Artykuł w kategoriach: Hodowle karmowe, Ssaki – Opisy

Mastomys (Praomys) natalensis – myszorówka natalska


Oceń 1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek [12]
Loading...

Mastomys natalensis – myszorówka natalska

Mastomys natalensis (Smith, 1834) występuje w literaturze pod dwiema różnymi nazwami rodzajowymi, Mastomys, od której pochodzi nazwa zwyczajowa i nową Praomys (?).


Jako, że Mastomys natalensis jest gryzoniem coraz częściej pojawiającym się zarówno w sklepach zoologicznych jak i w naszych domach postanowiłem przybliżyć wszystkim ten gatunek podobny do myszy i często traktowany jako jedna z odmian myszy lub szczura, którą jednak nie jest.

Mastomys natalensis są gryzoniami idealnie nadającymi się dla początkujących hodowców. Nie są wymagającymi w chowie zwierzętami, a na dodatek w przeciwieństwie do myszy czy szczurów ich hodowla jest prawie bezzapachowa. Angielska nazwa „Multimammate Mouse” pochodzi od tego, że samice posiadają dużo więcej sutków niż inne gryzonie (8-12 a czasem więcej par).

Przyjmuje się, że jest kilka gatunków Mastomys jednak najpopularniejszymi w Polsce są Mastomys natalensis i Mastomys coucha. Ta druga nie stanowi jednak przedmiotu hodowli hobbystycznej. Ich rozróżnienie może sprawiać sporo problemów gdyż na pierwszy rzut oka są one identyczne, choć u gatunku Mastomys coucha nie występują odmiany barwne. Główną różnicą pomiędzy tymi dwoma gatunkami jest ilość chromosomów.

Mastomys natalensis jest często określana jako forma pośrednia pomiędzy myszami, a szczurami choć z tymi drugimi ma więcej wspólnego. Często dostępna bywa w handlu pod nie mającymi sensu nazwami „mysz masto” lub spolszczoną „mastomysz”. W zachodnich stanach USA import, transport i posiadanie wszystkich rodzajów Mastomys jest ściśle zakazane. Klimat niektórych stanów takich jak np. Nevada jest bardzo zbliżony do tego, który panuje na terenach Południowej Afryki i władze stanowe obawiają się, że w razie ich ucieczki, istnieje duże prawdopodobieństwo zasiedlenia przez nie owych obszarów. Byłoby to swego rodzaju katastrofą, gdyż Mastomys są poważnymi szkodnikami upraw, a na dodatek istnieje możliwość ich naturalizacji.

Synonimy

Praomys natalensis

Nazewnictwo

Nazwa amerykańska: Multimammate Mouse (Rat), Common African Rat, Soft-furred rat, African Soft-furred Rat, Natal Rat

Nazwa niemiecka: Die Natal-Vielzitzenmaus

Nazwa czeska: Krysa mnohobradavková

Wygląd

Dorosłe Mastomys osiągają masę najczęściej w granicach od 30-80 g, średnio 60 g (różne źródła podają różne wielkości), a ich długość wynosi około 25 cm z czego 14 cm stanowi długość ciała, a 11 cm długość ogona. Tu podobnie jak w przypadku wagi dane są różne w zależności od źródła.
Pierwsze osobniki tego gatunku zostały schwytane na południu Afryki i zostały sprowadzone do laboratoriów w 1939 roku przez dr. Davis’a.


Z wyglądu zwierzęta te przypominają bardzo duże myszy z zaskakująco dużymi, lekko wyłupiastymi oczami. Noworodki bardzo szybko po urodzeniu pokrywają się długą, rzadką szczeciną co nadaje im komiczny wygląd. Ubarwieniem podstawowym jest typowe dla wielu gryzoni ubarwienie Agouti, modyfikacje barwy (dotyczy tylko Mastomys natalensis) obejmują rozjaśnienie barwy podstawowej do rudawej (odmiana Cinnamon) lub do koloru kawy z mlekiem (odmiana Argente, posiada dodatkowo czerwone oczy), połączeniem obu mutacji są czerwonookie Champagne Argente – mutacje barwy są recesywne w stosunku do ubarwienia Agouti. W hodowli przeważają osobniki mniej lub bardziej łaciate we wszystkich wymienionych wariantach barwy – mutacja ta jest mutacja dominującą niepełną, homozygoty mają duże powierzchnie barwy białej na ciele, heterozygoty kilka białych plamek.

Występowanie

Mastomys natalensis zamieszkują różnorodne tereny zarówno suche, półsuche jak i górzyste. Najczęściej można je spotkać w na terenach zasiedlonych przez ludzi i terenach uprawnych. Początkowo można było je spotkać częściej na otwartych przestrzeniach sawanny czy obszarach bagiennych, ale z czasem podobnie jak mysz domowa, czy szczur, Mastomys zaczęły coraz bardziej zbliżać się do terenów zamieszkiwanych przez ludzi i tak w chwili obecnej można je znaleźć w stodołach, szopach, strychach jak również na uprawianych i nie uprawianych polach. Przeważnie unikają one dużych metropolii ponieważ musiałyby tam rywalizować ze szczurami które są tam liczniejsze.

Zachowanie

Nie zaleca się brania na ręce, gdyż zazwyczaj kończy się to pogryzieniem, które choć najczęściej nie powoduje żadnych realnych szkód (nie przebija skóry), bywa jednak dokuczliwe. Szczególnie często karmiące samice bronią w ten sposób gniazda, dlatego długa i wygodna pęseta wydaje się być niezbędna przy hodowli tego gatunku.

Społeczna struktura

Zwierzęta tego gatunku powinno się trzymać w grupach gdyż pojedynczo trzymane osobniki często są osowiałe. Zaleca się trzymanie w haremach (1 samiec + kilka samic, lub w dużych pojemnikach 2 samce wraz kilkoma, kilkunastoma samicami – samce, w odróżnieniu od myszy żyją w zgodzie) lub kilka osobników jednej płci, jeśli naszym celem nie jest pozyskiwanie potomstwa.

Tryb życia

Prowadzą nocny tryb życia, ale w hodowli wykazują aktywność całodobową. Są raczej naziemnymi gryzoniami, choć bardzo lubią się wspinać. Są również bardzo dobrymi pływakami (jak większość gryzoni).

Terrarium

Najczęściej do hodowli używane są duże klatki (ozdobne dla gryzoni lub profesjonalne klatki laboratoryjne) bądź akwaria. Niedopuszczalne jest trzymanie tych zwierząt w klatkach drewnianych lub pojemnikach z tworzywa sztucznego (z wyjątkiem pojemników lab), w których znajdą miejsce zaczepienia dla swoich ząbków. W obu przypadkach może skończyć się to dość szybką ucieczką. Jeśli trzymamy Mastomys w akwariach należy zapewnić im odpowiednią wentylację, a więc całą górę pojemnika należy osiatkować mocną, stalową siatka o drobnych oczkach, nakrywanie szybą jest niedopuszczalne.


Gatunek ten potrzebuje sporo przestrzeni życiowej tak więc zarówno klatka jak i akwarium powinny mieć przynajmniej długość 60 cm i szerokość 30×40 cm. Wielkość klatki/akwarium ma duże znaczenie przy osiągnięciu sukcesu hodowlanego. Mastomys potrzebują przestrzeni gdyż samiec chcący zapłodnić samicę goni ją po całym pojemniku. Ten rytuał jest ważny gdyż w małych klatkach czy akwariach w których nie ma możliwości takich gonitw samica bardzo często nie zachodzi w ciążę. Trzymając w klatkach należy pamiętać, aby rozstaw prętów wynosił około 6mm gdyż młode osobniki mogłyby uciec z klatek o szerszym rozstawie prętów. Jako podłoże najczęściej stosowane są trociny (niepylące) i siano. Należy pamiętać o pojemnikach na pokarm i wodę. Należy tutaj zwrócić uwagę na to, że pojemniki na pokarm z tworzyw sztucznych dość szybko zostaną zjedzone przez „masto” i najlepszym rozwiązaniem jest trzymanie pokarmu w pojemnikach metalowych, bądź szklanych. Jeśli chodzi o pojniki to lepszym rozwiązaniem są kulkowe niż szklane miseczki gdyż te drugie zostaną dość szybko schrupane przez zwierzęta. Jeśli zależy nam na obserwacjach owych gryzoni a nie tylko na ich masowym rozmnażaniu, możemy wystrój wzbogacić o różne półki, gałązki, korzenie, itp. po których lokatorzy pojemnika będą chętnie się wspinali, liczyć się jednak trzeba z częsta wymiana notorycznie zgryzanych elementów wystroju.

Żywienie

Jak większość gryzoni są wszystkożerne. Na wolności najczęściej jedzą nasiona (owies, żyto, pszenica, jęczmień, proso), zieleninę, owoce i owady. Domowy jadłospis możemy zastąpić suchą karmą dla psów bądź kotów, uzupełnianą suchy chlebem, płatkami owsianymi bądź kukurydzianymi. Chętnie zjadane są również wszelkie warzywa i owoce oraz zielenina – za szczególnie wartościowe uważam brokuły i mniszka (całe rośliny wraz z korzeniem). Również kości z kurczaka z pozostałymi resztkami chrząstek i mięsa stanowią doskonałe uzupełnienie diety. Nie zaleca się podawania nasion ze zbytnią zwartością tłuszczu jak np. słonecznik gdyż spowoduje to, że ich futerko stanie się brzydkie i tłuste. W hodowli nastawionej na uzyskiwanie dużych ilości młodych dodatki zbóż i pieczywa nie powinny być zbyt duże, wysokobiałkowa dieta sprawdza się w takiej sytuacji najlepiej, oczywiście wartościowe warzywa i owoce zawsze warto udostępnić zwierzętom. Dobrym rozwiązaniem są również profesjonalne granulaty dla gryzoni, jednak gatunek ten najlepiej rozmnaża się mając dietę urozmaiconą – tak więc również te granulaty warto wzbogacać pokarmem dla kotów lub szczeniąt oraz warzywami.

Dymorfizm płciowy

Rozróżnienie płci nie stanowi większego problemu. Tak samo jak u myszy i szczurów odległość narządów kopulacyjnych od odbytu jest większa u samców niż u samic. U dojrzałych samców można zaobserwować bardzo duże jądra a u samic sutki – ta ostatnia cecha pozwala na rozróżnienie płci już u 2-3 dniowych noworodków.

Rozmnażanie

Samice posiadają 8-12 par sutków (dużo więcej niż popularne szczury czy myszy). Ruja występuje co 7-8 dni. Ciąża trwa zwykle 23 dni choć zdarzają się i ciąże trwające od 21-26 dni. Mioty liczą przeciętnie od 8-12 młodych (zdarza się i 20 młodych). Waga nowo narodzonego malucha wynosi około 1,8 g. Młode rodzą się ślepe i głuche. Oczy otwierają w 14-16 dniu. Po 21-24 dniach przestają przyjmować pokarm od matki i przechodzą na pokarm stały. Dojrzałość seksualną osiągają w wieku 2-3 miesięcy (samce nieco później niż samice). Samce najczęściej żyją około 3 lat, hodowlane samice zaś około 2 lat. Łatwa hodowla, wysoka płodność i długowieczność czynią z tego gatunku doskonały obiekt hodowli karmowej (konieczność zainwestowania w dobrej jakości pojemnik hodowlany i pojnik szybko się zwraca), zwłaszcza, że jest to gatunek bardzo chętnie przyjmowany przez większość gatunków węży, służy często do odkarmiania zwierząt, które z różnych przyczyn odmawiają przyjmowania myszy i szczurów. Również hodowla hobbystyczna i obserwacje, dają właścicielowi mnóstwo przyjemności.

Uwagi

Pamiętać należy o tym, że Mastomys załatwiają się zawsze w jednym miejscu w pojemniku hodowlanym i z tego powodu powinniśmy właśnie to miejsce sprzątać najczęściej.

Skarmianie

Jeśli planujemy podawać Mastomys jako pokarm dla węży należy pamiętać, że dorosłe osobniki powinny być podawane martwe gdyż mogą być dla nich realnym zagrożeniem.

 

Opracowanie i źródła informacji

Opracował Argos na podstawie własnych doświadczeń oraz:
http://goto.glocalnet.net/natal/natalereng.htm
http://www.jirds.cwc.net/rag/profiles/nmmr.htm

Dodaj swoje przemyślenie na temat artykułu