|
|
|
|
|
| « Alphitobius diaperinus - .. | Cetonia aurata - Kruszczy.. » Opisy gatunków » Owady (Insecta) » Chrząszcze (Coleoptera) » |
Biegaczowate (Carabidae Latreille, 1802)
 Carabus hortensis  Carabus coriaceus Biegaczowate są jedną z najliczniejszych rodzin chrząszczy (Coleoptera). Na świecie opisano dotychczas ok. 40000 gatunków. Z terenu Polski wykazano, wg. różnych źródeł, 500 - 600 gatunków. Zamieszkują wszelkie możliwe siedliska, od lasów tropikalnych, przez tundry, góry po pustynie. Odgrywają ogromną rolę w środowisku, gdyż większość z nich to drapieżniki występujące najczęściej w dużych ilościach. Ich wpływ na liczebności ich ofiar może być zatem znaczny. Morfologia Biegacze charakteryzują się dużą rozpiętością rozmiarów. Spotykane są gatunki osiągające 2 - 3 mm, jak i olbrzymy przekraczające 80 mm. Mają bardzo charakterystyczną budowę, która pozwala na rozpoznanie ich nawet niedoświadczonemu obserwatorowi. Kończy się to jednak na poziomie rodziny, gdyż większość gatunków jest bardzo trudna w oznaczaniu. W zarysie są przeważnie lekko wydłużone, o silnie zesklerotyzowanym oskórku. Nogi długie i smukłe, bieżne. Stopy zbudowane są zawsze z pięciu członów. Na ich podstawie można rozróżnić płeć chrząszcza, gdyż samce mają zawsze stopy pierwszej pary nóg silniej rozszerzone. Czułki biegaczy są nitkowate, 11 członowe, czasami posiadają wyraźne szczecinki. Głowa najczęściej jest mała, znacznie węższa od przedplecza. To ostatnie może być różnie wykształcone. Najczęściej jest bardzo szerokie, w kształcie trapezu lub o zaokrąglonych brzegach. Pokrywy są przeważnie obłe i lekko wypukłe. Na ich powierzchni występują liczne punkty, guzki, rowki i wałeczki, bardzo rzadko mogą być całkowicie gładkie. Ich ubarwienie może być różne. U krajowych gatunków dominaują ciemne, maskujące kolory: czerń i brąz. Spotykane są jednak gatunki niezwykle barwne: metalicznie zielone, niebieskie, czerwone, a nawet złote. Większość Carabidae posiada drugą, błoniastą parę skrzydeł umożliwiającą im lot. Gatunki jej pozbawione mają zrośnięte pokrywy.  Notiophilus sp. Biologia i ekologia Jak napisałem we wstępie, biegacze są głównie drapieżnikami. Spotyka się jednak wśród nich również roślinożerców i padlinożerców. Na swoje ofiary polują aktywnie. Ścigają je i uśmiercają silnymi żuwkami. Schwytana ofiara jest oblewana sokami trawiennymi i trawiona pozajelitowo. Taki sposób konsumpcji ofiary spotykany jest zwłaszcza u rodzaju biegacz (Carabus). Różne grupy biegaczy preferują różne siedliska. Są gatunki polujące w koronach drzew, np. liszkarze (Calosoma). Ich pokarmem są głównie gąsienice motyli i larwy błonkówek, szkodniki z punktu widzenia człowieka. Na ziemi, w lasach i na terenach otwartych, podobną rolę odgrywają biegacze z rodzajów Carabus i Pterostichus. Jeszcze inne żyją w specyficznych miejscach: pod korą drzew, na piaskach, torfowiskach i w pobliżu wody. Odławianie Najlepszą metodą połowu biegaczy jest chwytanie ich w tzw. pułapki Barbera. Są to najczęściej słoiki lub zwykłe plastikowe kubki zakopane w ziemi tak, by ich wylot znajdował się równo z powierzchnią gruntu. Im większe rozmiary zbiornika, tym większa szansa na schwytanie dużych okazów. Wadą tej metody jest to, że chwyta się tylko gatunki epigeiczne (naziemne). Pułapki trzeba sprawdzać co godzinę, bo chrząszcze w nie złapane mogą się zabijać, są ponadto bardzo podatne na przesuszenie. Nie muszę chyba dodawać, że w czasie deszczu powinno się je bezwzględnie usuwać, by nie potopić wpadających w nie owadów. Dobre efekty daje też zwykłe, ręczne zbieranie owadów. Można je przeprowadzać o każdej porze dnia, jednak najlepiej nocy, gdy większość chrząszczy jest aktywna. Biegacze można wyszukiwać też w różnych kryjówkach: pod kamieniami, opadłymi liśćmi, pniakami, pod korą drzew. Najlepsze pory roku na połowy to wczesna wiosna i jesień, szczyty pojawiania się form dorosłych. Schwytane okazy, w zależności od ich wielkości, zbieramy do oddzielnych pojemników. Ich dno dobrze jest wypełnić wilgotną ziemią, by uniknąć przesuszenia chrząszczy w czasie transportu. Terrarium i warunki hodowli Generalnie wielkość terrarium zależy od wielkości hodowanego owada. Małym gatunkom wytarczą pomieszczenia wielkości pojemnika na mocz, duże potrzebują terraium o rozmiarach ok. 60 x 40 x 35 cm. Możliwa jest też hodowla w warunkach naturalnych. W przypadku hodowli w terrariach, ich dno powinna stanowić warstwa 2 - 5 cm ziemi ogrodowej lub torfu. Gatunki ze specyficznych środowisk, np. wydmowe, naskalne, wymagają odpowiedniego podłoża, najlepiej z miejsc w których występują. Nieodzownym elementem są kryjówki. Mogą nimi być: płaskie kamienie, kawałki kory, suche liście. Górę terrarium powinna stanowić płachta materiału, dobrze przepuszczająca wilgoć lub aluminiowa siatka. Podłoże musi być stale wilgotne, należy je codziennie spryskiwać wodą. Biegaczowate, jako zwierzęta naszej strefy klimatycznej są dość odporne na duże wahania temperatury. Zimujące osobniki dorosłe posiadają w hemolimfie glicerol, który pozwala im przetrwać jej spadki nawet do - 40°C. W hodowli jednak nie powinno się przesadzać i temperatury w zakresie 20 - 24°C w dzień i 15 - 20°C w nocy są optymalne dla tych owadów. W hodowli Carabidae ważne jest zachowanie naturalnego cyklu oświetlenia, najlepiej trzymać je na parapecie i unikać jaskarwego, sztucznego oświetlenia. Możliwa jest też hodowla w warunkach "naturalnych". W zacienionym miejscu wkopujemy kwadratową ramę, tak by zagłębiała się w ziemię na głębokość 30 cm, a wystawała nad powierzchnię na kilkanaście centymetrów. Górę może stanowić jakiś materiał, który jest konieczny w przypadku latających gatunków. Taki sposób zamknięcia uniemożliwi chrząszczom ucieczkę pod ziemią i górą. Na ograniczonym obszarze powinny znajdować się kryjówki, gleba powinna być stale wilgotna. Ponieważ biegacze są drapieżnikami, nie powinno się ich trzymać w większych ilościach w jednym terrarium. Najlepsze wyniki uzyskuje się trzymając je parami lub zwiększając liczbę samic do trzech. Zapłodnione samice przenosi się do oddzielnych pojemników, podobnie larwy, które charakteryzuje wybitny kanibalizm. Część gatunków, zwłaszcza schwytanych na jesieni, do dalszego prawidłowego rozwoju wymaga diapauzy. Polega ona na umieszczeniu chrząszczy lub larw w lodówce na 2 - 4 miesiące, w temperaturze 0 - 5°C. Diapauzowane osobniki sprawdza się raz w miesiącu (larwy raz w tygodniu). Ważne jest utrzymywanie stałej wilgotności, najlepiej zastosować jako podłoże torfowce Sphagnum. Żywienie Można powiedzieć, że wszystko co się rusza nadaje się jako pokarm dla biegaczy. Chrząszcze karmimy kawałkami lub całymi dżdżownicami, ćmami, ślimakami, larwami owadów, rurecznikiami. Jako uzupełnienie diety dobre są owoce i warzywa, dotyczy to zwłaszcza dużych biegaczy. Podawać można również surowe mięso, jednak ten sposób karmienia nie jest polecany i stosuje się go tylko w sytuacji braku innego pokarmu. Niezjedzone resztki i odchody należy szybko usuwać, gdyż rozwijająca się pleśń może zabić hodowane zwierzęta. W przypadku jej pojawienia się, podłoże należy niezwłocznie wymienić. Larwy możemy karmić podobnie jak dorosłe, jednak ich pokarm powinien być bardziej rozdrobniony. Rozmnażanie Gody biegaczy nie należą do bardziej wyrafinowanych w świecie owadów. W skrócie możnaby je opisać jako gwałt, gdyż samce ścigają samice i zapładniają je po uprzednim unieruchomieniu. Dokonują tego zaostrzonym aparatem kopulacyjnym, którym podważają ich pokrywy by dotrzeć do pygidium. Samce należy dopuszczać do samic wielokrotnie, gdyż wiele jaj po takim akcie pozostaje niezapłodnionych. Samice składają jaja (czasem nawet w liczbie pięciuset) do wilgotnej gleby. Jaja należy przenieść pęsetą entomologiczną do płaskiego naczynia, na wilgotny papier tak, by nie zmieniały położenia. Po kilku kilkunastu dniach lęgną się z nich larwy. Bliskość tego momentu można poznać po widocznych przez osłonki jajowe żuwkach. Larwy rozdzielamy i trzymamy w podobnych warunkach jak owady dorosłe. Przez pierwsze kilka dni mogą nieprzyjmować pokarmu, gdyż posiadają zgromadzone w ciele zapasy żółtka. Wraz z kolejnymi linieniami (w liczbie trzech) larwy stają się bardziej żarłoczne. Należy podawać im codziennie rozdrobniony pokarm i usuwać odchody oraz niezjedzone resztki. Larwy ostatniego stadium kopią w ziemi tunele i tworzą komory poczwarkowe. W nich zachodzi proces przeobrażenia, trwający około tygodnia. Pełny cykl rozwojowy, od jaja do imago, może trwać w zależności od gatunku 1 - 6 miesięcy. W przypadku podrodziny trzyszczy (Cicindelinae), larwy powinny mieć zapewnioną warstwę gleby min. 6 cm, gdyż kopią w niej tunele i polują z zasadzki. Uwagi Przy hodowli biegaczy należy pamiętać również o kilku następujących sprawach: - Wiele gatunków, w przypadku podrażnienia, wydziela nieprzyjemną woń. W jej skłąd wchodzi m. in. kwas masłowy, niwykluczone są jednak substancje drażniące jak u rodzaju strzel (Brachinus). - Duże gatunki potrafią dotkliwie kąsać. - W krajowej entomofaunie ochroną gatunkową objęte są wszystkie gatunki z rodzaju biegacz (Carabus) i liszkarz (Calosoma), ich hodowla jest więc prawnie zabroniona. W przypadku pierwszego rodzaju, powodem jest raczej rola ekologiczna jaką owady te odgrywają w środowisku niż rzadkość występowania. Opracowanie Artykuł opracował Dariusz Kucharski "Dark Raptor" na podstawie własnych doświadczeń oraz literatury: Hurka K. 1996: Carabidae of the Czech and Slovak Republics. Kabourek, Zlin. Burakowski B., 1993: Laboratory methods for rearing soil beetles (Coleoptera). Polska Akademia Nauk Muzeum i Instytut Zoologii, Warszawa. |
Stan prawny §
Nie wymaga rejestracji
Dostępność
Trudność hodowli
Informacje o artykule
Data modyfikacji: 31.05.2011
Narzędzia użytkownika
REKLAMA
REKLAMA |
||||||||||||
