Trzyletni T. graeca graeca

Trzyletni T. graeca graeca

Wygląd
Często mylone z żółwiem greckim (Testudo hermanni). Podstawowe różnice to płytka nadogonowa, która u T.hermanni najczęściej jest przedzielona pionowo na pół (choć nie zawsze). Dającą, natomiast 100% pewności różnicą jest to, że T.graeca na tylnych nogach posiadają rogowe wyrostki (tzw. modzele rogowe), których T.hermanni nie posiadają.

Ze względu na różnorodne cechy morfologiczne i występowanie wyodrębniono następujące podgatunki:

• Testudo graeca graeca
  
  Dość kontrastowo ubarwiony, zwłaszcza plastron.
  Ubarwienie łusek na nogach różnorodne - cętkowane. Tarczki z czarnym obramowaniem "od frontu" żółwia i po bokach oraz ciemna plamka pośrodku. Karapaks rozszerzający się ku tyłowi.
  
  Występowanie : Północna i południowa Tunezja.
  
  
• Testudo graeca cyrenaica
  
  Jest to populacja zamieszkująca historyczną krainę w północno-wschodniej Libii
  
  Występowanie : północno-wschodnia Libia
  
  
• Testudo graeca marokkensis (przypuszczalnie jedna z regionalnych form T.g.graeca)
  
  Występowanie : północne tereny Maroko
  
  
• Testudo graeca nabeulensis
  
  Jest utożsamiany z T.g.graeca, być może to jeden podgatunek. Dzieli się on jednak na dwie formy, północną i południową.
  
  Występowanie : Północna i południowa Tunezja
  
  
• Testudo graeca flavominimaralis
  
  Sprawa ma się podobnie jak z T.g.nabulensis, zamieszkuje on jednak północne tereny Libii, od linii morza, aż po tereny Sahary.
  
  Występowanie : Libia, może północno zachodni Egipt.
  
  
• Testudo graeca whitei
  
  Jest może nieco jaśniejszy / bledszy od T.g.graeca, ale przede wszystkim tworzy niewielką populację zamieszkującą góry Atlas Saharyjski i jest największym z północno-afrykańskiej grupy T.graeca, które rzadko przekraczają 20 cm
  
  Występowanie : Algieria, wyżyny
  
  
• Testudo graeca soussensis
  
  Karapaks wysoki, jego ubarwienie silnie kontrastowe; ciemny żółty i czerń. Kolory i ich ułożenie podobnie jak u T.g.graeca lecz rozmazane
  
  Występowanie : Północna Tunezja

• Testudo graeca ibera
  
  Występowanie: Od Belgradu, poprzez Bułgarię, Turcję, północny Irak, aż do Iranu. Jest to najrozleglej występujący podgatunek T.graeca i jednocześnie największy z nich.
  
  
• Testudo graeca anamurensis
  
  Forma bardzo ciemna. U osobników dorosłych tarczki karapaksu prawie całkowicie ciemno-brązowe a nawet czarne, z jedynie żółtawymi obrzeżeniami. Kształt mocno wydłużony, podobny do Testudo marginata. Spodnia strona szyi widocznie jaśniejsza od reszty ciała.
  
  Występowanie : Turcja, u stóp południowego zbocza gór Taurus, na odcinku do około 30 km od linii morza. Tereny najbardziej wysunięte w stronę Cypru.
  
  
• Testudo graeca antakyensis
  
  Karapaks z przewagą żółtego, czarne środki tarczek i ewentualnie brzegi. Kolory dość kontrastowe.
  
  Występowanie : Południowa Turcja, okolice Zat. Iskenderun( ok. 200 km na wschód od gór Taurus )
  
  Testudo graeca armeniaca
  
  Podobny do żółwia stepowego(<em>Testudo hosfieldii</em> ), płaski, dobrze widoczne pierścienie przyrostowe. Dość ciemny karapaks, z niewielką ilością nieregularnych, żółtawych linii i plamek. Wygląda całkiem "malarsko". Głowa, nogi oraz pazury ciemne.
  
  Występowanie : Armenia i Azerbejdżan.
• Testudo graeca flowerii
  
  Jest to najmniejszy z podgatunków T.graeca. Jego karapaks jest stosunkowo płaski i ma kolor jasno-żółty z centralnie umieszczoną, ciemną plamą na każdej z tarczek, lub zupełnie żółty. W centralnej części ogona również ciemna plama.
  
  Występowanie : Izrael, Liban, Gaza
  
  
• Testudo graeca terrestris
  
  Wygląd bardzo zbliżony do T.g.flowerii, są jednak nieco ciemniejsze i większe a kolory na karapaksie mniej kontrastowe. Ciemna plamka na każdej z tarczek;
  
  Występowanie : Liban, Syria, Jordania
  
  
• Testudo graeca zarudnyi
  
  Chyba najciemniejsza z form, również podobna do stepowych. Dorosły osobnik jest praktycznie czarny jedynie z jasnym szkicem tworzonym przez łączenia tarczek
  
  Występowanie : Turkmenistan, Afganistan, Pakistan.
  
  
• Testudo graeca nikolskii
  
  Głowa i nogi ciemne. Karapaks również z przewagą czerni, brązu i jedynie żółtymi fragmentami tarczek. Kolor czarny delikatnie przechodzi w żółć.
  
  Występowanie : Rosja; od Morza Azowskiego poprzez północne zbocza gór Kaukaz, aż do okolic 45 południka.
  
• Testudo graeca pallasii
  
  Występowanie : północne stoki Kaukazu

Badania genetyczne dowiodły, że różnice genetyczne wewnątrz obu grup( "graeca" i "ibera" ) są nieznaczne, a wyżej wymienione formy wyodrębniono na podstawie cech morfologicznych oraz geograficznych.
Kwestia systematyki gatunku Testudo graeca, tworzenia wszystkich jego podgatunków i form nie jest do końca jasna ze względu na to, że cały czas prowadzone są badania i obserwacje mające na celu wyłonienie cech na tyle charakterystycznych dla danej formy czy populacji, aby można było stworzyć nowy podgatunek. Dodatkowo różni naukowcy mają na ten temat różne poglądy i różne wizje systematyki.

Długość życia
Choć jest to dość niewielki gatunek, charakteryzuje się długowiecznością. Długość życia tych żółwi w największym stopniu uzależniona jest od dwóch czynników: diety i zimowania. Odpowiednia dieta skutkuje w dobrej kondycji, która to z kolei pozwala na przezimowanie żółwia. Zwykle żyją one około 70 - 90 lat. Znane są jednak przypadki przeżycia ponad 100 lat (zwłaszcza T.g.graeca ).

Terrarium
Terrarium powinno rosnąć wraz z żółwiem i przyjęło się, że jego wymiary powinny wynosić minimum : 10x5x3 długości karapaksu. Czyli dla żółwia o długości karapaksu 10 cm minimalne terrarium powinno mieć wymiary 100x50x30(wys.) cm. Oczywiście podstawowa zasada ma swoje zastosowanie i tutaj: im większe terrarium tym lepsze.
Na dno wysypać możemy korę, brykiet kokosowy lub podłoże drewniane. Należy unikać torfu i włókna kokosowego, ponieważ przy niskiej wilgotność bardzo się pylą (co może powodować zapalenia spojówek) i żółwie mogą je zjadać, a nie powinny. Nie może zabraknąć kryjówki, pod którą żółw będzie mógł się wkopać i kamieni do wspinania się. Obowiązkowo codziennie świeża woda i utrzymywanie wilgotności na poziomie 50% (obfite zraszanie każdego ranka).
Gatunek ten ma silnie zakodowany nawyk spijania kropli wody z płaskich powierzchni - nie zabraniajmy im tego.

Temperatura
W różnych częściach terrarium powinna być inna, tak aby żółw sam mógł sobie wybrać odpowiednią dla siebie w danej chwili. W jednym miejscu, na "wyspie ciepła" może dochodzić do 35°C a nawet 40°C a najchłodniejszym po przeciwnej stronie 22°C. Nie należy stosować grzania od spodu terrarium (kable, maty grzewcze) ponieważ w razie przegrzania żółw będzie szukał schronienia przed ciepłem zakopując się w cieniu, tak więc nie może napotkać na dodatkowe źródło ciepła pod ziemią. W nocy temperatura może spadać do 18°C, a nawet do 15°C w zależności od podgatunku. Te z południowej Europy, głównie ibery, znoszą bez problemu nawet większe spadki temperatury.

Wilgotność
Powinna utrzymywać się na poziomie 50%. Od czasu do czasu możemy obficiej spryskać, symulując deszcz (nie mylić z porą deszczową), ale wtedy zostawmy uchylone drzwiczki, aby w terrarium nie zrobiło się nazbyt duszno. Dodatkowo, wilgotność podnosić może brodzik (doskonale sprawdzają się nielakierowane, gliniane podstawki pod doniczki), uważajmy jednak aby poziom wody nie był wyższy niż linia gdzie łączą się karapaks i plastron.

Oświetlenie
Latem, przede wszystkim "prawdziwe" słońce na wybiegu, zimą natomiast, w zaciszu terrarium, świetlówka emitująca promieniowanie UVB 5% lub nawet 8% w przypadku północno-afrykańskiej grupy "graeca". Dzięki niej żółw jest w stanie syntezować pro-witaminę D3 w witaminę D3, która jest konieczna by przyswoić wapno, niezbędne dla prawidłowego rozwoju i funkcjonowania organizmu. Dodatkowo, jako źródło ciepła, dobrze jest użyć zwykłych żarówek lustrzanych( tzw. lustrzanka ). Dają ciepłe, imitujące pod względem temperatury barwowej słońce, światło. Można także użyć promienników ciepła o odpowiedniej mocy. Należy pamiętać o tym, że świetlówka UVB nie może być oddalona od żółwi o więcej niż 30 cm, ponieważ wtedy przestaje spełniać swoją funkcję i staje się bezużyteczna. Najpopularniejsze i odpowiednie tego typu świetlówki to :

• EXO TERRA - Repti Glo 5.0
• Zoo Med - ReptiSun 5.0
• Sylvania - Reptistar

Czas oświetlania to: latem 12 godzin, zimą czas ten można skrócić do 10 godzin, zwłaszcza jeśli chcemy żółwia przezimować.

Dostępne są także żarówki emitujące promienie UVB, mają jednak zupełnie inne właściwości niż świetlówki, np.: Zoo Med Power Sun.

Oswajanie
W tej kwestii nie ma dużo do pisania. Żółwie można oswoić na tyle, żeby nie bały się nas i ewentualnie same przychodziły( będzie to jednak związane z przyzwyczajeniem że dłoń = jedzenie ). Żółwie przyzwyczajają się do obecności człowieka dosyć szybko, gdy ten nie ingeruje w ich życie bardziej niż potrzeba. Należy uważać, ponieważ żółwie próbują wszystkiego i mogą ugryźć, co nie jest przyjemne zwłaszcza przy większych osobnikach.

Pielęgnacja
Oczywiście, oprócz stworzenia w terrarium warunków jak najbardziej zbliżonych do naturalnych, nie powinniśmy zapomnieć o dziobie oraz pazurach. Rosną one wraz z żółwiem, nie można jednak dopuścić do ich przerostu. Będzie to bowiem sprawiało żółwiowi problemy zarówno z jedzeniem (dziób) jak i z poruszaniem się (pazury). Najprostszym, a zarazem najskuteczniejszym ze sposobów jest wyłożenie w terrarium kilku płaskich kamieni (np. piaskowca), po których żółwie z przyjemnością będą się wspinały i jednocześnie, delikatnie i równomiernie ścierały sobie pazury. Podobnie będzie z dziobem, żółwie czując potrzebę skrócenia go, będą gryzły krawędzie kamienia dopóki dziób nie nabierze odpowiedniej długości i kształtu. Dodatkowo dziób ściera się na bieżąco podczas skubania roślin. Nie należy w żadnym wypadku przycinać pazurów ani dzioba na własną rękę. Jeśli ingerencja jest konieczna, należy udać się z tym do doświadczonego weterynarza.

Zimowanie
Zimujemy tylko i wyłącznie osobniki silne, zdrowe i jedynie podgatunki: ibera, armeniaca, zarudnyi, nikolskii, pallasii. Terrestrisy krótko i cieplej, natomiast północno-afrykańskich nie zimujemy w ogóle - dla nich nasze lato traktujemy jako ich zimę, a w trakcie naszej zimy robimy im bardzo ciepłe i suche lato w terrarium. Zimowanie jest to forma doboru naturalnego, eliminującego słabe, "wadliwe" osobniki, tak więc słaby, bądź chory żółw z takiego snu może się nie wybudzić. Jednocześnie silnym osobnikom regularne zimowanie znacznie wydłuża życie i jest wręcz niezbędne, jeśli chcemy rozmnożyć żółwie i utrzymywać je przez wiele lat w dobrej kondycji. Na miesiąc przed przygotowaniem do zimowania należy żółwie odrobaczyć. Osobniki młode zimujemy podobnie jak dorosłe, może jedynie nieco krócej( minimum 2 miesiące ). Przygotowanie do zimowania polega na stopniowym skracaniu czasu oświetlania oraz obniżaniu temperatury. Średnio skracamy długość dnia o 30 minut na tydzień, a temperaturę obniżamy o jeden stopień na trzy dni (co daje nam około miesiąca przygotowań). W trakcie obniżania temperatury, przez pierwszy tydzień dajemy żółwiowi coraz mniej jedzenia, a po tygodniu zabieramy jedzenie i wodę. Następnie przekładamy żółwia do wcześniej przygotowanej skrzynki z dużą ilością (około 25 - 30 cm) naturalnego torfu lub ziemi.
Przy około 15°C za dnia i 5 - 7°C w nocy( na noc żółwie wkładamy w pudle z lekko wilgotnym substratem do lodówki i wyjmujemy na dzień w chłodne miejsce) żółw powinien znajdować się już we śnie. Należy dbać o to by substrat zawsze był lekko wilgotny, ale nie mokry. Okres zimowania powinien trwać 2 - 3 miesiące. Wybudzanie przebiega dużo szybciej. Wstawiamy je w zimowniku do cieplejszego miejsca, a gdy temperatura się podniesie, same się wybudzą. Wtedy przekładamy je do terrarium, po dwóch dniach włączamy żarówkę i w ciągu kilku następnych dni wydłużamy czas oświetlania powracając po tym czasie do standardowej, letniej długości dnia. Możemy umieścić je także w dobrze izolowanym i ewentualnie podgrzewanym zbiorniku na zewnątrz.

Testudo graeca graeca

Doskonałym dodatkiem do pożywienia przez cały rok jest także "AGROBS". Jest to mieszanka kilkudziesięciu różnych, suszonych gatunków ziół i traw sprasowanych w średnio wygodne bobki. Pasza ta jest dość trudno dostępna i w sklepach raczej jej nie ma, ale jest trochę ludzi, którzy ją sprowadzają z Niemiec (najlepiej pytać na forum).
Nie można zapomnieć o dodatkach wapniowych i witaminowych (niektórzy hodowcy uważają, że żółwie te mają na tyle delikatną wątrobę, że nie należy podawać im witamin syntetycznych, a jedynie te naturalnie zawarte w pokarmie). Najlepszym źródłem wapnia jest sepia, dostępna w każdym sklepie zoologicznym( zwykle dla papug ), jeśli chodzi o witaminy to jest ich duży wybór, ja jednak polecam vibovit junior ponieważ są to witaminy dla ludzi, spełniające surowsze normy, a dawki poszczególnych suplementów są precyzyjniejsze.
Należy pamiętać o tym, że hiperwitaminoza (nadmiar witamin) jest dużo groźniejszy od awitaminozy (niedoboru witamin).

Nie wolno podawać żadnych produktów pochodzenia zwierzęcego (mięso, nabiał, etc.). Po pierwsze, nie są one w pełni przyswajane przez organizm żółwia, po drugie zawierają bardzo dużo protein, powodują bardzo szybki wzrost żółwia, przez co maja tragiczny w skutkach wpływ na gospodarkę wapniową. Takie pokarmy dodatkowo obciążają nerki oraz wątrobę i mogą doprowadzić do ich niewydolności, czego skutkiem jest śmierć żółwia.
Nie wolno podawać także roślin zawierających szczawiany (szczaw, szpinak), ponieważ wypłukują one z organizmu wapno, powodując krzywicę i "piramidyzację" tarczek na karapaksie. Nie powinno się podawać także roślin kapustnych( kapusta, sałata, brukselka) ponieważ nie zawierają one praktycznie żadnych wartości odżywczych, a jedynie mogą spowodować wzdęcia, zawierają natomiast spore ilości szkodliwych azotanów. Jeśli chodzi o różne pokarmy granulowane dla żółwi, to mogą one być jedynie niewielkim (maksymalnie 10%) dodatkiem do pożywienia, nie mogą być jednak w żadnym wypadku podstawą ich diety.

Rozpoznawanie płci

Po lewej stronie samec,
zaś po prawej samica
Fot. Sylwia Śliwa

Młode Testudo graeca graeca

Uwagi szczególne
Gatunek bardzo podatny na przeziębienia, trzeba je chronić przed przeciągami i nagłymi spadkami temperatury</span>.

Specjalne podziękowania dla Grzegorza Rafałowskiego (Tohu-va-bohu) za pomoc w tworzeniu opisu oraz bezcenne konsultacje.

Opracowanie
Opracował Deore na podstawie min.
http://www.chelonia.org/articles/tiberagoldengreekcare.htm
http://www.chelonia.org/articles/Whatisagolden.htm
http://www.chelonia.org/articles/WCT_Video.htm
http://www.chelonia.org/Articles/iberacare.htm
http://www.tortoisetrust.org/
http://www.tortoisetrust.org
http://www.podarcis.nl
http://www.tartaclubitalia.it
http://www.tartaclubitalia.it
http://www.tortoise.org/archives/tgraeca.html
Doświadczeń własnych, oraz innych hodowców.