮.
  • Waving 鈥 charakterystyczne dla agam machanie 艂apk膮 i powolne zataczanie kr臋gu w powitrzu, najcz臋艣ciej obserwowane przy agamach kt贸re dopiero si臋 pozna艂y, agamy cz臋sto te偶 machaj膮 do nowego w艂a艣ciciela. Jest to najprawdopodobniej oznaka podporz膮dkowania si臋, niepewno艣ci i pokazania drugiej agamie swojej obecno艣ci.
  • Lizanie, dotykanie wszystkiego j臋zykiem 鈥 dotyk j臋zykiem w przypadku agam s艂u偶y jako w臋ch. Agamy dotykaj膮 elementu, kt贸ry chc膮 pow膮cha膰 j臋zykiem, a nast臋pnie przenosz膮 ten zapach na tak zwany narz膮d Jacobsona (narz膮d przylemieszowy), kt贸ry znajduje si臋 wewn膮trz pyska na podniebieniu.
  • Zaniepokojenie 鈥 przestraszenie si臋 agamy mo偶e by膰 ukazywany w dwojaki spos贸b. Agama mo偶e przybra膰 postaw臋 obronn膮 rozp艂aszczy膰 sw贸j grzbiet i ustawi膰 go pod k膮tem tak aby ukazywa艂a si臋 wi臋ksza, do tego agama otwiera pyszczek i grozi 偶e ugryzie. Czasami agamy te偶 delikatnie sycz膮. Nowo nabyte agamy nie lubi膮 by膰 dotykane, musz膮 do tego si臋 przyzwyczai膰. Drug膮 opcj膮 jest zmiana koloru ubarwienia na ciemniejszy. Ciemnieje g艂贸wnie ogon i broda, a sama agama ucieka i chowa si臋 przestraszona po k膮tach.
  • Odczuwanie b贸lu 鈥 gdy agama jest chora i odczuwa b贸l robi si臋 ciemniejsza, broda przyjmuje wr臋cz czarne kolory, ciemnieje tak偶e ko艅c贸wka ogona. Sama agama jest ospa艂a, ma艂o aktywna, nale偶y wtedy niezw艂ocznie uda膰 si臋 z ni膮 do weterynarza.
  • Wspinanie si臋 鈥 wbrew pozorom agamy bardzo ch臋tnie lubi膮 si臋 wspina膰 i obserwowa膰 co dzieje si臋 poni偶ej. W naturze cz臋sto mo偶na spotka膰 agamy na powalonych k艂odach, niekiedy agamy wspinaj膮 si臋 a偶 na ga艂臋zie drzew.

Terytorializm

Agamy brodate pomimo tolerowania si臋 nawzajem w grupach, s膮 gatunkiem terytorialnym. Nie trzeba hodowa膰 agam w grupach, agamy bardzo dobrze czuj膮 si臋 b臋d膮c utrzymywane w pojedynk臋, a zapewniaj膮c odpowiednie warunki i po艣wi臋caj膮c im troch臋 naszej uwagi nadal s膮 bardzo aktywne i ciekawskie. Agamy mog膮 by膰 ospa艂e niezale偶nie od tego czy s膮 trzymane w grupach, czy w pojedynczo i zale偶y to najcz臋艣ciej od warunk贸w panuj膮cych w terrarium (o艣wietlenie, odpowiednio du偶e terrarium, odpowiednia dieta, zdrowie agamy, odpowiednia ilo艣膰 wysp ciep艂a i kryj贸wek itd.), a nie od ilo艣ci agam w terrarium. Trzymanie kilku agam jest mo偶liwe, niemniej decyduj膮c si臋 na kilka osobnik贸w w jednym terrarium musimy spe艂ni膰 szereg warunk贸w. Przede wszystkim terrarium powinno by膰 odpowiednio du偶e. W grupach najlepiej jest trzyma膰 same samiczki, samce wygodniej trzyma si臋 osobno. Samiczki musz膮 si臋 鈥瀌ogadywa膰鈥 mi臋dzy sob膮, nale偶y zwraca膰 szczeg贸ln膮 uwag臋 na jakiekolwiek walki pomi臋dzy samiczkami, oznaki dominacji jednej z agam nad drug膮, pseudokopulacje pomi臋dzy dwoma samiczkami i by膰 w ka偶dej chwili gotowym na oddzielenie jednej agamy od drugiej. Agamy musz膮 by膰 podobnych rozmiar贸w, najlepiej 艂膮czy膰 agamy doros艂e (lub takie powy偶ej 30-35 cm). 艁膮czenie du偶ej agamy z mniejsz膮 zazwyczaj skutkuje panik膮 u mniejszego osobnika, jego zdominowaniem, odmawianiem jedzenia (nawet wtedy gdy agamy widz膮 si臋 tylko przez szyb臋). Je艣li doros艂a agama ma dost臋p do malucha, to mo偶e potraktowa膰 go jak pokarm.

Niekt贸rzy hodowcy trzymaj膮 te偶 swoje agamy w haremach, czyli jeden samiec i kilka samic. Taki uk艂ad jest niekorzystny z kilku wzgl臋d贸w. Nie mamy kontroli nad rozmna偶aniem agam, samice s膮 ci膮gle stymulowane do produkcji nowych jaj. Drugie terrarium jest i tak konieczne na czas sk艂adania jaj przez samic臋, aby zapewni膰 jej spok贸j w tym krytycznym momencie, a przecie偶 r贸wnie dobrze mo偶na wykorzysta膰 je do trzymania samca osobno. Samiec stale n臋ka samice swoimi zalotami, samice nawet w najbardziej przestronnym. Z tego te偶 wzgl臋du nie nale偶y trzyma膰 agam w parach.

Oswajanie

Trudno艣膰 hodowli

Agama brodata jako pierwsza jaszczurka
Agamy brodate to do艣膰 popularny gatunek jaszczurki spotykany w wielu prywatnych hodowlach. Swoj膮 popularno艣膰 zyska艂y g艂贸wnie dzi臋ki du偶ej ilo艣ci odmian, przyjaznemu usposobieniu, 艂atwemu rozmna偶aniu, a tak偶e du偶膮 odporno艣ci膮 na b艂臋dy w ich hodowli (co oczywi艣cie nie oznacza, 偶e powinni艣my je pope艂nia膰). Dlatego te偶 cz臋sto s膮 polecane na pierwsz膮 jaszczurk臋.

Nale偶y jednak pami臋ta膰, 偶e agamy brodate s膮 do艣膰 du偶膮 jaszczurk膮, przez co b臋d膮 wymaga艂y do艣膰 sporych rozmiar贸w terrarium, a tak偶e specjalistycznego o艣wietlenia, kt贸re wi膮偶e si臋 z wydatkami. Ca艂o艣膰 cz臋sto kosztuje o wiele dro偶ej ni偶 sama jaszczurka. Je艣li nie mo偶emy zapewni膰 odpowiednich warunk贸w, nie posiadamy miejsca, albo poszukujemy ta艅szego rozwi膮zania to polecam zerkn膮膰 na inne r贸wnie pi臋kne jaszczurki, jak np. kar艂owata agama brodata (u kt贸rej powoli zaczynaj膮 pojawia膰 si臋 nowe odmiany barwne na rynku), a tak偶e eublefar (gekon) lamparci, gekon orz臋siony, legwan obro偶ny, czy nawet ma艂e gekony p艂acz膮ce. W 艣wiecie terrarystyki istnieje bardzo du偶y wyb贸r jaszczurek spe艂niaj膮cych ro偶ne wymagania wystarczy poszuka膰… czytaj wi臋cej

Zakup

Wbrew pozorom zakup pierwszej agamy (jak i ka偶dej innej jaszczurki) polecam rozpocz膮膰 od przygotowania odpowiedniego terrarium (patrz: Terrarium). W przypadku tego gatunku terrarium to najwi臋kszy koszt, kt贸ry poniesiemy. Przygotowanie du偶ego, docelowego terrarium w pierwszej kolejno艣ci pozwoli unikn膮膰 wielu pope艂nianych b艂臋d贸w, a tak偶e zapewni dobry start 艣wie偶o zakupionej, cz臋sto m艂odej, agamie. Zakup agamy w pierwszej kolejno艣ci skutkuje tym, 偶e nie jeste艣my na ni膮 przygotowani, posiadamy ma艂e, przej艣ciowe terrarium, s艂ab膮 lamp臋 UVB, r贸wnie cz臋sto nie zdajemy sobie sprawy z wydatk贸w jakie nas czekaj膮 w zwi膮zku z budow膮 w艂a艣ciwego terrarium, przez co jego budowa zaczyna si臋 przeci膮ga膰, idziemy na niew艂a艣ciwe kompromisy np. zmniejszaj膮c wielko艣膰 terrarium i przestrze艅 偶yciow膮 agamy. Pierwsza, cz臋sto m艂oda, agama brodata wymaga du偶ych dawek UVB by m贸c si臋 odpowiednio rozwija膰, urosn膮膰 do odpowiednich rozmiar贸w. Posiadanie docelowego terrarium od samego pocz膮tku pozwoli agamie na swobodne wybieganie si臋, a tak偶e na oswojenie si臋 z miejscem, w kt贸rym zamieszka, dzi臋ki czemu uniknie si臋 stresu zwi膮zanego z ci膮g艂膮 zmian膮 otoczenia i konieczno艣ci ponownego oswajania, czy problem贸w z brakiem apetytu. Podczas kupna nowej agamy brodatej cz臋sto towarzysz膮 pytania, czy lepiej jest kupi膰 m艂od膮 agam臋 brodat膮, czy te偶 doros艂膮, albo jakiej p艂ci powinna by膰 pierwsza agama brodata? Na te pytania nie ma jednoznacznej odpowiedzi, a przy zapewnieniu dobrych warunk贸w nie powinno by膰 wi臋kszych problem贸w z 偶adn膮 z nich. To na co naprawd臋 warto zwr贸ci膰 uwag臋, to zdrowie agamy, kt贸r膮 chcemy kupi膰. Jak zatem kupi膰 zdrow膮 agam臋 brodat膮? Kupuj膮c agam臋 warto zwr贸ci膰 uwag臋 na warunki w jakich agama by艂a przetrzymywana, nale偶y sprawdzi膰 czy agama nie jest wychudzona, czy nie posiada ubytk贸w palc贸w, ogona, a tak偶e czy agama nie przymyka oczu, nie jest ospa艂a.

Terrarium

Terrarium dla agam brodatych cz臋sto jest ich domem przez wiele lat, dlatego warto zadba膰 o to aby ju偶 na starcie by艂o to terrarium jasne, odpowiednio du偶e i jak najlepiej wyposa偶one. W ten spos贸b agama ju偶 na starcie b臋dzie si臋 prawid艂owo rozwija艂a i uro艣nie do maksymalnych swoich rozmiar贸w….czytaj wi臋cej

呕ywienie

Agamy brodate s膮 gatunkiem wszystko偶ernym. W hodowli powinny by膰 karmione zar贸wno pokarmem zwierz臋cym, jak i ro艣linnym. M贸wi si臋 o tym, 偶e pokarm ro艣linny powinien stanowi膰 40%, 50%, a nawet 80% diety13 (doros艂ego osobnika).聽 Przez wiele lat w warunkach domowych agamy karmiono g艂贸wnie samymi owadami z niewielkim dodatkiem pokarmu ro艣linnego, cz臋sto nawet bez 偶adnego dodatku ro艣lin lub zast臋puj膮c ro艣liny zielone owocami i warzywami. Dzi艣 wiadomo, 偶e takie praktyki wp艂ywaj膮 niekorzystnie na organizm tych zwierz膮t i znacz膮co skracaj膮 d艂ugo艣膰 ich 偶ycia. Najwa偶niejszym czynnikiem przy doborze odpowiedniej ilo艣ci ro艣lin w diecie jest wiek agamy. Maluchy do ok 4 miesi膮ca 偶ycia powinny otrzymywa膰 ok 10% pokarmu ro艣linnego w diecie. Jest to idealny czas aby powoli i bez po艣piechu przyzwyczai膰 malca do jedzenia ro艣lin… czytaj wi臋cej

Dymorfizm p艂ciowy

P艂e膰 u agam brodatych naj艂atwiej rozpozna膰 uginaj膮c ogon ponad grzbiet agamy. Je艣li u nasady ogona, zaraz nad kloak膮, wida膰 dwa wybrzuszenia (hemipenisy) jest to samiec, je艣li jedno na 艣rodku samica. Podczas okre艣lania p艂ci (albo robienia zdj臋cia do oznaczenia) warto jest si臋 tak ustawi膰, 偶eby 藕r贸d艂o 艣wiat艂a pada艂o z boku, wtedy wypuk艂o艣ci s膮 najmocniej widoczne. U 艣wie偶o wyklutych agam mo偶na w podobny spos贸b okre艣li膰 p艂e膰 prze艣wietlaj膮c ogon podr臋czn膮 latark膮. Obecno艣膰, lub brak hemipenis贸w to najpewniejszy spos贸b na okre艣lenie p艂ci u agam brodatych. Trzeciorz臋dowe cechy p艂ciowe, takie jak masywniejsza g艂owa, broda oraz budowa cia艂a, ostrzejsze brzegi g艂owy, szerszy ogon u nasady, a tak偶e bardziej wyra藕ne pory udowe u samc贸w, to cechy kt贸rymi nie nale偶y si臋 nadto sugerowa膰 (nie daj膮 100% pewno艣ci). Czasami bywaj膮 do艣膰 subiektywne i ci臋偶kie do odr贸偶nienia dla niewprawnego oka, a czasami mo偶na trafi膰 na osobniki nie wpisuj膮ce si臋 w powy偶szy podzia艂.

P艂e膰 agam brodatych mo偶na okre艣li膰 w ka偶dym wieku, niemniej u m艂odszych osobnik贸w wypuk艂o艣ci s膮 po prostu mniejsze, co mo偶e czasami stanowi膰 problem dla niedo艣wiadczonej osoby (trudniejsze wydaje si臋 zazwyczaj okre艣lenie samicy ni偶 samca).

Rozmna偶anie

Rozmna偶anie agam brodatych powinno by膰 procesem przemy艣lanym i odpowiednio wcze艣nie zaplanowanym. Je艣li zastaniemy jaja, nie jeste艣my na nie przygotowani i nie posiadamy odpowiedniego inkubatora, czy te偶 miejsca na odch贸w m艂odych, to nie ma nic z艂ego w tym 偶eby te jaja wyrzuci膰. Agamy brodate mno偶膮 si臋 bardzo 艂atwo i wydaj膮 na 艣wiat mn贸stwo potomstwa, co ju偶 na dzie艅 dzisiejszy jest problematyczne… czytaj wi臋cej

Zdrowie

Agamy brodate, jak ka偶de inne zwierz臋ta mog膮 zachorowa膰, niekiedy ma to zwi膮zek z niew艂a艣ciwymi warunkami w terrarium, ale nie zawsze jest to wina w艂a艣ciciela, agamy czasami choruj膮 i nie da si臋 tego przewidzie膰. 呕eby zg艂臋bi膰 wiedz臋 na temat chor贸b agam i og贸lnie jaszczurek polecam zerkn膮膰 na dzia艂 jaszczurki 鈥 weterynaria, gdzie na bie偶膮co s膮 dodawane nowe artyku艂yczytaj wi臋cej

Zimowanie

Zimowanie w przypadku agam brodatych jest ich naturaln膮 odpowiedzi膮 na zbli偶aj膮ce si臋 niekorzystne warunki 艣rodowiskowe. W Australii zima przypada na okres od czerwca do sierpnia, w kt贸rym to temperatury spadaj膮 do ok. 14-16掳C (w nocy nawet do 10掳C)17. Agamy zimuj膮 w tym czasie przez okres ok. 2-3 miesi臋cy zakopuj膮c si臋 w norach. W hodowli, tak samo jak w naturze jaszczurki mog膮 wyczu膰 zbli偶aj膮c膮 si臋 zim臋 (g艂贸wnie spadek temperatur zar贸wno tych w dzie艅, jak i w nocy), w okresie p贸藕nojesiennym i zimowym. Symptomami wskazuj膮cymi na ch臋膰 do zimowania u agam brodatych jest:
– Zmniejszenie aktywno艣ci,
Mniejszy apetyt, albo odmowa przyjmowania pokarmu,
– Przyjmowanie ciemniejszych barw,
– Chowanie si臋 w ch艂odniejszych miejscach,
– Kopanie i przysypianie zar贸wno w ch艂odniejszych miejscach, jak i pod promiennikiem… czytaj wi臋cej

Uwagi

Podobnie hodujemy inne agamy z rodzaju „brodatych” (Pogona sp.) – Pogona nuchalis, Pogona minior, Pogona henrylawsoni, kt贸re z rzadka dostaj膮 si臋 do naszych terrari贸w od terraryst贸w z Niemiec czy Czech.

Opracowanie

Opracowanie i 藕r贸d艂a informacji

Krzysztof Lis (Vulpes90)

Poprawki i uzupe艂nienia Agnieszka Oborska

– Pogona.pl
Strona ta cz臋sto nazywana jest bibli膮 dla hodowc贸w agam brodatych, zawiera wiele podstawowych, przydatnych informacji na temat gatunku i mimo, 偶e od jakiego艣 czasu nie jest aktualizowana warto si臋 z ni膮 zapozna膰.

Biblografia

Powi膮zane tematy

Dodaj swoje przemy艣lenie na temat artyku艂u