Co z tarantulą ukraińską? Tarantule pod lupą naukowców i zmiany w rodzaju Lycosa.

Tarantula włoska (Lycosa tarantula) to jeden z najbardziej rozpoznawalnych europejskich pająków. Ten przedstawiciel z rodziny pogońcowatych (Lycosidae) zasiedla suche i ciepłe rejony południowej Europy, gdzie prowadzi skryty tryb życia jako aktywny, naziemny drapieżnik. Jest to gatunek doskonale przystosowany do polowania bez użycia sieci polega na szybkości, dobrym wzroku i często czatuje przy wejściu do swojej nory. Gatunek ten jest również jednym z najstarszych znanych pająków, a jego opisy można znaleźć w literaturze z 1599 roku w Dell’Historia Naturale autorstwa Ferrante Imperato, a wzmianki o tym pająku sięgają 1489 roku (Niccolo Perotto „Cornucopiae”).

Pomimo tego pająk ten nie został nigdy szczegółowo opisany, a sam rodzaj Lycosa często traktowany jest jako takson, w którym umiejscawia się gatunki nie pasujące nigdzie indziej. W badaniu które pojawiło się niedawno naukowcy postanowili przyjrzeć się tarantulom (rodzaj Lycosa) i dokonać wstępnej rewizji rodzaju.

Tarantula włoska to gatunek, którego istnienie znane było jeszcze sprzed czasów Linneusza. Począwszy od wzmianki z 1489 roku aż po pierwsze ilustracje tego pająka w 1599 roku. Pająk ten był znany od dawna.

A. Dell’historia naturale di Ferrante Imperato napolitano libri XXVIII autorstwa Ferrante Imperato (1599). B. Magnes sive de Arte Magnetica autorstwa Athanasius Kircher (1641). C. Gottorffische Kunst-Cammer autorstwa Adam Olearius (1666). D. A Philosophical Account of the Works of Nature autorstwa Richard Bradley (1721). E. Dissertatio IV de historia, anatome, morsu et effectibus tarantulae autorstwa Giorgio Baglivi (1737). F. Mechanica expositio venenorum variis dissertationibus autorstwa Richard Mead (1752)

Diagnoza jest limitowana brakiem opisów i rysunków przedstawiających inne gatunki w obrębie rodzaju Lycosa.

Ubarwienie może się różnić w zależności od populacji i miejsca występowania. Osobniki pochodzące z południowej Francji posiadają najciemniejsze ubarwienie z czarnym mostkiem (sternum), prawie całkowicie czarnym odwłokiem i czarnymi wzorami na udzie (femur). Chociaż ta forma jest tam dominująca, to nie występuje u wszystkich osobników, a jedynie u około 80% populacji. Ciemniejsza forma (jednak nie aż tak ciemna jak populacja z południowej Francji) występuje również w Chorwacji, z osobnikami o ciemnej stronie brzusznej i grubszymi czarnymi paskami. Najjaśniejsze osobniki występują we Włoszech.

W badaniu dokonano tylko jednej zmiany, a mianowicie dwa podgatunki Lycosa tarantula carsica i Lycosa tarantula cisalpina zostały uznane za nieważne. Pierwszy podgatunek opisany w 1949 roku przez Caporacco, drugi w 1937 roku przez Simona. W obu przypadkach uznano, że różnice w wyglądzie są niewielkie i niewystarczające, by móc tutaj mówić o podgatunkach.

Według dotychczasowych raportów (np. WSC) Lycosa tarantula posiada szeroki zasięg występowania, ciągnący się od południowej Francji do północnej Afryki, przez Bałkany, aż po Bliski Wschód. W niektórych przypadkach zasięg występowania tego gatunku obejmował nawet Rosję. Ma to związek z błędną identyfikacją tego gatunku oraz brakiem opisanych cech diagnostycznych dla tego gatunku. Jednak bazując na obecnych dowodach autorzy mogą potwierdzić, że L. tarantula występuje w południowej Europie: we Włoszech, Słowenii, Chorwacji i południowej Francji. Pozostałe doniesienia należy traktować z dużą dawką ostrożności. Można ją znaleźć na wysokościach do 1600 m. n.p.m.

Tarantula włoska znajdowana jest głównie na suchych łąkach, często w miejscach gdzie występują kamienie a wegetacja jest znikoma lub niska, jednak z miejscem na kopanie nor i bieganie podczas polowania. Generalnie gatunek ten nie jest pospolity, lecz w miejscach o korzystnych warunkach potrafi występować licznie na relatywnie małych powierzchniach. W takich warunkach wejścia do nor często są znajdowane obok siebie.

Zarówno młode, jak i dorosłe osobniki dzień przesiadują w norach, w nocy i podczas zmierzchu wychodzą na polowanie lub w poszukiwaniu samicy. Nory pokryte są nicią pajęczą w kształcie tuby szerokie na około 2-3 cm i głębokie na 20-40 cm. Wejście do nory często pokryte jest materiałem roślinnym (patykami, liśćmi) służącym za kamuflaż.

Aktywny od wiosny do jesieni, ze szczytową aktywnością wczesnym latem (w czerwcu).

Podobnie jak inne gatunki z rodziny pogońcowatych samice tarantul włoskich noszą kokon ze sobą, a młode po wykluciu przesiadują przez jakiś czas na samicy.

Lycosa to jeden z najbardziej zróżnicowanych rodzajów wśród Lycosidae, jest to też jeden z najstarszych rodzajów pająków jakie kiedykolwiek powstały. Jest on bowiem jednym z 18 pierwszych rodzajów, które powstały. Przed opisaniem rodzaju Lycosa (Latreille, 1804) wszystkie pająki były klasyfikowane do jednego rodzaju Araneae (Linnaeus, 1758), w tym także Araneae tarantula. Od czasu powstania rodzaju Lycosa duża część pająków z rodziny Lycosidae trafiała właśnie do tego rodzaju, obecnie obejmuje 215 gatunków i został uznany przez badaczy za rodzaj polifiletyczny.

Według wstępnych ustaleń naukowców w rodzaju tym pozostałoby tylko 23. Poniżej lista:

Jak widać na liście powyżej większość gatunków spotykanych w hodowlach takich jak: Lycosa bedeli, L. fasciiventris, L. hispanica, L. praegrandis, L. tarantula pozostają w rodzaju Lycosa. Niemniej jednak tarantula ukraińska ^[3] (Lycosa singoriensis) wg badaczy powinna zostać przeniesiona do rodzaju Allohogna, co za tym idzie nie powinna być zaliczana do tarantul. Obecne propozycje są tylko wstępnymi propozycjami stworzonymi na podstawie obserwacji naukowców, a nie na konkretnych badaniach morfologicznych. Zmiany te będą wprowadzone zapewne dopiero w przyszłości.

1. Ballarin F., Marusik Y.M., Pantini P. & Nadolny A.A. 2026. From folkloric origins to scientific systematics: the first detailed redescription of the type species of Lycosa Latreille, 1804 with insight into the genus (Araneae: Lycosidae). European Journal of Taxonomy 1043: 244–286. https://doi.org/10.5852/ejt.2026.1043.3221
2. World Spider Catalog 2026. World Spider Catalog. Version 27. Natural History Museum Bern, online: http://wsc.nmbe.ch, Data dostępu: 2026.03.21. doi: 10.24436/2 (link: https://wsc.nmbe.ch/genus-detail/2002/Lycosa)
3. Insectarium.net