Oceń 1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek [51]
Loading...
3962
Połozowate – Opisy, Węże – Opisy

Elaphe climacophora – wąż japoński, połoz japoński

Elaphe climacophora – wąż japoński, połoz japoński

Elaphe climacophora (Boie, 1826).  Od zarania dziejów, już w okresie Jōmon (chronologicznie odpowiadający ‚naszemu’ neolitowi) autochtoni Wysp Japońskich, a zarazem praprzodkowie współczesnych Japończyków czcili węże jako Bogów czy też ich posłańców – cieszyły się one zawsze ogromnym szacunkiem, a miejscowa ludność starała się im nie szkodzić. W wielu przypadkach istniał zakaz ich krzywdzenia i zabijania – tabu. Nie bez znaczenia na takie postrzeganie Japończyków i silną więź z otaczającą przyrodą, której człowiek jest jedynie częścią był późniejszy fakt istnienia dwóch głównych religii wyznawanych w kraju kwitnącej wiśni – shintoizmu i buddyzmu – istnieje wiele świątyń na terenie Japonii poświęconych wężom, w szczególności odmiany albinotycznej – „białym wężom”. Dynamiczna modernizacja w epoce Meiji to pierwszy krok w zmianie mentalności Japończyków mający niebagatelny wpływ również na środowisko. Niestety mimo dalszego kultywowania tradycyjnych wierzeń i obyczajów dostosowywanych do współczesnych realiów to nie są one już czynnikiem wspomagającym ochronę przyrody na obszarze tego kraju. Wielu dziś Japończyków ma podobny stosunek do gadów jak wiele innych społeczeństw o wysokim poziomie rozwoju cywilizacyjnego – awersja i irracjonalny lęk przed wszystkim co pełza, i ta wciąż nieodparta potrzeba bezsensownego ich zabijania, niemająca żadnego uzasadnienia…

Na obszarze wysp należących do Japonii i w otaczających je wodach zamieszkuje ponad 40 gatunków węży – od 20 centymetrowego karzełka Calamaria pfefferi (Miyakohime-hebi) po największego węża, przedstawiciela Viperidae – Habu Protobothrops flavoviridis (dawn.Trimeresurus flavoviridis), którego rekordowy osobnik schwytany na Okinawie mierzył 242 cm.

Elaphe climacophora to prawdopodobnie najbardziej znany gatunek w Japonii, powszechnie spotykany na terenie swego występowania, gatunek unikatowy ze względu na niespotykanie wysoki odsetek dziko występujących osobników albinotycznych – dotyczy to populacji z wyspy Honsiu, z okolic miasta Iwakuni w Prefekturze Yamaguchi – jedynego miejsca gdzie występuje tak wysoka ich liczebność. Jak wielką jest to niezwykłością niech świadczy fakt oficjalnego uznania tej populacji za pomnik przyrody Japonii w 1972 r., natomiast jego naturalne siedliska zostały objęte ochroną już w 1924 r., wdrożono ponadto program hodowlany tych węży – niestety mimo tych wszystkich działań liczebność populacji Shirohebi – białych węży z Iwakuni wciąż spada.

Przeczytaj też  Sanzinia madagascariensis - sanzinia madagaskarska

Pierwsza, pisemna wzmianka na temat pojawienia się „białych węży” pochodzi z 3 czerwca 1738 r. i została umieszczona w dokumencie Ganyu-Nendaiki, a odnoszącym się do historii miasta Iwakuni.

To węże smukłej budowy i o stosunkowo dużej głowie – jednolicie ubarwionej, zazwyczaj szarej, wyraźnie odznaczającej się od szyi; oczy z okrągłą, czarną źrenicą. Długi, chwytny ogon stanowiący prawie 1/4 długości całkowitej. O zmiennej kolorystyce ubarwienia jak i samego rysunku wzoru części grzbietowej (który z wiekiem może zanikać). Zazwyczaj o zielonkawo-szarym, szaro-niebieskawym lub oliwkowo-szarym ubarwieniu i metalicznym wręcz połysku. Rysunek wzoru może składać się zarówno z pasów wzdłuż ciała albo plam różnej wielkości jak i mieszanki obydwu. Zdarzają się również osobniki o prawie jednolitym ubarwieniu brązowawym lub szarym. Młode osobniki często w brązowawo-szarej kolorystyce ze zbliżonym kolorystycznie wzorze – te cechy nieco upodabniają je do niedużych, ale najbardziej jadowitych japońskich węży Gloydius blomhoffii – „Nihon mamushi”. Strona brzuszna od bardzo jasnej – prawie białej po szaro-niebieskie zabarwienie. Łuski o lekko zaostrzonych krawędziach. Elaphe climacophora to drugi pod względem osiąganych rozmiarów gatunek węży zamieszkujących to wyspiarskie państwo. Mogą dorastać do ok. 170 cm. (rekordowo duży osobnik mierzył aż 230 cm); natomiast w warunkach terraryjnych dorastają zazwyczaj do 120-140 cm.- osobniki populacji z wyspy Kunaszyr mogą osiągać większe rozmiary.

Długość życia

Dożywają do ok. 15 lat, a w rzadkich przypadkach nawet 20 lat.

Występowanie

Japonia, Rosja.

Aktywność

Dzienna

Biotop

Obszarem występowania tych węży, jak sama nazwa zwyczajowa wskazuje są Wyspy Japońskie – obecne na 4 głównych wyspach archipelagu – Hokkaido, Honsiu, Kiusiu, Sikoku oraz na innych, mniejszych wyspach. Zamieszkują również wyspę Kunaszyr (Kunashiri-tō)w archipelagu Wysp Kurylskich. Gatunek ten zasiedla różnorodne środowiska – najczęściej zamieszkuje lasy bambusowe, leśne i krzaczaste zarośla, tereny trawiaste i kamieniste, a także uprawne, w tym również pola ryżowe; preferuje obszary w pobliżu zbiorników wodnych. Występuje do wysokości ok. 2000 m n.p.m. W miejscowości Iwakuni i w jej okolicach spotykany jest w ogrodach, na kamiennym murach, a nawet wewnątrz budynków mieszkalnych i gospodarczych. Natomiast na wyspie Kunaszyr żyją zarówno na wybrzeżu – wśród stosów skał, w lasach iglastych (świerkowo-jodłowych) i bambusowych, jak i w bezpośrednim sąsiedztwie wulkanów – Mendelejewa (Rausu-dake), Tatia (Chachadake) i w Kalderze Gołownina (Tomari-yama); spotykane nawet pośród fumaroli.

Przeczytaj też  Corallus hortulanus - boa leśny

Temperatura

W dzień od 25 do 28°C, a pod promiennikiem 30°C, z nocnymi jej spadkami o kilka stopni – do 20-18°C.

Wilgotność

Około 50-60%, w okresie wylinki możemy lekko podnieść poziom wilgotności, co z pewnością korzystnie wpłynie na sam przebieg procesu.

Terrarium

Para dorosłych osobników Elaphe climacophora wymaga dosyć przestronnego zbiornika. Przy projektowaniu zbiornika należy zadbać o kryjówki w postaci kawałków kory, tuby z dębu korkowego, odwróconej doniczki itp., są one szczególnie ważne w okresie aklimatyzacji węży do nowych warunków – tuż po ich zakupie. Obowiązkowymi elementami wystroju będą konary lub gałęzie, a to z racji ich świetnych umiejętności wspinania się w poszukiwaniu ptasich gniazd jak i wylegiwania się na wysokościach. Dobrze sprawdzą się również półki umieszczone na różnych poziomach, na których węże te będą wypoczywać całymi godzinami czy nie ruszając się z nich nawet przez kilka dni. Jako podłoże możemy wykorzystać substrat np. z drobno mielonej kory drzew iglastych lub torfu – dobrym rozwiązaniem jest zastosowanie mieszanki obu tych składników; część hodowców z powodzeniem używa profesjonalnych substratów dla gadów. Zbiornik, szczególnie dla młodych osobników, możemy obsadzić naturalną roślinnością. Trzeba podkreślić, że również w przypadku dorosłych osobników ta roślinność nie powinna zostać zniszczona przez węże, a z pewnością będzie mieć pozytywny wpływ na mieszkańców tak urządzonego terrarium poprzez tworzenie swoistego mikroklimatu i podtrzymywanie odpowiedniego poziomu wilgotności jak też pozwoli wężom na schronienie się w jej gąszczu. Możemy również wstawić sztuczną roślinność – znacznie trwalszą choć nie tak efektowną jak naturalna. Nieodzownym w chowie Elaphe climacophora jest basen (wodę wymieniamy po każdym jej zabrudzeniu – w szczególności po defekacji) – na tyle duży, aby cały wąż mógł się w nim swobodnie zanurzyć. Węże japońskie nie zawsze chętnie piją z basenu i spijają krople wody ze ścian i elementów wystroju, dlatego należy całe terrarium co 2-3 dni zraszać letnią wodą. Podobnie jak w przypadku innych zwierząt terraryjnych należy zadbać o czystość i higienę całego zbiornika.

Wielkość terrarium dla pary 100x50x60 cm. Cykl oświetlenia 12 godzinny.

Żywienie

W środowisku naturalnym, w skład diety Elaphe climacophora wchodzą: płazy, gady, ptaki i ich jaja, gryzonie; młodym osobnikom zdarza się również polować na owady. Ptasie jaja stanowią znaczny procent ich diety w warunkach naturalnych – węże te są morfologicznie przystosowane do pobierania takiego pokarmu – posiadają zmodyfikowane kręgi skierowane ku przełykowi, które pozwalają im na skruszenie twardej skorupy połkniętego jaja, trawiona jest zarówno zawartość jak i sama skorupa. W warunkach terraryjnych podstawą diety tych węży powinny być gryzonie – myszy, noworodki szczurze i młode szczurki, jako urozmaicenie możemy też podawać jednodniowe pisklęta. W hodowli wąż ten może sprawiać pewne problemy związane z karmieniem, zdarza się, że przez długi czas nie przyjmuje pokarmu lub przyjmuje go wyjątkowo nieregularnie. Gatunek silnie reagujący na ruch, który stymuluje te węże do polowania – dla niektórych osobników gatunku (szczególnie młodych węży) martwy, nieruchomy pokarm nie będzie obiektem godnym ich zainteresowania czy polowania. W takich przypadkach niestety należy podawać żywe zwierzęta karmowe. Przy odrobinie cierpliwości z naszej strony jest szansa na stopniową zmianę nawyków żywieniowych takich podopiecznych i przestawienie ich na pobieranie martwego pokarmu. W przypadku chowu kilku młodych węży w jednym zbiorniku wskazane jest ich oddzielanie na czas karmienia ze względu na możliwość wystąpienia agresywnych zachowań względem innych osobników gdy wyczują na nich zapach zwierząt karmowych.

Przeczytaj też  Pantherophis guttatus - wąż zbożowy

Rozmnażanie

Po przywróceniu optymalnych warunków w terrarium następuje okres godowy trwający od kwietnia do czerwca, uwieńczeniem którego są wielokrotne kopulacje. W tym okresie samiec potrafi często i długo naprzykrzać się samicy, wciąż ją ścigając i podejmując liczne próby kopulacji, aż wreszcie po jej unieruchomieniu oplata ją swoim ciałem i dokonuje aktu płciowego. Akt ten może trwać kilkudziesiąt minut. W 4-6 tygodni później samica składa jaja – zazwyczaj jest to od 4 do 12 sztuk (jaja dość duże, wydłużone o dł. 5-6 cm), ale zanotowano również przypadki składania nawet ponad 20 jaj – ilość składanych jaj zależna jest od kilku czynników, w tym od wielkości, wieku i kondycji samicy. Złożone jaja przenosimy do inkubatora; jako substrat dobrze sprawdzi się wilgotny wermikulit lub perlit. Inkubujemy je w temperaturze 26-28°C – w takich warunkach proces inkubowania jaj trwa około 50 dni (z możliwością jej wydłużenia się o kilka dni).

Świeżo wyklute wężyki mogą mierzyć ok 30-40 cm. Przenosimy je do mniejszych pojemników z warunkami zbliżonymi do tych jak u dorosłych osobników – należy pamiętać o zapewnieniu nieco wyższej wilgotności, która zminimalizuje ryzyko odwodnienia na które tak młode organizmy są wyjątkowo podatne! Młode węże Elaphe climacophora dość często odmawiają przyjmowania pokarmu przez dłuższy czas i wtedy należy podjąć się przymusowego karmienia. W niektórych przypadkach taka metoda może być prowadzona nawet przez pierwsze kilka miesięcy ich życia. Dojrzałość płciową uzyskują w wieku 3-4 lat.

Zimowanie

Przed przystąpieniem do sezonu rozrodczego powinniśmy poddać naszych podopiecznych zimowaniu, ze stopniowym obniżaniem temperatury. Trwa ono 3-4 miesiące, w temperaturze 8-15°C. Zimujemy jedynie osobniki zdrowe i w dobrej kondycji!

Uwagi

Wąż japoński jest gatunkiem dość płochliwym, gdy jest zagrożony to stara się błyskawicznie uciec, w przypadku braku takiej możliwości wykorzysta każdą okazję do przeprowadzenia błyskawicznego ataku i nie zawaha się użyć swoich zębów. Gatunek wciąż rzadki w herpetologicznych kolekcjach, w naszym kraju.

 

Piotr Prokulewicz

Źródła informacji

1. The Reptiles of Northern Eurasia – Natalia B. Ananjeva, Nikolai L. Orlov & Sergei A. Ryabov
2. Herpetological Conservation and Biology – K.Sasaki, Y.Sasaki & Stanley F.Fox

 



ZABRANIA SIĘ kopiowania zdjęć oraz utworów (artykułów) w całości lub w części BEZ ZGODY właściciela i administratora strony.
Zgodnie z Ustawą o Prawie Autorskim i Prawach Pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 roku (Dz.U.94 Nr 24 poz. 83, sprost.: Dz.U.94 Nr 43 poz.170) wykorzystywanie autorskich pomysłów, rozwiązań, kopiowanie, rozpowszechnianie zdjęć, fragmentów grafiki, tekstów opisów w celach zarobkowych, bez zezwolenia autora jest zabronione i stanowi naruszenie praw autorskich oraz podlega karze. Znaki towarowe i graficzne są własnością odpowiednich firm i/lub instytucji.

Dodaj swoje przemyślenie na temat artykułu