Lasius spp. - Ogólna charakterystyka mrówek z rodzaju Lasius
Rodzaj Lasius to ponad 80 gatunków niewielkich (od 2mm do 5mm) mrówek, które są podstawą myrmekofauny Europy, północnej Afryki oraz Azji. Ich cechą charakterystyczną jest krępa budowa ciała, zaostrzony odwłok i sercowata głowa. Kolorystyka przeważnie czarna, lub brunatna, u nielicznych gatunków żółta, bądź bursztynowo-złota. Królowe z tego rodzaju zawsze są zdecydowanie większe (przeważnie ok 7-8mm), masywne, ciemno ubarwione, posiadają rozbudowane przedplecze i spory odwłok.
W Polsce sklasyfikowano 18 gatunków Lasius spp. podzielonych na 4 podrodzaje: Lasius (8 gat.), Cautolasius (1 gat.), Chtonolasius (8 gat.) oraz Dendrolasius (1 gat.)
Mrówki te zakładają kolonie zarówno klasztornie jak i poprzez pasożytnictwo. Dojrzałe kolonie Lasius spp. składają się wyłącznie z jednej królowej, jednak zdarzają się przypadki, kiedy kilka rójkowych królowych wspólnie wychowuje pierwsze robotnice, do czasu, kiedy ich liczba przekroczy pewną krytyczną wartość. Wtedy nadliczbowe królowe są zabijane, a przy życiu robotnice pozostawiają jednąm najsilniejszą matkę. Liczebność dojrzałych kolonii sięga kilkunastu tysięcy robotnic. Larwy, podobnie jak u Formicidae są zdolne do wytwarzania oprzędu.
Lasius spp. gniazduje praktycznie wszędzie. Gniazda są znajdywane w podłożach piaszczystych, ziemnych, pod kamieniami, oraz w korzeniach drzew. Korytarze są głębokie i rozległe. Większość gatunków buduje ziemne kopce, które czasem porastają trawą, jednak właściwa cześć mrowiska, w tym komora królewska zawsze znajduje się głęboko pod ziemią.
Mrówki z tego rodzaju, podobnie jak Formica sp. charakteryzują się pieczołowitą hodowlą mszyc zarówno korzeniowych jak i tych żerujących wysoko w koronach drzew. Ich podstawowym pokarmem jest bogata w węglowodany i cukry spadź, oraz drobne owady.
Wszystkie gatunki Lasius spp. wymagają hibernacji, jednak większość kolonii powinno się zimować dopiero w drugim roku funkcjonowania, ponieważ królowa w domowych warunkach czerwi przez cały rok, więc zdąży wychować więcej robotnic.
Lasius, pomimo drobnych rozmiarów są agresywne, a dojrzała, wielotysięczna kolonia może skutecznie pokąsać i odstraszyć napastnika, który zaatakuje mrowisko.
Mrówki z tej rodziny doskonale nadają się do hodowli w formikariach rozmaitego typu, a niewygórowane wymagania większości gatunków, wysoka odporność na błędy początkujących hodowców i niezwykłe zdolności do zajmowania ogromnych powierzchni terytorialnych i wypierania z nich wszelkich innych rodzajów, ukazują tylko jak wielki potencjał drzemie w tych niewielkich owadach.
Ubarwienie brązowe z odcieniami czerwieni. Odwłok czarny, z matowym połyskiem.
Wielkość:
Królowa: 6-8mm,
Samiec: 6-8mm,
Robotnice: 3-4mm
Wystepowanie:
Bardzo płochliwa mrówka o niewielkich rozmiarach. Królowe zakładają kolonie w sposób klasztorny, a liczba robotnic może osiągnąć kilkanaście tysięcy.
Pożywienie:
Spadź, rzadziej owady.
Cechy szczególne:
Jest to gatunek podobny do L. niger, jednak wyraźnie od niego mniejszy i różniący się ubarwieniem. Kolonie znajdowane przeważnie w próchniejącym drewnie, gdzie sporadycznie budują prymitywne struktury podobne do gniazd mrówek kartonówek.
Hodowla:
Dobrze czuje się w każdym możliwym gnieździe. Wykazuje spore skłonności modelowania gniazda wg potrzeb.
Ubarwienie żółte (w dojrzałych koloniach robotnice są bursztynowe), Królowa brązowa z jasnym spodem ciała. Mrówka ta jest jednym z najmniejszych przedstawicieli rodzaju.
Wielkość:
Królowa: 7-9mm,
Samiec: 5-6mm,
Robotnice: 3-4mm
Wystepowanie:
Występuje w całej Polsce, jednak gniazduje wyłącznie pod ziemią i rzadko wychodzi na powierzchnie, przez co trudniej je zlokalizować. Często buduje ziemne kopce w nasłonecznionych miejscach, porośnięte trawą.
Pożywienie:
Spadź mszyc korzeniowych oraz drobne owady.
Cechy szczególne:
Lasius flavus to flegmatyczna, niewielka mrówka, która prowadzi skryty tryb życia. Jej kolonie dochodzą do kilkunastu tysięcy.
Hodowla:
Gatunek świetnie nadający się dla cierpliwych osób, które zaakceptują skryty tryb życia tych owadów. Najchętniej gniazduje w ziemnym formikarium w orientacji pionowej, jednak z powodzeniem adaptuje się do pozostałych rodzajów gniazd.
Mrówka ta jest gatunkiem bardzo efektownym i charakterystycznym. Wyglądem przypomina trzy, błyszczące, czarne kuleczki z odnóżami w kolorze beżu lub żółci.
Wielkość:
Królowa: 5-6mm,
Samiec: 4-5mm,
Robotnice: 3-4mm
Wystepowanie:
Pospolicie występuje w lasach i parkach porośniętych starodrzewiem.
Pożywienie:
Spadź i owady.
Cechy szczególne:
Jest to jeden z najpiękniejszych gatunków rodzimej myrmekofauny. Kolonie liczące tysiące robotnic zamieszkują częściowo spróchniałe pnie drzew, w środku których budują skomplikowane gniazda z przeżutego próchna, uzyskując w ten sposób substancje przypominającą tekturę.
Hodowla:
Gatunek polecany osobom z doświadczeniem. Królowa wymaga adopcji na trudno dostępnych poczwarkach L.umbratus (Osobom z dużym doświdczeniem, niekiedy udaje się zaadoptować na poczwarkach L.niger), jednak nigdy nie ma gwarancji, że królowa nie padnie i zacznie czerwić.
Hibernacja:
Tak
Ochrona gatunkowa:
Nie
Lot godowy:
Najliczniej roi się w pierwszej połowie maja, potem sporadycznie do końca lata.
Ubarwienie brązowo-czarne, odwłok błyszczący, lekko owłosiony. Jeden z większych przedstawicieli rodzaju, wyrośnięte robotnice osiągają 4,5mm. Królowa w odcieniach ciemnego brązu, odwłok lekko matowy, głowa sercowata, osiąga 10mm.
Wielkość:
Królowa: 7-10mm,
Samiec: 7-8mm,
Robotnice: 2,5-4,5mm
Wystepowanie:
Występuje absolutnie wszędzie, stanowiąc najliczniejszy gatunek myrmekofauny większości rejonów. Spotkac ja można w miastach, w lasach, na łąkach i w próchniejącym drewnie. Często gniazduje w okolicach drzew zaatakowanych przez mszyce.
Pożywienie:
Spadź i drobne owady. Robotnice są znane z pieczołowitej hodowli mszyc.
Cechy szczególne:
Średnich rozmiarów mrówka, która swoja liczebnością znacznie przewyższa wszystkie inne gatunki mrówek, co często prowadzi do unicestwiania młodych kolonii z zajmowanego przez L. niger terenu. Widuje się ją tylko w towarzystwie Formica sp. oraz niektórych Myrmica sp. Ich pierwsza rójka jest zjawiskiem niemożliwym do przegapienia nawet przez osoby, które nie są obeznane z hodowla mrówek, setki królowych wzbija się w powietrze, a po kilkunastu minutach, masowo pozbywają się skrzydeł i wędrują po chodnikach i drogach w poszukiwaniu kryjówek.
Hodowla:
Gatunek uważany za najłatwiejszy i szczególnie polecany dla początkujących. Dobrze czuje się w każdym możliwym rodzaju formikarium, i jest wyjątkowo odporny na błędy początkującego hodowcy, oraz charakteryzuje się bardzo szybkim przyrostem.
Hibernacja:
Tak
Ochrona gatunkowa:
Nie
Lot godowy:
Wielotysięczna rójka w drugiej połowie lipca, potem, roją się sporadycznie do końca sierpnia.
Ubarwienie złoto-bursztynowe. Królowa brązowo-brunatna. Samce znacznie ciemniejsze od królowych.
Wielkość:
Królowa: 8-9mm,
Samiec: 6-7mm,
Robotnice: 4-5mm
Wystepowanie:
Jest to mrówka, która może być pomylona z L. flavus, jednak jest wyraźnie od niej większa. Gniazduje w korzeniach drzew rosnących w piaszczystym podłożu.
Pożywienie:
Spadź mszyc korzeniowych.
Cechy szczególne:
Lasius umbratus jest pasożytem, który wnika do gniazd mrówek z gatunku L. niger (czasem L. brunneus i L. alienus) i zabija macierzystą królową. Mrówka bardzo piękna i wspaniale prezentująca się w formikarium.
Hodowla:
Gatunek polecany dla osób z pewnym doświadczeniem. Trudno dostać rójkową królową, która wymaga adopcji na poczwarkach i młodych robotnicach L. niger.
Hibernacja:
Tak
Ochrona gatunkowa:
Nie
Lot godowy:
Od połowy lipca do ostatnich, ciepłych dni września.
Autor: Marta Szelegieniec (Lilith66)
Opracowano na podstawie własnych doświadczeń, oraz danych z serwisu formicopedia.org
)
)
)
)
)
)
)
)
)