Oceń 1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek [50]
Loading...
3292
Jaszczurki – Opisy, Scynkowate

Tiliqua rugosa – scynk krótkoogonowy

Tiliqua rugosa – scynk krótkoogonowy

Australia to jedyny kraj (pod nazwą Związek Australijski) na świecie będący jednocześnie kontynentem. Z racji swej długiej, geologicznej izolacji jest ojczyzną wielu gatunków zwierząt – endemitów. Jednym z nich jest Tiliqua rugosa, należąca do ogromnej rodziny scynków – Scincidae. Od dawna znana światu dzięki zainteresowaniu jaki wzbudziła u brytyjskiego korsarza, odkrywcy i przyrodnika Williama Dampiera i Jego notatkom – po raz pierwszy obserwowana 6 sierpnia 1699 r. (był to z pewnością osobnik z podgatunku T. r. palarra).

Musiało upłynąć kolejnych 126 lat, aby doczekała się pierwszego naukowego opisania przez Johna Edwarda Gray’a. To dzięki Niemu zbiory British Museum (Natural History) stały się jednymi z najważniejszych na świecie – jest też autorem opisania kilkuset gatunków zwierząt.

Wraz z wieloma innymi gatunkami gadów, scynki te mają swe miejsce w wierzeniach i sztuce Aborygenów, były składnikiem ich diety oraz wykorzystywano je w medycynie tradycyjnej.

To wyjątkowo osobliwe jaszczurki, nieproporcjonalnie zbudowane z dużą, trójkątną głową, krótkim masywnym tułowiem i małych, szeroko rozstawionych kończynach. O krótkim, szerokim ogonie w kształcie przypominającym głowę – prawdopodobnie ma to na celu zmylenie drapieżnika co do jej położenia. Łuski na tułowiu wyjątkowo duże, nadające im „opancerzonego” wyglądu. W ogonie gromadzone są rezerwy tłuszczu wykorzystywane w trakcie okresu zimowego odpoczynku lub tuż po nim. U tego gatunku nie występuje zjawisko autotomii ogona. W zależności od podgatunku mogą dorastać do długości od 36 cm do ok. 45 cm. Gatunek o zmiennym ubarwieniu, najczęściej w różnych odcieniach brązu lub czerni, z kremowymi lub żółtymi plamkami czy też kropkami. Podgatunki, a nawet populacje mogą też różnić się od siebie mniej lub bardziej, kolorem ubarwienia i wzorem na grzbiecie, kończynach, gardle czy brzuchu. Średnia waga to 600-700g, ale rekordowy osobnik z podgatunku T. r. aspera ważył 1.1 kg. W chwilach zagrożenia przyjmują odstraszającą pozycję – wyginają swoje ciało, otwierając szeroko pysk – demonstrując różowe gardło i kontrastujący z nim gruby, mięsisty, ciemnoniebieski język. Potrafią też gośno syczeć.

Przeczytaj też  Phelsuma klemmeri

Badania nad populacją w Zachodniej Australii wykazały, że tylko 16% młodych dożywa swoich pierwszych urodzin, a zaledwie 4% osiąga wiek dojrzały. Przeżywalność dorosłych osobników jest wysoka – na poziomie 80-90%. Młode scynki krótkoogonowe są częstym łupem ptaków drapieżnych, węży, waranów oraz kotów, psów i lisów.

Systematyka

Scynk krótkoogonowy (Tiliqua rugosa Gray, 1825)

Nazewnictwo

Nazwa polska: Scynk krótkoogonowy
Nazwa angielska: Shingleback Lizard, Shingle-Back, Stumpy Tail Lizard, Pinecone lizard, Sleepy Lizard
Nazwa niemiecka: Tannenzapfenechse

Podgatunki

W chwili obecnej wyróżniamy 4 podgatunki:

  • Tiliqua rugosa rugosa

    Występowanie – Zachodnia Australia.
  • Tiliqua rugosa aspera

    Wschodnia część – obszaru występowania.
  • Tiliqua rugosa konowi

    Występowanie – wyspa Rottnest (Zachodnia Australia).
  • Tiliqua rugosa palarra

    Występowanie – okolice Shark bay (Zatoka Rekina) w Gascoyne, Zachodnia Australia.

Biotop

Obszarem ich występowania są suche tereny, o niskim poziomie opadów 200-500 mm rocznie, z suchym i gorącym latem oraz zimą z temp. 9-15°C – w niektórych ich siedliskach występują opady śniegu i mróz (Ehmann, 1992). To zarówno pustynie, półpustynie, busz, suche lasy, spotykane również nawet na nadmorskich wydmach; położone w 5 stanach (południowa część Queenslandu, Nowa Południowa Walia, Południowa Australia, Victoria i Zachodnia Australia wraz z wyspą Rottnest).

Chronią się pod krzewami, płożącą roślinnością, w ściółce i zagłębieniach, w norach królików bądź innych zwierząt, a nawet pod kawałkami blachy falistej jak i pod podkładami kolejowymi, często widywane na poboczach szybko nagrzewających się utwardzonych nawierzchni dróg. Z racji swych nawyków zjadania padliny – częstej na drogach znaczna liczba tych scynków ginie pod kołami samochodów – wg prof. M.Bull’a średnio 3% populacji dorosłych osobników ginie w ten sposób co roku.

Przeczytaj też  Varanus tristis

Długość życia

Co najmniej 15 lat, ale niektórzy sugerują osiąganie przez nie nawet ok. 30 lat (Green 2001, Walls 1996).

Aktywność

Są to jaszczurki o dziennej aktywności.

Dieta

To wszystkożerne jaszczurki, w skład ich diety w środowisku naturalnym wchodzą rośliny, grzyby, padlina, owady i inne stawonogi, ślimaki, pisklęta, jaja. Ze względu na swą powolność większość potencjalnych ich ofiar jest dla nich zbyt szybka do upolowania, dlatego najczęściej podstawą diety tego gatunku jest pokarm roślinny, w szczególności upodobały sobie żółte kwiaty. Ilość spożywanego dziennie pokarmu może stanowić nawet do 30% masy ciała (Cogger, 2000). Zapewnienie odpowiednio zróżnicowanej diety w naszych warunkach klimatycznych nie jest zbyt trudne, jest wiele roślin występujących w kraju, zarówno tych dziko występujących jak i uprawnych, które moglibyśmy wykorzystać w karmieniu scynków krótkoogonowych. Jako urozmaicenie podajemy owady, ślimaki, jaja – zarówno surowe jak i ugotowane z pokruszoną skorupką, ewentualnie drobiowe podroby (serce, wątróbka). Przy karmieniu z ręki zdarza się dość często, że mylą dłoń z podawanym pokarmem – takie przypadkowe ugryzienie może być bardzo bolesne, można je przyrównać do bólu spowodowanego przytrzaśnięciem palca drzwiami.

Terrarium

Chów pary czy też małej grupy hodowlanej np. haremu 1.2 w jednym terrarium jest oczywiście możliwy, pod warunkiem posiadania dobranych i żyjących w harmonii podopiecznych. W takim przypadku należy zapewnić im przestronne terrarium – stosując zasadę im większe tym lepsze. Wymiary terrarium to co najmniej 150x80x50 cm z kilkoma kryjówkami – doskonale do tego celu będą nadawać się tuby z dębu korkowego. Jako podłoże możemy zastosować piasek, mieszankę piasku i gliny, żwir. Należy pamiętać, że wszelkie rośliny, które mogłyby stanowić element wystroju będą zjadane przez te scynki, a ponadto będą zwiększać poziom wilgotności w terrarium z niekorzyścią dla ich zdrowia. Niebagatelny wpływ na zdrowie i kondycję u wielu gatunków gadów ma naturalne promieniowanie UV emitowane przez słońce, dlatego w okresie lata warto pokusić się o ich chów na balkonie lub w ogrodzie w odpowiednio przygotowanej i zabezpieczonej (zarówno przed ewentualną ucieczką jak i przed dostaniem się drapieżników – ptaków czy kotów) wolierze. Raz na 2/3 dni podajemy im w płaskim naczyniu wodę.

Przeczytaj też  Trapelus mutabilis - agama pustynna, agama niebieskogardła*

Temperatura

W okresie ich aktywności, w dzień 24-34°C, lokalnie do ok. 40°C. Z nocnymi spadkami temperatury do ok. 20-22°C.

Oświetlenie

Do 14 godzin dziennie, UVB 8-10%.

Wilgotność

Ok. 40%.

Rozmnażanie

Prowadzą samotniczy tryb życia, jedynie w okresie godów łączą się w pary; dość często zdarzają się u tego gatunku przypadki monogamii – samiec odnajduje swą stałą towarzyszkę i pozostaje przy niej przez ten okres, trwający 6-8 tygodni (M. Bull 1984, 1994). W warunkach niewoli, przed okresem rozrodczym konieczne jest zapewnienie im kilkutygodniowego okresu zimowego odpoczynku z obniżoną temperaturą (9-17°C) i skróconym do 10 h dniem. Celem takiego postępowania jest symulowanie pór roku i stymulacja okresu rozrodczego. Ciąża u tego gatunku trwa ok. 150 dni – rodzą się zazwyczaj 2-3 całkowicie ukształtowane osobniki będące miniaturą swoich rodziców. Noworodki tych scynków są duże, mogą mierzyć kilkanaście centymetrów i ważyć nawet ponad 100 g – tuż po narodzinach młode zjadają łożysko. W ciągu pierwszych kilku godzin lub dni od narodzin noworodki scynka krótkoogonowego przechodzą wylinkę. Samice potrafią rozpoznać swe młode, przynajmniej przez krótki okres po porodzie i w tym czasie pozostają one razem. Nie ma wystarczających dowodów na potwierdzenie opinii o opiece macierzyńskiej samic.

Uwagi

Gatunek nie grzeszący urodą, ale łagodny, powolny w ruchach i komicznie nieporadny. Bardzo szybko przyzwyczajają się do obecności opiekuna i akceptują z nim kontakt. Równie łatwy w chowie – jedyną barierą w rozpowszechnieniu tych niezwykle oryginalnych jaszczurek jest niska dostępność poza Australią, a co za tym idzie wysoka cena.
Opracowanie i źródła informacji
Piotr Prokulewicz 'kurimu’, Paweł Paprzycki 'nook’

Na podstawie:
Tiliqua rugosa (Gray 1825). La scinque pomme de pin. Vincent Noel
School of Biological Sciences – Flinders University.



ZABRANIA SIĘ kopiowania zdjęć oraz utworów (artykułów) w całości lub w części BEZ ZGODY właściciela i administratora strony.
Zgodnie z Ustawą o Prawie Autorskim i Prawach Pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 roku (Dz.U.94 Nr 24 poz. 83, sprost.: Dz.U.94 Nr 43 poz.170) wykorzystywanie autorskich pomysłów, rozwiązań, kopiowanie, rozpowszechnianie zdjęć, fragmentów grafiki, tekstów opisów w celach zarobkowych, bez zezwolenia autora jest zabronione i stanowi naruszenie praw autorskich oraz podlega karze. Znaki towarowe i graficzne są własnością odpowiednich firm i/lub instytucji.


Dodaj swoje przemyślenie na temat artykułu