|
|
|
|
|
| « Furcifer pardalis - Kamel.. | Opisy gatunków » Gady (Reptilia) » Jaszczurki (Sauria) » Kameleony (Chamaeleonidae) » | ||||||||||||||
Kameleon liściasty brodaty (Rhampholeon brevicaudatus Matschie, 1892)
Informacje podstawowe i synonimy Rodzaj Rhampholeon obejmuje 11 dotychczas opisanych gatunków kameleonów pigmejskich, w tym najpopularniejszy w hodowli i przez wielu uważany za najładniejszy wśród miniaturowych kameleonków Rhampholeon brevicaudatus, zwany u nas Kameleonem liściastym brodatym lub też Pigmejskim kameleonem krótkoogonkowym, natomiast w krajach anglojęzycznych Bearded Pygmy Chameleon. Wielkość Rhampholeon brevicaudus należy do najmniejszych gatunków kameleonów dorastającym w przypadku samic do całkowitej długości 10 cm, z czego 1/3 stanowi ogon. Samce są z reguły o 1 do 2 cm mniejsze. Długość życia Kameleonki te niestety są dość krótkowieczne i w odpowiednich warunkach żyją ok. 3 lat, choć zdarzają się wyjątki żyjące nawet o rok dłużej. Wygląd Bocznie spłaszczone ciało ze względu na krótki ogon i głowę słabo wyodrębnioną od reszty, kształtem przypomina owal. Kilka milimetrów pod nozdrzami, na podgardlu można zauważyć maleńką wypustkę, występujący u obu płci i wizualnie kojarzącą się z bródką. Jak u wszystkich kameleonów oczy ich poruszają się niezależnie od siebie, natomiast służący do chwytania pokarmu język długością mniej więcej równy całkowitej długości ciała, jest błyskawicznie wyrzucany w kierunku poruszającej się zdobyczy. Brak długiego ogona wcale nie ogranicza ich zdolności "alpinistycznych", gdyż drobne oraz bardzo chwytne odnóża zakończone dwoma przeciwstawnie umieszczonymi palcami z pazurkami oraz małe wymiary i waga, pozwalają im na sprawne poruszanie się po pionowych powierzchniach. Występowanie Gatunek ten zamieszkuje obrzeża lasów deszczowych Tanzani we wschodniej Afryce. Można je spotkać w runie leśnym, na niskich krzewach oraz wśród traw, występują na zróżnicowanych wysokościach pojawiając się zarówno na obszarze równinnym aż do 1300 metrów ponad poziom morza. Cechy szczególne Kameleony te cechuje dość niska aktywność ruchowa, uzależniona dodatkowo od warunków otoczenia oraz bardzo spokojne usposobienie i niska podatność na stres. Natomiast względem siebie Rhampholeony są zwierzętami bardzo terytorialnymi, uwidacznia się to szczególnie u samców, które umieszczone w jednym terrarium, będą zaciekle walczyły między sobą. Oznaki agresji oraz stresu w przypadku osobników zdominowanych mogą pojawić się już w wieku młodzieńczym, dlatego też trzymając młode w jednym terrarium należy bacznie obserwować ich zachowania i rozdzielić osobniki natychmiast po pojawieniu się oznak kształtowania się hierarchii. Jako ciekawostkę można dodać, iż Rhampholeon brevicaudatus jest jednym z niewielu gatunków kameleonów potrafiącym wydawać wibrujące dźwięki, kiedy znajdzie się w sytuacji zagrożenia. Rozróżnianie płci Oprócz różnic w wielkości osobników przeciwnych płci zauważalnych dopiero u dorosłych przedstawicieli, samce tego gatunku cechują się żółtym lub zielonym kolorem stożkowatych występów (wieżyczek), na szczycie, których znajdują się oczy. U samic występy te nie odróżniają się kolorem od reszty ciała, które przeważnie przybiera jeden z wielu odcieni brązu. Ubarwienie samców odróżnia od samic również obecność czarnych pasków rozmieszczonych promieniście wokół źrenicy oka oraz biegnących poziomo po bokach ciała przez całą jego długość aż do ogona. Pasy te, są najdokładniej widoczne, gdy osobnik jest w stanie pobudzenia, co wiąże się również z przybraniem jaskrawszej kolorystyki. Stożkowy ogon u samców jest dłuższy i bardziej bulwiasty oraz zwęża się ku końcowi bardziej subtelnie i regularnie niż ma to miejsce u samic. Terrarium Rhampholeony, jak większość kameleonów, niemal całe życie spędzają ponad powierzchnią ziemi, nieustannie wspinając się po elementach wystroju. Na podłoże schodzą bardzo rzadko np. w celu złożenia jaj lub upolowania zdobyczy. Korzystając z tego faktu najlepszym sposobem na powiększenie im przestrzeni życiowej, jest obklejenie ścianek terrarium materiałem umożliwiającym zwierzętom chwytanie się jego powierzchni. Do tego celu świetnie nadaje się korek posiadający dość grubą i nieregularną fakturę jak również odpowiednio zabezpieczona przed wilgocią kora drzew liściastych. Podłożem, które najlepiej będzie sprawdzało się w terrarium Rhampholeonów, jest popularny torf kokosowy, które rewelacyjnie utrzymuje wilgotność, niweluje nieprzyjemne zapachy i jest odporny na rozwój pleśni i grzyba. Koniecznym elementem wystroju terrarium są różnej grubości gałązki, umieszczone w ten sposób, aby zapewnić zwierzętom jak najwięcej miejsc do wspinania, których obecność odzwierciedla im naturalne warunki życia (krzewy). Kameleony pigmejskie nie zjadają ani nie niszczą umieszczonych w terrarium kwiatów, także można pokusić się o obsadzenie pojemnika naturalną roślinnością. Najlepsze do tego celu będą roślinki o małych liściach i dość mocnych łodygach, oczywiście potrafiące sprostać wysokiej wilgotności. Dodatkowo należy się upewnić, aby nie zawierały substancji toksycznych i szkodliwych dla zwierząt. Zwolennicy obsadzania terrariów żywą roślinnością polecają różne odmiany fikusów drobnolistnych, jako idealne roślinki dla Rhampholeonów np. Ficus pumila, Ficus Beniamina; jak również Justicia shimperi, Anubias, Anthurium, Scindapsus, czy też miniaturowe palmy lub popularną Trzykrotkę. Wielkość terrarium Pomieszczenie hodowlane dla haremu składającego się z 4 osobników, powinno mieć wymiary przynajmniej 40x30x30 cm (długośćxgłębokośćxwysokość). Dla parki w zupełności wystarczy terrarium 35x25x25, natomiast dla małych osobników i podrostków trzymanych pojedynczo wystarczy zbiornik o wymiarach 20x15x20. Oczywiście wymiary podane powyżej są minimalne i można je powiększyć w miarę możliwości, szczególnie tyczy się to wysokości, która najbardziej determinuje przestrzeń życiową tych małych "alpinistów". Oświetlenie Z uwagi na niewielkie wymiary terrariów oraz skłonności kameleonów do wspinania się na każdy element wystroju trudno jest umieścić wewnątrz źródło światła oraz ciepła w taki sposób, aby nie stwarzało ono, niebezpieczeństwa dla tych wszędobylskich gadów. Z tego też powodu żarówki koncentryczne tzw. lustrzanki, z uwagi na bardzo wysoką temperaturę samej bańki, powinny być umieszczone poza pojemnikiem hodowlanym np. kilka centymetrów ponad górną ścianką, co zapewni bezpieczeństwo zwierzętom oraz pozwoli na regulację temperatury poprzez zmianę odległości żarówki. Wskazane jest również ustawienie lampki bliżej jednej z bocznych ścianek zamiast w punkcie centralnym. Spowoduje to zróżnicowanie temperatury wewnątrz terrarium. Dotychczas nie spotkałem się z opinią, iż w przypadku kameleonów pigmejskich, promieniowanie UVB jest niezbędnym czynnikiem determinującym prawidłowy rozwój tych zwierząt. Większość hodowców tych malutkich kameleonów bez jakichkolwiek problemów utrzymuje je bez stałego dostępu do UVB. Możliwe, iż brak konieczności syntezowania witaminy D3 wynika bezpośrednio z czynników środowiska, w którym żyją te kameleony , gdyż światło słoneczne dociera w bardzo ograniczonych ilościach do niższych partii lasów deszczowych. Jednak rezygnując z świetlówki UVB należy bezwzględnie zachować systematyczność w podawaniu gadom witamin oraz wapnia. Moim zdaniem umożliwienie Rhampholeonom dostępu do spektrum UVB z pewnością wywrze korzystny wpływ na ich rozwój, natomiast w małych terrariach gdzie zamontowanie klasycznej świetlówki jest niemożliwe można skorzystać z dostępnych już na naszym rynku rozwiązań kompaktowych. Z własnych obserwacji jestem w stanie stwierdzić, że po zamontowaniu świetlówki w terrarium naszej samiczki stała się ona dużo bardziej aktywna wykazuje również znacznie większy apetyt. Temperatura W dzień, przez 12 godzin temperaturę należy utrzymywać na stałym poziomie 23-28°C, pamiętając o tym, aby zapewnić niewielkie (2-3°C) jej zróżnicowanie wewnątrz zbiornika oraz nie dopuszczać do zbyt dużych i częstych wahań temperatury, co gady zazwyczaj znoszą bardzo ciężko. Należy również uważać aby temperatura nie przekraczała 32°C, co pokrywa się z z górnym progiem temperatur dla Rhampholeonów. W nocy temperatura powinna utrzymywać się na poziomie 17-18°C. Wilgotność Lasy deszczowe, stanowiące środowisko życia kameleonów brodatych cechuje min. bardzo wysoki poziom wilgotności. Aby odwzorować te warunki za szybą terrarium, solidnie i równomiernie zraszamy pomieszczenie 2-3 razy dziennie, w zależności od stopnia parowania wody. Do ciągłej kontroli wilgotności warto umieścić w terrarium higrometr, którego wskazania powinny utrzymywać się na poziomie 80-90%. Żywienie Z uwagi na niewielkie rozmiary kameleonów pigmejskich, przed rozpoczęciem hodowli powinniśmy zapewnić sobie stały dostęp do wylęgu świerszczy, które stanowią podstawę ich diety w warunkach terraryjnych. Jednakże niewielkie zróżnicowanie pokarmowe zazwyczaj jest przyczyną wielu schorzeń wynikających z niedoborów niezbędnych substancji. Zakłada się, iż wielkość owadów karmowych nie powinna być większa od odległości pomiędzy oczami kameleona. Odpowiednim, choć niezbyt odżywczym pokarmem, szczególnie dla młodych osobników są muszki owocówki. Dorosłym od czasu do czasu możemy zakopać w torfie kilka poczwarek much plujek, które po przekształceniu w muchy wydostaną się na powierzchnie. Jako urozmaicenie można również raz na jakiś czas skarmić drobnego patyczaka. Absolutnie odradzam karmienie Rhampholeonów larwami mączników bądź much, gdyż twarde chitynowe pancerze mogą nie poddać się słabym szczękom kameleonów, natomiast skutkiem połknięcia żywych larw może być uszkodzenie przewodu pokarmowego zwierzęcia, zaczopowanie, a nawet śmierć w męczarniach. Z tego też powodu odradzam karmienie mocno opancerzonym i agresywnym gatunkiem świerszczy śródziemnomorskich. W okresie wiosennym i letnim jako dodatek do diety kameleonom serwujemy wszelkie drobne owady łąkowe odpowiednich dla nich rozmiarów. Należy również bezwzględnie pamiętać, zwłaszcza w przypadku, gdy nie zapewnimy zwierzętom dostępu do UVB, o systematycznym podawaniu preparatów witaminowych dla gadów oraz wapnia. Rozmnażanie  Samiec w ubarwieniu godowym  Rhampholeon sp. - składanie jaj Choć większość oferowanych na naszym rynku kameleonów brodatych wciąż jeszcze pochodzi z odłowu, czytając notatki hodowlane osób zajmujących się tymi zwierzętami nie zauważyłem, aby rozmnażanie ich w niewoli sprawiało ogromne trudności. Aby doszło do kopulacji należy zapewnić zwierzętom jak najlepsze warunki. Musimy przede wszystkim ograniczyć im stres związany z ciągłym przebywaniem w pobliżu terrarium, zapewnić odpowiednią temperaturę, wilgotność jak i dostęp do możliwie urozmaiconego pokarmu. Czynnikiem zachęcającym osobniki do kopulacji jest z pewnością pseudo-zimowanie, które w praktyce polega na obniżeniu temperatury o kilka stopni na okres 1-2 miesięcy, połączone ze zmniejszeniem częstotliwości karmienia, na czas zimowania najlepiej jest rozdzielić osobniki przeciwnych płci. Po tym okresie łączymy je ponownie intensywnie karmiąc zwłaszcza samicę oraz dogrzewając terrarium. Samicom w okresie ciąży warto podawać zwiększone dawki wapnia, co z pewnością zmniejszy ryzyko zatrzymania jaj. Największe sukcesy w rozmnażaniu tych malutkich kameleonów odnosi się w przypadku chowu w haremach liczących wiele samic. Jaja, składane w ilości 3-4 sztuk podczas jednego miotu, są początkowo całkowicie białe i mają wielkość 6 mm. Zazwyczaj można je odnaleźć w pobliżu ścianek terrarium lub w jego rogach. Po trwającym ok. 80 dni, w temperaturze 26°C, okresie inkubacji z jaj wylęgają się młode kameleonki długości 2 centymetrów. Rhampholeony dorastają w bardzo szybkim tempie i w wieku ok. 3 miesięcy w okresie intensywnego wzrostu osiągają dojrzałość płciową. Jednakże z kojarzeniem ich należy poczekać jeszcze ok. pół roku, co z pewnością zwiększy szansę otrzymania potomstwa. Uwagi Z uwagi na niewielkie rozmiary owadów karmowych, standardową blachę perforowaną, maskującą wentylację w terrarium warto zastąpić moskitierą, co powinno uniemożliwić im ucieczkę ze zbiornika hodowlanego. Opracowanie Opracowanie: Rewja i Melissa na podstawie własnych doświadczeń i informacji ze stron internetowych: http://www.adcham.com/html/taxonomy/species/r-brevicaudatus.html http://www.martinsreptiles.co.uk/ukchams/stumptailcare.htm Podziękowania dla Łukasza Sułowskiego za zrecenzowanie opisu.
|
||||||||||||||
 Zgłoś błąd lub sugestię dotyczącą artykułu
|
)
)