Witaj! Zaloguj się lub Zarejestruj się jeśli nie masz konta.
Wiedza   Forum   Giełda   Galeria   Spis   Czat(0 )  
  Przypomnienie hasła Regulamin   FAQ   Minimapa     Sklep zoologiczny
« Fragma.. | Gamety.. »  Encyklopedia »
Gady (Reptilia) →

Żółw obrzeżony
Żółwie – Chelonia

Pyton skalny
Łuskonośne (Squamata)

Waran stepowy
Łuskonośne (Squamata)


Gady są zwierzętami poikilotermicznymi, czyli zmiennocieplnymi, w pełni przystosowanymi do życia lądowego. Cały cykl życiowy łącznie z rozmnażaniem odbywa się na lądzie.



Obecnie żyjące gady to (ok. 7000 gat.) zalicza się do 4 rzędów:

1) Żółwie – Chelonia

2) Prajaszczury (ryjogłowe, Rhynchocephalia), jedyny przedstawiciel – hatteria (Sphenodon punctatus) z zachowanym okiem ciemieniowym

3) Łuskonośne (Squamata) do nich należą jaszczurki i węże

4) Krokodyle (Crocodylia).

Gady powstały z płazów w karbonie ery paleozoicznej. Pierwszymi były kotylozaury (podklasa Anapsida, rzad Cotylosauria).
Formą przejściową międzykopalnymi płazami i gadami była Seymouria. Długość jej ciała wynosiła ponad 50 cm, a budową przypominała płazy i gady.



Cechy płazie Cechy gadzie
Rozwój osobniczy, zapłodnienie związane z wodą Wyodrębniona szyja
Płaska, ażurowa czaszka 5-palczaste kończyny z pazurami
Obręcz kończyny przedniejUzębione szczęki
Boczne ustawienie oczu
Jeden kłykieć potyliczny łączący czaszkę z kręgosłupem
Kształt kręgów


Swój największy rozwój gady osiągnęły w erze mezozoicznej.
Najstarsze skamieniałości pochodzą z Nowej Szkocji w Kanadzie (środkowy karbon ok. 320 mln lat temu).
Panowanie gadów na Ziemi to ok. 140 mln lat w czasie jury i kredy. Największe dinozaury osiągały 20 m długości, przy wielotonowej masie ciała. To największe zwierzęta jakie kiedykolwiek zamieszkiwały Ziemię.
Wyróżniamy wśród nich mięsożerne lub padlinożerne teropody i roślinożerne zauropody.
Zwierzęta te zaczęły wymierać najprawdopodobniej z powodu zmieniającego się klimatu.

Gady występują w różnych siedliskach na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy.
To pierwsze kręgowce posiadające suchą, łuskowatą skórę, chroniącą ich ciało zarówno przed urazami jak i utratą wilgoci.
Są pierwszymi kręgowcami, w kręgosłupie których wyraźnie występuje odcinek szyjny i wyodrębniony jest tułów.
Jako pierwsze wykształciły międzyżebrowe mięśnie oddechowe, nerkę prawdziwą oraz 12 nerwów czaszkowych, a u podstawy czaszki wykształciło się podniebienie twarde.
Zwierzęta te mają zdolność akomodacji oka (ogniskowania). Jest to możliwe dzięki zmianie kształtu soczewki.
Nawet w okresie embrionalnym gady nie oddychają za pomocą skrzeli.
Kolejną cechą jaką wykształciły w toku ewolucji to pojawienie się u zarodków specyficznych błon płodowych.
Ciało gadów jest wydłużone, jaszczurkowate, zaopatrzone w 4 kończyny, poza wyjątkami w niektórych grupach Reptilia gdzie zwierzęta odnóży nie posiadają lub jest widoczna tendencja do ich redukcji.

UKŁAD SZKIELETOWY

    CZASZKA

    • Czaszka w znacznym stopniu skostniała, jest wyższa i węższa niż u płazów;
    • Szczęka górna zrośnięta z puszką mózgową (żółwie, krokodyle) lub ruchoma (węże);
    • Kość kwadratowa i stawowa łączą szczękę górną z żuchwą;
    • Uzębienie homodontyczne (identyczna budowa i kształt). Zęby umiejscowione są na kościach szczękowych;
    • Czaszka połączona ruchomo z kręgosłupem za pomocą 1 kłykcia potylicznego


    ODCINKI KRĘGOSŁUPA

    • szyjny (8kręgów: dźwigacz, obrotnik i 6 innych);
    • piersiowo-lędźwiowy (12 kręgów);
    • krzyżowy (2 kręgi);
    • ogonowy (zmienna liczba kręgów);

    ŻEBRA

    • obecna klatka piersiowa: żebra + mostek;
    • niekiedy "żebra" brzuszne (gastralia);

    OBRĘCZ BARKOWA

    • łopatki, nadłopatki;
    • obojczyki;
    • potężne kości krucze;
    • u gadów beznogich redukcja obręczy;
    • połączona jest mięśniami z kręgosłupem;

    OBRĘCZ MIEDNICZNA

    • 2 kości powstałe ze zrośnięcia kości biodrowych, łonowych i kulszowych;
    • mocno połączona z kręgosłupem poprzez drugi krąg krzyżowy;
    • u gadów beznogich redukcja obręczy;

    KOŃCZYNA PRZEDNIA

    • A) KOŚCI RĘKI

      • kości palców;
      • kości śródręcza;
      • kości nadgarstka;


    • B) KOŚCI PRZEDRAMIENIA

      • kość promieniowa;
      • kość łokciowa;


    • C) KOŚĆ RAMIENIOWA

      Występuje zanik kończyn u gadów beznogich (węży i niektórych padalców)


    KOŃCZYNA TYLNA

    • A) KOŚCI STOPY

      • kości palców;
      • kości śródstopia;
      • kości nastopka (stępu);


    • B) KOŚCI PODUDZIA

      • kość goleniowa (piszczelowa);
      • kość strzałkowa;


    • C) KOŚĆ UDOWA

      Zanik kończyn u gadów beznogich.
      U gadów występuje boczne osadzenie kończyn zawieszających ciało.



UKŁAD MIĘŚNIOWY

  • mięśnie głowy;
  • m. tułowia o zanikającej metamerii;
  • m. międzyżebrowe;
  • m. kończyn;


UKŁAD POKARMOWY

    Przewód pokarmowy rozpoczyna się jamą gebową (z językiem, zębami, zębami jadowymi i gruczołami ślinowymi) przechodząc dalej w → gardziel → przełyk → żołądek → dwunastnicę (z wątrobą i trzustką) → jelito cienkie → jelito grube (na ich granicy jelito ślepe) → kloaka (stek)


UKŁAD KRWIONOŚNY

  • zamknięty
  • serce trójdziałowe (u krokodyli całkowita przegroda międzykomorowa);
  • dwa obiegi krwi: duży (serce – ciało – serce) i mały, tzw płucny (serce – płuca – serce);
  • obecna czerwona hemoglobina;


UKŁAD ODDECHOWY

  • nozdrza zewnętrzne przechodzą kolejno w nozdrza wewnętrzne → krtań → tchawicę → 2 oskrzela główne – Są to drogi oddechowe;

Narządami wymiany gazów są:
  • płuca podzielone na liczne komory;
  • znaczna część płuc ma budowę gąbczastą;
  • u niektórych węży występuje redukcja jednego z płuc;

Ruchy oddechowe występują z udziałem klatki piersiowej i mięśni międzyżebrowych.

UKŁAD WYDALNICZY

  • parzyste nerki;
  • parzyste moczowody;
  • pęcherz moczowy;
  • kloaka;

Postać wydalanego azotu:
  • kwas moczowy (95%)
  • mocznik
  • amoniak (krokodyle do 80%)


UKŁAD NERWOWY


  • Kresomózgowie składa się z:

    • dobrze wykształconych półkul mózgowych
    • zaczątkowej kory mózgowej
    • dobrze rozwiniętych płatów węchowych


  • Międzymózgowie

    • nieduże
    • obecna przysadka i (z wyj. krokodyli) szyszynka


  • Śródmózgowie

    • zawiera ośrodki wzrokowe i statyczno – słuchowe
    • ma rolę koordynującą


  • Móżdżek

    • nieduży, ale dobrze rozwinięty
    • na ogół gładki, u krokodyli podzielony na 3 płaty


  • Rdzeń przedłużony jest wygięty w płaszczyźnie pionowej

  • Występuje 12 par nerwów mózgowych



UKŁAD ROZRODCZY

  • Narządy płciowe u samców:

    • parzyste jądra, parzyste najądrza, parzyste nasieniowody uchodzące do moczowodów, kloaka z 2 narządami kopulacyjnymi.


  • Narządy płciowe u samic:

    • parzyste jajniki, parzyste jajowody, kloaka


Cechy rozmnażania

  • zapłodnienie wewnętrzne
  • jajorodne lub jajożyworodne lub żyworodne
  • rozwój prosty
  • gady są owodniowcami (zarodki tworzą błony płodowe)


Cechy morfologiczne gadów przystosowujące je do życia w środowisku lądowym:

    → sucha, zrogowaciała skóra, nieprzepuszczalna dla gazów;
    → palce zaopatrzone w pazury warunkujące większą przyczepność do podłoża
    → oko osłonięte trzema powiekami (dolną, górną i migawkową), chroniącymi przed działaniem czynników zewnętrznych;
    → ruchliwa głowa, dzięki obecności jednego kłykcia potylicznego i odpowiedniej budowie pierwszego i drugiego kręgu szyjnego, zapewniająca lepszą penetrację środowiska;
    → zwinny sposób poruszania się dzięki udziałowi całego kręgosłupa;
    → kończyny 5-palczaste podwieszające ciało;


Cechy anatomiczne gadów przystosowujące je do życia w środowisku lądowym:

    → szkielet silnie skostniały;
    → czaszka silnie wysklepiona w porównaniu z płazami, mózgoczaszka łączy się z trzewioczaszką za pomocą kości kwadratowej;
    → szczęki zaopatrzone w jednolite, niezróżnicowane zęby (homodontyzm)
    → silnie rozwinięte kości obręczy barkowej (łopatki, nadłopatki, kości krucze, obojczyki) oraz miednicznej (zrośnięcie kości biodrowej, łonowej i kulszowej);
    → płuca gąbczaste, osłonięte żebrami i mostkiem (klatka piersiowa), wspomagającymi i ułatwiającymi oddychanie;
    → serce trójdziałowe (2 przedsionki + komora z niepełną przegrodą, dzięki czemu krew miesza się tylko częściowo. Wyjątek krokodyle – serce 4-działowe);
    → w układzie wydalniczym para nerek ostatecznych, efektywniej regulujących gospodarką wodno-mineralną;
    → silniejszy rozwój mózgu w stosunku do płazów, zwłaszcza rozwój półkul mózgowych z zaczątkami kory mózgu;
    → dobrze rozwinięte narządy zmysłu węchu;
    → wykształcenie narządów kopulacyjnych w związku z zapłodnieniem wewnętrznym (następującym w jajowodach);
    → jaja składane są na lądzie a nie w wodzie; przetrwanie jaj i rozwój organizmu są możliwe dzięki obecności błon płodowych – owodni, omoczni i kosmówki;
Zgłoś błąd lub sugestię dotyczącą artykułu


Współpraca | Napisz do nas | Usługi | Reklama | Redakcja | Wsparcie
Zobacz: Gady-gady | Szrek | Euro-zoo
© 2001-2008 Copyright by terrarium.com.pl. Serwerem zarządza firma PROMEDIA | Nakarm głodne dziecko
Kwiaty z dostawą - Kwiaciarnia Wroclaw