Oce艅 1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek [53]
Loading...

Pogona vitticeps – agama brodata



Terrarium

Terrarium dla agam brodatych cz臋sto jest ich domem przez wiele lat, dlatego warto zadba膰 o to aby ju偶 na starcie by艂o to terrarium jasne, odpowiednio du偶e i jak najlepiej wyposa偶one. W ten spos贸b agama ju偶 na starcie b臋dzie si臋 prawid艂owo rozwija艂a i uro艣nie do maksymalnych swoich rozmiar贸w.

Wielko艣膰 terrarium

Agamy brodate nie wymagaj膮 terrari贸w przej艣ciowych, w d艂u偶szej perspektywie jest to niepotrzebny wydatek, lepiej od razu jest zaopatrzy膰 si臋 w docelowe terrarium. Absolutnym minimum dla jednego osobnika to 120x60x60cm, jednak w przypadku wi臋kszych osobnik贸w, a tak偶e agam odmiany German Giant o wiele bardziej optymalne wydaje si臋 terrarium o wielko艣ci 130x80x80 cm, lub wi臋ksze. Istotna przy wyborze terrarium jest tak偶e grubo艣膰 艣cianek i p贸艂ek, kt贸re w ma艂ych terrariach powinny by膰 cienkie, aby nie zabiera艂y agamie powierzchni do biegania, w wi臋kszych terrariach mamy wi臋ksz膮 swobod臋. Zbyt ma艂e terrarium b臋dzie skutkowa艂o ospa艂o艣ci膮 agam, brakiem apetytu, przesiadywaniem w jednym miejscu, co mo偶e sko艅czy膰 si臋 oty艂o艣ci膮. Tego problemu nie rozwi膮zuje wypuszczanie agam poza terrarium, a wr臋cz pogarsza to ich sytuacj臋 (patrz: Skutki przetrzymywania agam poza terrarium). Jak ju偶 wcze艣niej wspomina艂em, je艣li wielko艣膰 terrarium jest problemem warto poczyta膰 o innych, mniejszych gatunkach jaszczurek.

Temperatura

Na wyspie ciep艂a temperatura powinna wynosi膰 ok. 38-40掳C, najch艂odniejsze miejsce 25掳C, w nocy temperatura nie powinna spada膰 poni偶ej 18掳C (optymalnie 20-22掳C). Warto tutaj zaznaczy膰, 偶e taki gradient temperatur jest mo偶liwy do uzyskania w odpowiednio du偶ych terrariach, w ma艂ych terrariach b臋dzie panowa艂a wsz臋dzie jedna i ta sama temperatura. Do ogrzewania u偶ywamy lamp grzewczych, lamp metalohalogenowych z UVB (ciep艂o, UVA i UVB), lub promiennik贸w ceramicznych, kt贸re zapewniaj膮 ogrzewanie od g贸ry (te ostatnie mo偶na stosowa膰 w nocy, jako 偶e nie emituj膮 艣wiat艂a).

Nie powinno si臋 stosowa膰 kabli, mat i kamieni grzewczych, kt贸re mog膮 doprowadzi膰 do poparzenia u agam. Cz臋sto s膮 te偶 do艣膰 awaryjne, mog膮 powodowa膰 zwarcia i w konsekwencji przegrzewanie si臋. Tak偶e stosowanie czerwonych i „podczerwonych” lamp jako ogrzewania w nocy nie jest wskazane. Agamy widz膮 czerwony kolor dok艂adnie tak samo (o ile nie lepiej) ni偶 ludzie5, a lampa kt贸ra 艣wieci na czerwono, emituje czerwone 艣wiat艂o. Podczerwieni nie wida膰 go艂ym okiem (dlatego te偶 cz臋sto nie powinna nawet nazywa膰 si臋 podczerwon膮). Ci膮g艂e stosowanie czerwonego o艣wietlenia oraz innych lamp nocnych mo偶e zaburza膰 sen agam. Czasami takie agamy s膮 nawet aktywne i poszukuj膮 jedzenia w nocy.

Wilgotno艣膰

Powinna wynosi膰 ok. 60%, uzyskujemy j膮 umieszczaj膮c basenik w terrarium, kt贸ry b臋dzie podnosi艂 wilgotno艣膰 (nie pozostawiamy go na noc), a tak偶e dzi臋ki codziennemu jednorazowemu zraszaniu terrarium.

Prawid艂owa wilgotno艣膰 pozwala na prawid艂owe przej艣cie wylinki, przez agam臋, a tak偶e nie dopuszcza do pylenia w terrarium. Wahania wilgotno艣ci w ci膮gu dnia s膮 jak najbardziej dopuszczalne, nie nale偶y za to montowa膰 r贸偶nego rodzaju fogger贸w utrzymuj膮cych sta艂膮 (cz臋sto lokalnie zbyt wysok膮, pomimo zastosowania czujnika) wilgotno艣ci, poniewa偶 mo偶na doprowadzi膰 do problem贸w z uk艂adem oddechowym u agam. Basenik w terrarium i jednorazowe zraszanie powinny w zupe艂no艣ci wystarczy膰.

Wentylacja

Standardowo powinna to by膰 wentylacja grawitacyjna, czyli jedna kratka wentylacyjna u g贸ry (mo偶e by膰 w 艣cianie, albo w suficie terrarium) i druga na przeciwleg艂ej 艣cianie kratka wentylacyjna na dole. Zazwyczaj stosuje si臋 kratki po bokach, albo z przodu i z ty艂u. Podczas planowania warto zwr贸ci膰 uwag臋 na to czy pod艂o偶e nie b臋dzie si臋 wysypywa艂o z dolnej kraty wentylacyjnej. G贸rn膮 krat臋 wentylacyjn膮 warto umie艣ci膰 obok lamp grzewczych, unosz膮ce si臋 ciep艂e powietrze b臋dzie nap臋dza艂o w ten spos贸b ruch powietrza, bez powodowania nadmiernego przeci膮gu. Nie powinno si臋 montowa膰 krat wentylacyjnych na tej samej 艣cianie, tylko do g贸ry, czy tylko na dole, za wentylacj臋 nie powinny tak偶e by膰 uznawane szpary pomi臋dzy drzwiami. Z powodu z艂ej wentylacji nie nadaj膮 si臋 te偶 akwaria (ponadto agamy przetrzymywane przez d艂u偶szy czas w akwarium cz臋sto obijaj膮 sobie pyszczki o szyby, dlatego powinno si臋 unika膰 tego typu praktyk). W terrariach nie powinno si臋 te偶 montowa膰 偶adnych wentylator贸w t艂ocz膮cych powietrze do 艣rodka zamiast wentylacji grawitacyjnej. Z艂a wentylacja mo偶e powodowa膰 problemy z uk艂adem oddechowym u agam.

O艣wietlenie

Zaraz obok po偶ywienia i wody, to kluczowy element w hodowli agam brodatych, kt贸re s膮 jaszczurkami mocno 艣wiat艂olubnymi. Odpowiednie o艣wietlenie reguluje rytm dobowy agam, zach臋ca agamy do aktywnego sp臋dzania swojego czasu, co wp艂ywa tak偶e pozytywnie na ch臋膰 polowania i apetyt. Odpowiednia ilo艣膰 艣wiat艂a UVB jest r贸wnoznaczna z odpowiedni膮 ilo艣ci膮 witaminy D3, kt贸ra wspiera wch艂anianie wapnia do ko艣ci tym samym chroni przed MBD.

UVB –聽Promieniowanie UVB jest konieczne dla agam brodatych, aby mog艂y syntetyzowa膰 witamin臋 D3, kt贸ra chroni przed krzywic膮 (MBD). Doustna suplementacja witamin膮 D3 jest nieefektywna i nie chroni w 偶aden spos贸b przed MBD15. W przypadku agam konieczne jest zastosowanie mocniejszych lamp UVB oznaczonych jako desert, UVB150-200, albo warto艣ci膮 w procentach 8.0, 10.0, albo 12%, 14% w zale偶no艣ci od firmy nadaj膮cej oznaczenia. Nale偶y jednak pami臋ta膰, 偶e warto艣ci w procentach s膮 tylko sugesti膮 dla jakich jaszczurek powinna by膰 dana lampa stosowana (8-14% gatunki pustynne, 5-7% gatunki tropikalne), tak samo jak oznaczenie desert, nie jest to ilo艣ci emitowanego uvb. Podczas wyboru lamp UVB warto si臋 sugerowa膰 typem lampy (艣wietl贸wka kompaktowa, 艣wietl贸wka rurowa T8, 艣wietl贸wka rurowa T5, wysokonapi臋ciowe lampy rt臋ciowe tzw. MVL, metalohalogen) oraz pochodzeniem lampy. Warto 偶eby lampa by艂a produkowana przez og贸lnie rekomendowan膮 firm臋 zw艂aszcza podczas wyboru tych najs艂abszych lamp, czyli 艣wietl贸wek kompaktowych, gdy偶 na rynku sprzedawane s膮 tak偶e lampy nie emituj膮ce UVB, lub emituj膮ce bardzo ma艂o UVB6 (niekt贸re s膮 wr臋cz szkodliwe!7), przez co taki zakup staje si臋 bezcelowy i pomimo wydanych pieni臋dzy nie chroni agam przed krzywic膮.

艢wietl贸wki kompaktowe聽stosuje si臋 jako absolutne minimum. Jest to niestety tak偶e najs艂absze 藕r贸d艂o UVB. 艢wietl贸wki te powinny posiada膰 oznaczenie 10.0, lub UVB150 (wersja s艂absza), UVB200 (wersja mocniejsza) i powinny by膰 w wersji 26W (lampy 13W s膮 mniejsze, przez co o艣wietlaj膮 mniejsz膮 powierzchni臋 i wypalaj膮 si臋 szybciej, ju偶 po kilku miesi膮cach s膮 do wymiany). 艢wietl贸wki kompaktowe powinny wisie膰 bardzo blisko do agamy 15-30 cm (im bli偶ej tym mocniejsze promieniowanie UVB) i by膰 wymieniane przynajmniej co 6 miesi臋cy. Ze wzgl臋du na nisk膮 cen臋 i 艂atwy monta偶 s膮 to niestety najbardziej popularne lampy UVB na rynku terrarystycznym. 艢wietl贸wki kompaktowe powinno si臋 montowa膰 wraz z reflektorem aluminiowym (mog膮 by膰 montowane zar贸wno pionowo, jak i poziomo), dzi臋ki czemu do agamy dotrze wi臋ksza ilo艣膰 UVB. Nie nale偶y ich myli膰 ze 艣wietl贸wkami kompaktowymi T5, kt贸re wysz艂y ostatnio i sprawuj膮 si臋 podobnie jak 艣wietl贸wki rurowe T5.

艢wietl贸wki rurowe T8 podobnie jak 艣wietl贸wki kompaktowe emituj膮 niewielkie ilo艣ci UVB i powinny wisie膰 na niewielkiej odleg艂o艣ci od agamy (do 30 cm bez reflektora i do 40 cm z reflektorem), przez co s膮 rozwi膮zaniem ma艂o praktycznym w przypadku wysokich terrari贸w dla agam. Oznaczane podobnie jak w przypadku 艣wietl贸wek kompaktowych warto艣ciami procentowymi np. 10.0, lub 12%. Ich przewag膮 nad 艣wietl贸wkami kompaktowymi jest o艣wietlana powierzchnia, dlatego przy wyborze tych lamp powinni艣my szuka膰 jak najd艂u偶szych 艣wietl贸wek najlepiej z reflektorem a terrarium przystosowa膰 tak, 偶eby agama wygrzewa艂a si臋 na do艣膰 niewielkich odleg艂o艣ciach od lampy np. za pomoc膮 p贸艂ek.

Wysokonapi臋ciowe lampy rt臋ciowe, inaczej H.I.D. MVL, cz臋sto opisywane tak偶e jako self-ballasted lamp, czyli lampy nie wymagaj膮ce statecznika. Nie nale偶y ich myli膰 z lampami metalohalogenkowymi (H.I.D. MH), kt贸re tak偶e nale偶膮 do grupy lamp wysokonapi臋ciowych (H.I.D). W przeciwie艅stwie do nich lampy MVL nie wymagaj膮 balastu/statecznika i s膮 bardzo pr膮do偶erne. Z wyj膮tkiem niekt贸rych nie oferuj膮 zbyt wiele promieniowania UVB. Do tych wyj膮tk贸w nale偶y m.in. znana wi臋kszo艣ci lampa Osram UltraVitalux 300W, dla kt贸rej bezpieczna odleg艂o艣膰 jaszczurki od lampy wynosi 1 metr. Lampa ta stosowana jest najcz臋艣ciej podczas leczenia jaszczurki. S艂absze lampy ze wzgl臋du na ma艂膮 ilo艣膰 emitowanego UVB, kr贸tk膮 偶ywotno艣膰, nisk膮 jako艣膰 艣wiat艂a i wysok膮 cen臋 pozwol臋 sobie tutaj pomin膮膰, w wi臋kszo艣ci przypadk贸w zamiast nich warto zainwestowa膰 w co艣 lepszego.

艢wietl贸wka rurowa T5 jest to jedne z lepszych rozwi膮za艅, do wyboru mamy 3 lampy Arcadia T5 D3+ 12% i 14% oraz Zoo Med Reptisun T5 10.0. Tak powy偶ej nie nale偶y si臋 sugerowa膰 warto艣ciami procentowymi, zar贸wno Zoo Med Reptisun T5 10.0, jak i Arcadia T5 D3+ 12% to lampy o podobnej ilo艣ci emitowanego uvb 8 . I tak do terrari贸w o wysoko艣ci 60 cm proponowa艂bym lampy Zoo Med T5 10.0 oraz Arcadia T5 D3 12%, w obu przypadkach z reflektorem, a do 80 cm i wy偶szych Arcadia T5 D3+ 14%. 艢wietl贸wki rurowe T5 wraz z reflektorem (kt贸ry w艂a艣ciwie podwaja ilo艣膰 UVB docieraj膮c膮 do agamy) s膮 jednych z lepszych opcji, zar贸wno pod wzgl臋dem jako艣ciowym, jak i ekonomicznym, gdy偶 w przeciwie艅stwie do 艣wietl贸wek kompaktowych mo偶na je spokojnie wymieni膰 po roku u偶ytkowania, a nie co p贸艂 roku. 艢wietl贸wki te sprawdz膮 si臋 bardzo dobrze jako do艣wietlenie ca艂ego terrarium. Wi臋ksz膮 ilo艣膰 UVB emituj膮 lampy metalohalogenowe, jednak nale偶y zauwa偶y膰, 偶e 艣wietl贸wki rurowe o艣wietlaj膮 o wiele wi臋ksz膮 powierzchni臋 terrarium, poza tym bezpieczna odleg艂o艣膰 od 艣wietl贸wki T5 14% zaczyna si臋 od ok. 40 cm (na tej wysoko艣ci mo偶na umie艣ci膰 wysp臋 ciep艂a), a zalecana odleg艂o艣膰 od tej lampy to ok. 65cm (ni偶sze p贸艂ki). Dzi臋ki tak wysokim dawkom uvb i du偶ej o艣wietlanej powierzchni te lampy wydaj膮 si臋 bardzo dobr膮 konkurencj膮, lub nawet uzupe艂nieniem o艣wietlenia dla metalohalogen贸w. D艂ugo艣膰 tych lamp powinna wynosi膰 ok. 2/3 d艂ugo艣ci terrarium.

Metalohalogeny wraz ze 艣wietl贸wkami T5 nale偶膮 do najlepszych lamp UVB. S膮 to lampy o bardzo du偶ej emisji 艣wiat艂a UVB i jako jedyne emituj膮 du偶e ilo艣ci UVA (w zakresie widzialnym dla gad贸w 350-400nm), s膮 energooszcz臋dne, podstawowe wersje to 35W, 50W i 70W (istniej膮 na rynku tak偶e mocniejsze wersje do bardzo wysokich terrari贸w 100W, 150W), do funkcjonowania wymagaj膮 zewn臋trznego balastu/statecznika dopasowanego do mocy lampy, albo statecznika zmiennego do kt贸rego mo偶na pod艂膮czy膰 lampy o dw贸ch r贸偶nych mocach. Producenci metalohalogen贸w zazwyczaj podaj膮 zalecane odleg艂o艣ci lamp do kt贸rych nale偶y si臋 zastosowa膰, gdy偶 w obr臋bie jednej mocy (np. 35W) ilo艣膰 UVB mo偶e si臋 znacz膮co r贸偶ni膰 w zale偶no艣ci od producenta, modelu i zastosowanej technologii. Dost臋pne s膮 te偶 r贸偶ne opracowania naukowe badaj膮ce na jakich wysoko艣ciach powinny wisie膰 poszczeg贸lne lampy UVB, w tym metalohalogeny9. Podczas wyboru lamp metalohalogenowych warto wzi膮膰 pod uwag臋 kilka ich cech:
– warto艣膰 PAR oznaczaj膮c膮 艣rednic臋 lampy (dost臋pne s膮 zazwyczaj wersje PAR 20, PAR 30 i PAR 38) im wi臋ksza 艣rednica, tym wi臋ksza o艣wietlana powierzchnia, dla agam im wi臋ksza tym lepiej
– k膮t 艣wiecenia (cz臋sto opisywany jako spot/flood), w膮ski k膮t 艣wiecenia (spot) uzyskany dzi臋ki skupiaj膮cej przedniej szybie lampy oraz szeroki (flood) uzyskany dzi臋ki szybce rozpraszaj膮cej, dla agam flood w niskich terrariach w bardzo du偶ych terrariach mo偶na pokusi膰 si臋 o lamp臋 typu spot.
– wersj臋 desert (pustynn膮) przeznaczon膮 dla agam o wi臋kszej emisji uvb (wersja jungle jest przeznaczona dla gatunk贸w tropikalnych).

S艂o艅ce 鈥 Jest naturalnym 藕r贸d艂em UVB, w Polsce i innych strefach umiarkowanych nie ma obawy o przedawkowanie ilo艣ci UVB (dobrym pomys艂em jest te偶 sprawdzenie warto艣膰 UV Index w prognozach pogody). Latem gdy jest ciep艂o i mamy tak膮 mo偶liwo艣膰 warto wzi膮膰 agam臋 na zewn膮trz (najlepiej w wolierze zewn臋trznej) i wykorzysta膰 promienie s艂oneczne. Nale偶y jednak pami臋ta膰, 偶e promienie UV nie przechodz膮 przez szyb臋 (szyba filtruje 98% 艣wiat艂a uvb10), dlatego w wolierach nale偶y stosowa膰 siatk臋. Natomiast 艣wiat艂o docieraj膮c do wewn臋trza pokoju i terrarium jest tylko 艣wiat艂em widzialnym (bez UVB), wi臋c opr贸cz ogrzania si臋 agama nic nie zyskuje opalaj膮c si臋 przez szyb臋.

Jak d艂ugo agama wytrzyma bez UVB? – To pytanie do艣膰 cz臋sto jest zadawane, najcz臋艣ciej w momencie gdy z r贸偶nych przyczyn dochodzi do awarii lampy UVB. Nie ma na nie jednoznacznej odpowiedzi. D艂u偶ej w przypadku gdy u偶ywamy odpowiednio mocnej lampy uvb (艣wietl贸wka T5, metalohalogen) i w przypadku osobnik贸w doros艂ych. Kr贸cej w przypadku osobnik贸w m艂odych, lub na艣wietlanych s艂ab膮 lamp膮 UVB. Niemniej jednorazowa tygodniowa, lub nawet troch臋 d艂u偶sza przerwa potrzebna na zakup nowej lampy UVB raczej nie wp艂ynie negatywnie na rozw贸j agamy.

UVB, a oko ciemieniowe – oko ciemieniowe znajduj膮ce si臋 na czubku g艂owy agam brodatych, uwa偶ane jest za pozosta艂o艣膰 ewolucyjn膮 po wczesnych strunowcach. Nie jest to jednak narz膮d bezu偶yteczny. Oko ciemieniowe jest w stanie wychwytywa膰 promieniowanie UVB. To oko ciemieniowe pozwala agamom brodatym na wygrzewanie si臋 w miejscu z najbardziej optymaln膮 ilo艣ci膮 UVB11

UVA
W przeciwie艅stwie do wzroku ludzkiego, wzrok agam (i wi臋kszo艣ci innych jaszczurek) potrafi odbiera膰 艣wiat艂o UVA o d艂ugo艣ci fal 350-400nm 5 . Dla agam jest to dodatkowy kolor, kt贸ry potrafi膮 dostrzec. Zapewnienie lamp emituj膮cych UVA (g艂贸wnie terrarystycznych, metalohalogenowych lamp UVB) wp艂ywa pozytywnie na aktywno艣膰 i samopoczucie agam brodatych, a tak偶e na to jak postrzegaj膮 艣wiat zewn臋trzny.

Do艣wietlenie terrarium (艣wiat艂o widzialne)
Niezale偶nie od lamp, kt贸re wybierzemy warunki panuj膮ce w terrarium powinny by膰 jasne, a 艣wiat艂o powinno by膰 barwy zimnej (ok. 6500K, lub wi臋cej). W niekt贸rych przypadkach b臋dzie si臋 to sprowadza艂o do konieczno艣ci zamontowania dodatkowego 藕r贸d艂a 艣wiat艂a np. LED. Idealnym do艣wietleniem terrarium s膮 lampy metalohalogenowe bez UVB o wysokim CRI, ich widmo bardzo mocno przypomina widmo S艂o艅ca12 .

Pod艂o偶e

Pod艂o偶e powinno spe艂nia膰 szereg funkcji. Najwi臋ksz膮 obaw膮 podczas jego wyboru jest mo偶liwo艣膰 zaczopowania si臋 agamy. Dlatego warto u偶ywa膰 pod艂o偶y sta艂ych, takich jak mieszanka gliny z piaskiem lub takich, kt贸re przynajmniej w pewnym stopniu mog膮 by膰 nadtrawione (np. pod艂o偶e celulozowe), albo tych, kt贸re zjedzone dopiero w du偶ych ilo艣ciach powoduj膮 zaczopowanie (np. granulat kukurydziany), a bezwzgl臋dnie unika膰 tych kt贸re s膮 twarde/ostre i w zasadzie jeden zjedzony kawa艂ek mo偶e stanowi膰 zagro偶enie (np. drewienka, chips kokosowy). Przy wyborze pod艂o偶a nale偶y wzi膮膰 r贸wnie偶 pod uwag臋 fakt, 偶e w naturze gatunek ten nie 偶yje na sypkim pod艂o偶u i mi臋dzy innymi st膮d wynika sk艂onno艣膰 agam do podjadania 艣ci贸艂ki dlatego nigdy nie mo偶emy by膰 pewni, 偶e agama nie zje drewienka, piasku czy granulatu i to, kt贸ra 艣ci贸艂ka jest ch臋tniej zjadana a kt贸ra mniej mo偶e by膰 cech膮 osobnicz膮.

W zale偶no艣ci od potrzeby istnieje kilka rodzaj贸w pod艂o偶a, kt贸re mo偶na zastosowa膰:

R臋czniki papierowe 鈥 Przydatne w odchowie ma艂ych agam brodatych, a tak偶e w sytuacjach gdy higiena jest bardzo wa偶na np. podczas kwarantanny. S膮 ma艂o estetyczne, ale wskazane w przypadku ma艂ych, a tak偶e nowych agam, dop贸ki nie zrobimy bada艅 pod k膮tem posiadania paso偶yt贸w. Bardzo 艂atwo je wymieni膰 na nowe, a ryzyko zaczopowania jest minimalne. U doros艂ych agam pod艂o偶e to jest bardzo niepraktyczne, agamy rozrywaj膮 r臋czniki pazurami a r臋cznik z ca艂ego dna najcz臋艣ciej ko艅czy zwini臋ty w k膮cie terrarium dlatego rozwi膮zanie to jest dobre dla maluch贸w do 3 miesi膮ca 偶ycia a w przypadku zwierz膮t starszych tylko w wy偶ej wymienionych sytuacjach (choroba, kwarantanna).

Pod艂o偶e celulozowe 鈥 (np. Chipsi Ultra, Asan Pet Silver) Jedno z najbezpieczniejszych i najlepszych rodzaj贸w pod艂o偶a dost臋pnych na rynku. Zjedzone przez agam臋 najprawdopodobniej zostanie strawione lub chocia偶 na tyle rozpuszczone by mog艂o spokojnie zosta膰 wydalone z uk艂adu pokarmowego. Pod艂o偶e nie zapada si臋 pod agam膮, jest estetyczne, dobrze poch艂ania zapachy i nie ple艣nieje pod wp艂ywem wilgoci.

Sztuczna trawa 鈥 jest to bezpieczne pod艂o偶e, mo偶na 艂atwo wyj膮膰 i umy膰 pod gor膮c膮 wod膮 w razie potrzeby. Nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋, aby sztuczna trawa by艂a mi臋kka. Mo偶na stosowa膰 np. przy odchowie m艂odych agam. Minusem jest brak 艣cieralnej powierzchni, przez co agamie mog膮 przerasta膰 pazurki je艣li nie zapewnimy innych miejsc do 艣cierania pazurk贸w (np. na p贸艂kach). Warto r贸wnie偶 przemy艣le膰 to, 偶e agamy nauczone jedzenia zieleniny (a ka偶da powinna by膰 tego nauczona) zazwyczaj do艣膰 偶ywo reaguj膮 na kolor zielony przez co mog膮 pr贸bowa膰 je艣膰 tak膮 traw臋 i po wielu nieudanych pr贸bach mo偶e (cho膰 nie musi) doj艣膰 u nich do zoboj臋tnienia na ten kolor co nale偶y mie膰 na uwadze decyduj膮c si臋 na takie rozwi膮zanie.

Granulat kukurydziany (np. Chipsi mais) 鈥 zjedzone w ma艂ej ilo艣ci mo偶e zosta膰 bez problemu wydalone nie powoduj膮c szk贸d w uk艂adzie pokarmowym. Niestety wbrew powszechnej opinii pod艂o偶e to nie rozpuszcza si臋 ca艂kowicie w przewodzie pokarmowym i zjadane w du偶ej ilo艣ci r贸wnie偶 mo偶e prowadzi膰 do zaczopowania dlatego konieczna jest obserwacja zwierz臋cia oraz sprawdzanie czy w odchodach nie ma znacz膮cych ilo艣ci granulatu co 艣wiadczy艂oby o jego regularnym podjadaniu. Nie zapada si臋 pod agam膮, nie pyli, wygl膮da estetycznie, nie ma problemu ze sprz膮taniem i jego wymian膮. W miejscach podwy偶szonej wilgotno艣ci (np. pod ceramiczn膮 misk膮) mo偶e ple艣nie膰, dlatego nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋 na to, aby pod艂o偶e by艂o suche.

Piasek 鈥 pod艂o偶e estetyczne, 艂atwe do czyszczenia, wygl膮daj膮ce naturalnie. Nie jest jednak zalecane dla os贸b dopiero rozpoczynaj膮cych przygod臋 z terrarystyk膮 i nie posiadaj膮cych jeszcze zbyt du偶ego do艣wiadczenia w opiece nad gadami. Stosuj膮c tego typu pod艂o偶e nale偶y cz臋sto zwraca膰 uwag臋 na to czy agama nie podjada piasku, a tak偶e czy nie wydala go wraz z ka艂em. Jedzenie powinno by膰 podawane w misce, tak aby nie mia艂o kontaktu z pod艂o偶em. Podjadanie piasku cz臋sto wi膮偶e si臋 z brakiem odpowiedniej suplementacji dlatego bardzo wa偶ne jest dopilnowanie tej kwestii (agama opr贸cz standardowej suplementacji powinna posiada膰 sta艂y dost臋p do 藕r贸d艂a wapnia np. w postaci preparatu wapniowego podanego w p艂askim naczyniu). Istniej膮 dwie szko艂y odno艣nie grubo艣ci ziaren piasku zalecanych dla agam. Jedna m贸wi o ziarnach mo偶liwie jak najgrubszych, druga o bardzo drobnych. Tak naprawd臋 najwa偶niejsze jest aby piasek nie pyli艂 a py艂 nie podra偶nia艂 uk艂adu oddechowego i je艣li zauwa偶ymy, 偶e mimo odpowiednio wysokiej wilgotno艣ci powietrza piasek bardzo pyli nale偶y go wymieni膰. Na podstawie mojego do艣wiadczenia hodowlanego mog臋 艣mia艂o powiedzie膰, 偶e bardzo dobrze sprawdza si臋 zwyk艂y piasek kwarcowy o ziarnach 0,5-1 mm. Je艣li natomiast zauwa偶ymy, 偶e pojawi艂 si臋 problem podjadania piasku, nale偶y niezw艂ocznie wymieni膰 to pod艂o偶e na r臋czniki papierowe i obserwowa膰 agam臋, czy nie ma problem贸w z apetytem, lub wydalaniem i dopiero je艣li przez kilka dni wszystko b臋dzie w porz膮dku mo偶na zastosowa膰 inne pod艂o偶e.

Glina/glina z piaskiem鈥 jest to pod艂o偶e najbardziej zbli偶one do tego, na jakim 偶yje ten gatunek w 艣rodowisku naturalnym. Po zmieszaniu gliny (najlepiej naturalnej, bez barwnik贸w i innych dodatk贸w np. zwyk艂ej wi膮偶膮cej gliny w臋dkarskiej) z piaskiem w stosunku 1:1 mo偶emy uzyska膰 twarde pod艂o偶e, w kt贸rym zwierz臋 mimo wszystko mo偶e kopa膰. Mo偶na poeksperymentowa膰 z r贸偶nymi typami glin i stosunkiem w jakim zmieszamy j膮 z piaskiem tak 偶eby uzyska膰 najbardziej odpowiadaj膮cy nam i naszemu zwierzakowi efekt. Dla osobnik贸w ze sk艂onno艣ci膮 do jedzenia pod艂o偶a najlepsz膮 opcj膮 b臋dzie uzyskanie bardzo twardej, zaschni臋tej powierzchni. Pod艂o偶e takie jest nie tylko estetyczne, bardzo 艂atwe w sprz膮taniu i ta艅sze od wielu komercyjnych, typowo terrarystycznych pod艂o偶y ale r贸wnie偶 bezpieczne dla agamy bo w przypadku uzyskania twardej, sta艂ej powierzchni nie ma ona mo偶liwo艣ci zjedzenia pod艂o偶a!

Biopod艂o偶e 鈥 jest to pr贸ba imitacji naturalnych warunk贸w w terrarium. Biopod艂o偶e sk艂ada si臋 zazwyczaj z mieszaniny piasku, gliny i ziemi. Ziemi臋 zbiera si臋 zazwyczaj z dala od siedzib ludzkich, wraz z r贸偶nymi mikroorganizmami i bezkr臋gowcami, kt贸re b臋d膮 s艂u偶y艂y jako detrytofagi (organizmy rozk艂adaj膮ce nadmiar materii organicznej). Istnieje coraz wi臋cej doniesie艅, 偶e agamy s膮 zdrowsze na tego typu pod艂o偶ach, nie posiadaj膮 paso偶yt贸w (by膰 mo偶e mikroorganizmy w 艣ci贸艂ce konkuruj膮 z paso偶ytami o materi臋 organiczn膮). Oczywi艣cie je艣li posiadamy chor膮 agam臋, nale偶y j膮 najpierw wyleczy膰 zanim zaczniemy stosowa膰 pod艂o偶e bioaktywne. Minusem tego pod艂o偶a jest konieczno艣膰 zabezpieczenia terrarium przed wilgotno艣ci膮. W innym wypadku drewniane p艂yty terrarium mog膮 zacz膮膰 puchn膮膰 i niszczy膰 si臋. Je艣li zdecydujemy si臋 na tak膮 form臋 pod艂o偶a warto skonsultowa膰 si臋 z osobami, kt贸re ju偶 je stosuj膮 i mog膮 udzieli膰 wielu cennych rad i wskaz贸wek bo 偶eby m贸c m贸wi膰 o pod艂o偶u bio a tym bardziej o pod艂o偶u bioaktywnym nie wystarczy wsypa膰 do terrarium 10 cm ziemi z ogr贸dka i warto najpierw dok艂adnie zg艂臋bi膰 temat.

Inne pod艂o偶a 鈥 podczas poszukiwania pod艂o偶a dla agam brodatych nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋 na to aby nie by艂o to pod艂o偶e, kt贸re po艂kni臋te szybko utknie w uk艂adzie pokarmowym. S膮 to najcz臋艣ciej pod艂o偶a sk艂adaj膮ce si臋 z 艣redniej wielko艣ci kawa艂k贸w, ostrokraw臋dziste i twarde, niepoddaj膮ce si臋 w 偶aden spos贸b kwasom 偶o艂膮dkowym. Przyk艂adem tego typu pod艂o偶a jest kostka bukowa, chips kokosowy, czy kawa艂ki kory drzew, w przypadku kt贸rych jeden nieszcz臋艣liwy kawa艂ek jest w stanie zaklinowa膰 si臋 w przewodzie pokarmowym agamy, skutkiem czego jest najcz臋艣ciej operacja takiej agamy, albo lewatywa. Inne cechy pod艂o偶a, kt贸re go dyskwalifikuj膮 to pylenie (np. r贸偶nego rodzaju suche trawy, nieodpylone, torf kokosowy), wydzielanie silnych zapach贸w (np. kora drzew iglastych wydzielaj膮ca r贸偶nego rodzaju olejki eteryczne), posiadanie toksycznych, lub nie do ko艅ca zdrowych substancji (np. gazety). Pod艂o偶e powinno by膰 te偶 w miar臋 stabilne, tak aby agama nie zapada艂a si臋 w nim i mog艂a swobodnie po nim chodzi膰.

Ro艣liny i dekoracje

Je艣li chodzi o 偶ywe ro艣liny w terrarium dla agam brodatych, to musz膮 to by膰 ro艣liny jadalne. Nale偶y si臋 te偶 nastawi膰 na ich cz臋st膮 wymian臋, dlatego najlepiej jest takie ro艣liny zasadzi膰 w doniczkach, tak aby m贸c 艂atwo je wyj膮膰 i wymieni膰 na kolejne. Polecane ro艣liny to bazylia, melisa, trzykrotka i wszystkie inne, kt贸rymi agamy mog膮 si臋 偶ywi膰 (Patrz: 呕ywienie – pokarm ro艣linny). Nie nale偶y u偶ywa膰 r贸偶nego rodzaju ro艣lin posiadaj膮cych kolce, kaktus贸w, czy innych sukulent贸w. Stosuj膮c sztuczne ro艣liny nale偶y uwa偶a膰 by agama ich nie zjad艂a i nie zaczopowa艂a si臋 nimi.

Terrarium kwarantannowe

Takie terrarium s艂u偶y jak sama nazwa wskazuje do kwarantanny zar贸wno chorych osobnik贸w, jak i nowo nabytych osobnik贸w (je艣li posiadamy kilka agam). Takie terrarium powinno by膰 ascetycznie urz膮dzone, wn臋trze powinno by膰 艂atwe do wyczyszczenia, a zamiast pod艂o偶a najlepiej jest u偶y膰 r臋cznik贸w papierowych, b膮d藕 chusteczek higienicznych, kt贸re w 艂atwy spos贸b mo偶na wymieni膰. Terrarium kwarantannowe powinno by膰 wyposa偶one w lampy grzewcze i dobr膮 lamp臋 UVB.

Skutki przetrzymywania poza terrarium

Agamy brodate to gatunek 艂atwo oswajaj膮cy si臋 i ciekawski, do tego jest to 艣redniej wielko艣ci, niezbyt szybka jaszczurka. To wszystko spowodowa艂o, 偶e du偶o os贸b wyci膮ga jaszczurki z terrarium i pozwala im biega膰 po pokoju. W przypadku jaszczurek zbyt cz臋ste wypuszczanie ich z terrarium prowadzi do powa偶nych konsekwencji zdrowotnych. Wypuszczanie agam brodatych poza terrarium prowadzi przede wszystkim do wych艂odzenia organizmu. Agamy brodate jak wszystkie gady s膮 zwierz臋tami zmiennocieplnymi, dlatego nie potrafi膮 utrzyma膰 w艂asnej temperatury cia艂a, tylko przyjmuj膮 temperatur臋 otoczenia. Zbyt cz臋ste wych艂adzanie agamy prowadzi do problem贸w z nerkami, a w konsekwencji dny moczanowej i do problem贸w z g贸rnymi drogami oddechowymi (np. zapaleniem p艂uc). W terrarium nie bez powodu panuje tak wysoka temperatura, temperatura panuj膮ca w pokoju jest zazwyczaj o 10-15掳C ni偶sza, przy pod艂odze mo偶e by膰 jeszcze ni偶sza (np.
je艣li posiadamy kafelki). Kolejnym problemem s膮 艣liskie powierzchnie, jak np. panele, czy kafelki. Agamy brodate wypuszczane na tak膮 powierzchni臋 nie potrafi膮 po niej normalnie chodzi膰, tak jak w terrarium, tylko 艣lizgaj膮 si臋 po niej. D艂ugotrwa艂e wypuszczanie jaszczurek na tak膮 powierzchni臋 powoduje p贸藕niejsze problemy ze stawami i chodzeniem. Wypuszczane jaszczurki z terrarium o wiele cz臋艣ciej ulegaj膮 wypadkom. Nie raz mo偶na si臋 spotka膰 na r贸偶nych grupach i forach terrarystycznych z przypadkami, gdy w艂a艣ciciel nadepn膮艂 przez przypadek na wypuszczon膮 agam臋, agamy mog膮 te偶 spa艣膰 z balkonu, zje艣膰 co艣, co nie koniecznie nadaje si臋 do jedzenia i tym si臋 zaczopowa膰 itd. Jak wida膰 zagro偶e艅 podczas wypuszczania jaszczurek jest wiele. Kr贸tkotrwa艂e (ok. 15 min.) i niezbyt cz臋ste wypuszczanie jaszczurek poza terrarium z zachowaniem wszystkich 艣rodk贸w bezpiecze艅stwa mo偶e przynosi膰 pewne korzy艣ci. Terraria agam brodatych w por贸wnaniu do przestrzeni zajmowanych w warunkach naturalnych s膮 ma艂e (niezale偶nie od tego jak du偶e terrarium by艣my nie posiadali), wi臋c wypuszczanie agam pobudza ich ciekawo艣膰. Je艣li ju偶 zdecydujemy si臋 na wypuszczanie agam z terrarium nale偶y zachowa膰 wszelkie 艣rodki bezpiecze艅stwa:
– Nie powinno si臋 wypuszcza膰 agam na d艂u偶ej ni偶 ok. 15 min.
– Nie wypuszczamy jaszczurek na panele, a ju偶 tym bardziej nie wypuszczamy na zimne kafelki. Zawsze mo偶emy na panele po艂o偶y膰 jaki艣 r臋cznik, albo dywanik, po kt贸rym agama b臋dzie mog艂a normalnie biega膰.
– Przed wypuszczeniem agamy nale偶y zabezpieczy膰 pok贸j, tak aby agama nie mog艂a czego艣 zje艣膰, wej艣膰 za szaf臋, na balkon itd.
– Ci膮gle kontrolujemy gdzie jaszczurka biega i co robi, nie spuszczamy jej z oczu.
– Nie k艂adziemy gada na r贸偶nych 藕r贸d艂ach ciep艂a (np. kaloryfer, termofor), tylko jak sko艅czy si臋 czas odk艂adamy jaszczurk臋 do terrarium.
– Nie wypuszczamy osobnik贸w m艂odych.
– W ciep艂e dni latem o wiele lepszym rozwi膮zaniem jest zabezpieczona woliera zewn臋trzna.
– Wypuszczaj膮c agamy nale偶y pami臋ta膰, 偶e te szybko ucz膮 si臋 wychodzi膰 ze swojego terrarium na czas zrobienia kupki, po czym cz臋sto nawet same wracaj膮 do niego.
– Opr贸cz powy偶szego wyj膮tku rzadko kiedy zdarza si臋, 偶e agamy same wracaj膮 do terrarium je艣li poczuj膮 zimno. O wiele cz臋艣ciej, gdy agama si臋 wych艂adza, to szuka sobie ustronnego miejsca (najcz臋艣ciej gdzie艣 mi臋dzy meblami) i idzie spa膰. Takich sytuacji powinni艣my unika膰, je艣li si臋 zdarzy, to nale偶y skr贸ci膰 czas spacerk贸w poza terrarium.

Woliera zewn臋trzna

Woliera zewn臋trzna to klatka najcz臋艣ciej budowana po to, aby agama mog艂a wygrzewa膰 si臋 bezpieczne w naturalnymi promieniami s艂onecznymi. 艢wiat艂o UVB nie przechodzi przez szyby, dlatego wolier臋 zewn臋trzn膮 buduje si臋 najcz臋艣ciej z element贸w drewnianych i siatki. Woliera musi by膰 zabezpieczona przed innymi zwierz臋tami, jak kotami i wi臋kszymi ptakami, dobrze jest te偶, gdy woliera stoi na n贸偶kach, a nie le偶y bezpo艣rednio na pod艂o偶u. Wa偶ne jest te偶 aby wewn膮trz woliery znalaz艂a si臋 miska z wod膮 i kryj贸wka do kt贸rej agama b臋dzie mog艂a si臋 schowa膰, gdyby zrobi艂o si臋 jej za gor膮co.

Powi膮zane tematy