Żółw obrzeżony (Testudo marginata Schoepff, 1792)
Żółw obrzeżony
Fot. Sylwia Śliwa
Żółw obrzeżony
Fot. Sylwia Śliwa
Synonimy: Żółw peloponeski.
Wielkość
Karapaks do około 40 cm długości, waga do 6 kg.Długość życia
Zwierzę długowieczne, dożywa do 80 lat. Podobno żyje do 100 lat i więcej, jednak udokumentowanych przypadków nie ma.
Wygląd
Karapaks dość jednolicie ubarwiony, ciemny, ciemnobrązowy lub czarny, z trójkątnymi lub nieregularnymi, żółtymi lub jasnopomarańczowymi plamami pośrodku każdej płytki i jaśniejszymi otoczkami na tarczkach kręgowych i żebrowych. Karapaks jest silnie wysklepiony, o nieco smuklejszym niż u żółwi greckich kształcie. W miarę rozwoju rozwija się charakterystyczna dla tego gatunku, ząbkowana kryza wokół tylnego brzegu karapaksu. Jest to efekt wydłużenia i rozszerzenia tylnych tarczek brzeżnych; właściwości tej nie mają osobniki młode. Płytka nadogonowa jest zawsze pojedyncza. Plastron jest żółty, a każda tarczka ma dużą, ciemną plamę. Głowa i kończyny są ciemno pigmentowane. Szczęka górna jest wyraźnie haczykowata. Na głowie łuski: czołowa i przedczołowa są prawie jednakowej wielkości. Kończyny przednie pokryte są licznymi powiększonymi łuskami. Na udach nie występują modzele. Ogon pozbawiony jest kolca.
Występowanie
Jest to "prawdziwy" żółw grecki. Przez tysiące lat zasięg jego występowania był ograniczony do stosunkowo niedużego obszaru w południowo-wschodniej Grecji, od góry Olimp do gór Taygetos. Później gatunek tej został introdukowany w Albanii, a w czasie II wojny światowej niemieccy żołnierze przenieśli go także na Sardynię i do południowych Włoch.
Ciekawostki
Największy przedstawiciel rodzaju Testudo i w ogóle największy żółw lądowy żyjący dziko w Europie. W obrębie tego gatunku nie notuje się podgatunków. Ciekawe jest natomiast, że w niewoli żółw obrzeżony czasem krzyżuje się z Testudo graeca ibera. Aktywność
Aktywny w dzień, zwłaszcza rano i wczesnym wieczorem. W upalne południe woli drzemać w cieniu. Latem, gdy jest sucho i gorąco, a rośliny usychają, kryje się pod ziemię, pomiędzy opadłe liście lub wślizguje się pod korzenie. Odpowiednio pielęgnowany w niewoli jest bardzo aktywny, chętnie grzebie w ziemi i wspina się (!). Zwyczaje żółwia obrzeżonego nie są jeszcze dokładnie przestudiowane i opisane.
Biotop
Suche, nasłonecznione, porośnięte trawą (wśród której wydeptuje sobie wąskie ścieżki) i roślinami krzewiastymi, częściowo kamieniste zbocza pagórków; trzyma się w pobliżu wody.
Terrarium
Ogrzewamy niesymetrycznie umieszczoną lampą lub kablem grzewczym, tak, żeby utworzyć przedział temperatur. Gdy terrarium jest ogrzewane kablem grzewczym to należy ten kabel przykryć np. blachą, tak, żeby żółw nie mógł go odkopać i coś sobie zrobić. Wystrój terrarium zbliżony do warunków półpustynnych, podobny, jak dla innych żółwi lądowych, z kamieniami, na których żółw będzie się mógł wygrzewać (ale nie tzw. "reptile stone" - "kamieniami grzewczymi", gdyż mogą one oparzyć żółwia) i odpowiednio dużą kryjówką. Jeśli nie możemy zapewnić żółwiowi codziennych lub prawie codziennych kąpieli poza terrarium, to powinniśmy sprawić mu w terrarium płytki basen, w którym będzie mógł brodzić. Warto też, by żółw miał grubą warstwę podłoża, co najmniej kilkanaście centymetrów, którą mógłby przekopywać. Na podłoże najlepiej nadaje piasek czysty lub z jakimiś dodatkami, zmieszany z torfem, ewentualnie trociny. Ważna jest dobra wentylacja, ale bez przeciągów (żółw obrzeżony jest bardzo wrażliwy na przeziębienia). W terrarium można posadzić rośliny odporne na suchy klimat (opuncje, aloes), ale trzeba się liczyć z tym, że jeśli jakoś ich nie zabezpieczymy, wówczas żółw będzie je podjadał. Od maja do września żółw może mieszkać na wybiegu w ogrodzie lub na balkonie, przy średnich temperaturach minimum 18°C w nocy i 26 w dzień. Aby żółw nie mógł się wydostać, wybieg należy ogrodzić w miarę wysoką siatką i zabezpieczyć przed podkopaniem podmurówką. Aby zabezpieczyć żółwia przed upałami, należy zrobić mu kryjówkę oraz zacienić część wybiegu. Żółw musi mieć też na wybiegu miejsce, w którym mógłby się schronić w chłodne noce (poniżej 16°C), np. kryjówkę wyłożoną suchymi liśćmi; w przeciwnym wypadku żółwia zabieramy na noc do domu. Wielkość terrarium
Z racji rozmiarów i aktywności zwierzęcia bardzo duże terrarium; dla jednego gada o długości 35 cm terrarium może mieć nawet 175 cm długości i 105 cm szerokości, a dla każdego następnego te rozmiary trzeba jeszcze o 1/3, 1 zwiększyć. Wysokość nieistotna, 30-40 cm, tak, żeby żółw nie mógł wyjść z terrarium.
Oświetlenie
Źródłem światła, a zarazem ciepła jest żarówka (60-100W). Czas dziennego oświetlania powinien wynosić 10-12 godzin dziennie. Warto, by spędzał lato na wybiegu zewnętrznym, gdzie będzie mógł korzystać z naturalnego światła słonecznego. Jako namiastkę promieni słonecznych można stosować promiennik ultrafioletowy.
Temperatura
W ciągu dnia powinna się utrzymywać na poziomie 25-30°C (pod żarówką nawet 35°C), w nocy 18-24°C.
Wilgotność
Powinna utrzymywać się na poziomie około 50-60%.
Żywienie  Karmienie żółwia obrzeżonego
Fot. Sylwia Śliwa
Oswajanie
Trudno mówić o oswojeniu tego żółwia, ale jeśli często przy nim bywamy, robimy przy nim różne prace, karmimy go z ręki, itd. wówczas żółw może się przyzwyczaić do widoku naszej ręki i nawet (odważniejsze osobniki) dać się pogłaskać (choć czasem z ciekawości mogą chcieć nas "spróbować").
Samiec jest nieco mniejszy od samicy, ma wklęsły plastron, bardziej wypukły karapaks i Rozpoznawanie płci Po lewej stronie samica,
zaś po prawej samiec.
Osobniki z hodowi Piero
Meneghin-Treviso-Włochy
Fot. Sylwia Śliwa
Rozmnażanie
Gody żółwi obrzeżonych odbywają się w marcu, po przebudzeniu się zwierząt ze snu zimowego. Samiec dokładnie obwą******* samicę, po czym zaczyna podgryzać jej łapy, w efekcie czego samica najczęściej chowa się do skorupy. Samiec zaczyna wówczas uderzać swoją skorupą w skorupę samicy, co ją płoszy, lecz po chwili zaczyna uciekać narażając się na nowe "podgryzanie". Ten rytuał może trwać około pół godziny po czym samiec wspina się na partnerkę i odbywa stosunek, w czasie którego wydaje charakterystyczne, wyraźnie słyszalne dźwięki.
Poza okresem godowym żółwie obrzeżone są nieme (jeśli nie liczyć prychnięć i parsknięć, które niekiedy te żółwie wydają). Po 60-150 dniach od zapłodnienia samice kopią pod krzakami nory, do których składają okrągłe, otoczone twardą skorupką jaja, zazwyczaj do 10 sztuk, choć zdarza się i 18 w jednym miocie. Jaja są składane w maju, czerwcu i lipcu. Inkubujemy je w temperaturze 30°C przez ok. 74-80 dni. Świeżo wyklute młode mają 3 cm długości; są bardzo ciemne lub wręcz czarne, podobne do żółwi iberyjskich; nie mają też  Kopulacja żółwi obrzeżonych
Fot. Sylwia ŚliwaZimowanie
Konieczne, jeśli chcemy uzyskać rozród. W środowisku naturalnym zimuje od końca października do lutego lub marca. Zdarza się jednak, że pojawiają się nawet w ciepłe grudniowe dni, by wygrzać się na słońcu. Jeśli go zimujemy, to w takich samych warunkach, jak inne gatunki żółwi lądowych. Czas zimowania wynosi na ogół 8 tygodni, nie powinien zaś przekraczać 10. Układamy żółwia do snu na początku grudnia, zaś budzimy na początku lub w połowie lutego. Nie zimujemy żółwi chorych, a także bardzo młodych.
Uwagi
Z racji coraz rzadszego występowania w środowisku naturalnym, żółw ten jest spotykany w hodowlach amatorskich rzadziej niż inne gatunki żółwi lądowych, a i jego ceny są wyższe niż krewniaków.
Opracowanie
Opracował MSZ na podstawie własnych doświadczeń i poniższej literatury:
Elena i Marko Szapkarow-Orłowscy "Żółwie, moje hobby"
Hartmut Wilke "Żółw; prawidłowo zrozumieć i pielęgnować"
Maryka Gajownik, Mirosław Gromek i Adam Hryniewicz "Żółwie lądowe i wodne.
Podręczny poradnik hodowlnay" Vaclav Lanka i Zbysek Vit
"Płazy i gady"
[/url]
|
Zgłoś błąd lub sugestię dotyczącą artykułu
