|
|
|
|
|
| « Ptyodactylus guttatus .. | Stenodactylus petrii - Ge.. » Opisy gatunków » Gady (Reptilia) » Jaszczurki (Sauria) » Gekony (Gekkonidae) » | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Rhacodactylus ciliatus (Guichenot, 1866)
 Nazwa polska: Gekon orzęsiony
 Nazwa angielska: Crested gecko
Gekon Rhacodactylus ciliatus jest jednym z gatunków należących do rodzaju Rhacodactylus z rodziny Diplodactylidae. Pierwszy człon nazwy wywodzi się z greckiego Rhakos, co znaczy kolec i Dactylus co znaczy palec. Natomiast drugi człon ciliatus, który wywodzi się z łaciny oznacza grzywkę lub rzęsy. Związane to jest z malutkimi rzęskami, które zaczynają się nad oczami i biegną wzdłuż całego ciała. Do rodzaju Rhacodactylus należą również R. auriculatus, R. chahoua, R. leachianus leachianus, R. leachianus henkeli, R. sarasinorum, R. trachyrhynchus trachyrhynchus i R. trachyrhynchus trachcephalus. Rhacodactylus ciliatus został po raz pierwszy opisany przez Guichenot'a w 1866 roku. Do 1994 roku myślano, że jest to gatunek wymarły. W tymże roku został on ponownie odkryty na Isle of Pines. Następnie kilka kolejnych ekspedycji potwierdziło występowanie tych gekonów na wyspach Nowej Kaledonii (Grand Terre, Isle of Pines, Kutomo oraz Isle of Belep). Okazało się, że te złapane w latach 1994 – 1996 osobniki bardzo szybko zaaklimatyzowały sie do warunków terraryjnych i zaczęły się rozmnażać, dając nowe pokolenia gekonów, które trafiły do hobbystów. Obecnie w USA gekon orzęsiony dorównuje popularnością gekonowi lamparciemu jako gatunek proponowany początkującym terrarystom. Gekona tego, jak i inne z rodzaju Rhacodactylus można spotkać jedynie na wyspach Nowej Kaledonii, wyspy te leżą na północ od zwrotnika raka mniej więcej w połowie drogi między Australią i Fidżi, klimat na tych wyspach jest ciepły i wilgotny. Wyróżniamy dwie pory roku: gorącą, deszczową, która trwa od listopada do kwietnia, oraz umiarkowaną w pozostałej części roku. Ciliatusy są nocnymi, zamieszkującymi lasy deszczowe jaszczurkami, które można znaleźć w ciągu dnia przede wszystkim w norkach, między liśćmi niskich krzaków, oraz w ściółce. Kiedy zapada zmrok, te niesamowite gekony, wychodzą ze swoich kryjówek, aby zacząć nocne życie. Wygląd Ciliatusy są jednymi z najmniejszych gekonów z rodzaju Rhacodactylus. Pomimo tego są i tak całkiem duże jak na gekony, ponieważ dorosłe osobniki osiągają rozmiary do 20 – 22 cm i masę do 65 g. Długość samego ciała bez ogona wynosi około 11 cm. Osobniki po wykluciu mierzą 7,5 cm i ważą 1,5 g. Ich głowy są trójkątne i spłaszczone, oczy duże, pozbawione powiek. Nad oczami zaczynają się rzęski/kolce, które biegną wzdłuż całego ciała i kończą się u nasady ogona. Dodatkowym atutem ciliatus'ów jest chwytny ogon, spłaszczony na końcu i zaopatrzony w „poduszeczkę” z blaszkami podobnymi do tych na palcach, ułatwia on gekonom poruszanie się w śród gałęzi. Terrarium Terrarium powinno być przede wszystkim przestronne i wysokie. Zaleca się trzymanie młodych osobników osobno, ażeby nie dochodziło do konkurencji pokarmowej, starć młodych samców, pokrycia zbyt młodych samic oraz ażeby móc bardziej kontrolować ilość spożywanego pokarmu przez danego osobnika. Dla młodych gekonów (do 4 miesiąca życia) zalecane są terraria 20 – 40 litów, dla pojedynczego dorosłego osobnika wystarcza 80 litrowe terrarium (np 40x40x50cm). Dorosłe osobniki trzymamy najczęściej razem, pamiętając ażeby w jednym terrarium nie trzymać 2 samców, gdyż będą regularnie ze sobą walczyć, co może zakończyć sie bardzo poważnymi obrażeniami. Najczęściej utrzymuje się 1 samca z 2 – 5 samicami. Minimalne terrarium dla 1 samca i 2 samic to zbiornik 120 litrowy (np. 45X45x60 cm). Pamiętając, że im większe terrarium tym lepiej. Jeżeli chodzi o wybór podłoża dla gekona, trzeba pamiętać, aby trzymało ono wilgoć oraz chroniło je przed urazami, które może spowodować upadek. Osobiście polecam substrat kokosowy (sprasowane włókno kokosowe w kostkach, które pęcznieje w wodzie). Jeżeli chodzi o wystrój terrarium to możemy hodować gekony w prostych terrariach zaopatrzonych tylko w jakieś kryjówki i roślinki lub mozemy zbudować terrarium naturalistyczne, z pokrytymi korkiem lub zaprawą ściankami, licznymi gałęziami, roślinami żywymi (np. Dracaena deremensis, Ficus benjamina, bromelie, małe gatynki filodendronów, storczyki) lub sztucznymi. Bardzo ważne są również kryjówki, które zapewniają zwierzakowi poczucie bezpieczeństwa. Odpowiednie do tego są różnego rodzaju rury korkowe, bambusy i inne. Wszystkie kryjówki, rury itd. powinny być odpowiedniej wielkości tak, aby gekon nie zaklinował się w środku. Także elementy wystroju powinny być odpowiednio przymocowane oraz zabezpieczone. Do dekoracji możemy również użyć kwiatów naturalnych, jak i sztucznych. Temperatura Poniższa tabelka przedstawia rozkład temperatur oraz wilgotności w Nowej Kaledonii w ciągu całego roku:
Średnia temperatura w Nowej kaledoni to 25,5°C a wilgotność wynosi 70%. Błędem wielu hodowców jest traktowanie gekonów orzęsionych jako zwierzęta z terenów tropikalnych, co kończy się przegrzaniem, stresem i czasami śmiercią zwierząt. W terrarium należy utrzymywać temperaturę 22°C – 24°C,a w miejscu najcieplejszym (pod żarówką ) 29°C. W nocy temperatura może, a nawet powinna spadać w ciepłych miesiącach do 20°C, a w zimnych do 17°C. Gekony orzęsione jako nocne zwierzęta nie potrzebują w ciągu dnia dodatkowego źródła światła, jeżeli terraria stoją w jasnych pomieszczeniach i zapewni sie im cykl dzień/noc, który powinien wynosić w okresie letnim 14 godzin światła, a w zimie 10 godzin światła.. w innych sytuacjach terraria można doświetlać i dogrzewać niewielkimi żarówkami umieszczonymi ponad terrarium. W terrarium można zamocować żarówkę lub świetlówkę UVB, jednakże nie jest ona bezwzględnie wymagana. Wilgotność Ażeby utrzymać odpowiednią wilgotność w terrarium (na poziomie 60 – 90%) spryskujemy je 1 - 3 razy dziennie, najmocniej wieczorem. Dostarczamy w ten sposób gekonom także wode do picia, które zlizuja krople wody z elementów wystroju i roślin. W terrarium można umieścić niewielką miseczkę z wodą, pamietając ażeby głebokośc wody nie była za duża. Gekony rzadko piją wodę z miseczki, ale zdażają się osobniki, które pobieraja w ten sposób wodę. Żywienie Ciliatusy są zwierzętami wszystkożernymi. W naturze jedzą różnego rodzaju owoce, nektary, oraz owady. W terrarium można podawać im miękkie owoce takie jak banany, brzoskwinie, nie pogardzą także miodem. Stosować można również gotowe owocowe dania dla niemowląt np firmy Gerber® (najlepiej sprawdzają sie te o smaku bananowym, morelowym i brzoskwiniowym). Na rynku (raczej zachodnim) dostępne są również gotowe komercyjne karmy dla gekonów orzęsionych (np. Firmy T-Rex®) w postaci proszku, do przygotowania w domu. Jako żywy pokarm można podać im rożne gatunki owadów takich jak: świerszcze, szarańcza, koniki polne, mole woskowe, jedwabniki. Bardzo ważna jest wielkość oferowanego pokarmu żywego, nie powinien on być większy niż odległość między oczami gekona, ma to szczególne znaczenie u osobników młodych. Odradzam larwy Tenebrio molitor, ponieważ szczęki tych gekonów nie są zbyt mocne. Zazwyczaj trzymają one pokarm w szczękach przez chwilę, powoli zgniatając, zanim go połkną. Dlatego owady o twardym pancerzyku lub zbyt duże nie będą najlepszym pokarmem. Niezbędnym dodatkiem w żywieniu są mieszanki witaminowo – mineralne. Dodatki wapnia stosujemy 2 -3 razy w tygodniu, a u młodych rosnących osobników i samic w okresie rozrodczym częściej. Witaminy podajemy co 1 – 2 tygodnie. Dorosłe osobniki powinny byc karmione 3 – 4 razy w tygodniu. Jako dodatek polepszający wartość odżywczą „papek” z Gerbera® można 1 raz w tygodniu dodać do nich spirulinę i/lub pyłek kwiatowy (bee polen). Choroby i problemy w hodowli Wprowadzając nowe zwierzęta do hodowli zawsze należy pamiętać o kwarantannie, w tym okresie obserwujemy nowo nabytego osobnika, zalecane jest kilkukrotne badanie kału, a w sytuacji gdy jest to konieczne należy przeprowadzić odrobaczanie. Standardowy czas kwarantanny to 30 dni, ale jeżeli mamy jakiekolwiek wątpliwości powinniśmy ten okres przedłużyć. Niepokojące objawy Do niepokojących objawów zaliczamy: spadek apetytu, lub jego brak, anormalne stolce, spadek masy ciała, wymioty, zaburzenia linienia, zaburzenia w wspinaniu, zaburzenia w zachowaniu, pojawienie się patologicznych wydzielin w pysku, nosie i oczach. W sytuacjach zauważenia któregokolwiek z objawów lub kilku naraz należy podejrzanego osobnika oddzielić od stada podstawowego i udać się z nim do lekarza weterynarii.
Rozmnażanie  Samiec  Samica  Jaja  Kopulacja Płeć u Ciliatusów można łatwo rozróżnić u osobników dorosłych. U samców są bardzo dobrze widoczne zgrubienie skórne, w których znajdują sie nie jak wielu myśli jądra, tylko hemipenisy (parzysty narząd kopulacyjny). Ciekawostką jest, że u młodych samców hemipenisy są całkowicie niewidoczne i czasami „z dnia na dzień” pojawia sie wyraźne zgrubienie u nasady ogona tylne od kloaki. Dzieje się to najczęściej w wieku 6 – 9 miesięcy przy wadze 21 g i długości ciała (bez ogona) 7,5 cm, ale czasami u dobrze żywionych i szybko rosnących samców mogą się one pojawić już w wieku 5 miesięcy.. Dojrzałość płciową osiągają po około 8 – 12 miesiącach, lecz nie powinno się ich jeszcze dopuszczać do rozrodu. Lepiej poczekać do około 18 miesięcy lub kiedy samice osiągną wagę 30g. Sezon rozrodczy trwa najczęściej od kwietnia do października. W okresie rozrodczym samce najczęściej od razu zaczynają się interesować samicami i dochodzi do kopulacji. W sytuacji gdy mamy „leniwego” samca można na okres 1-2 tygodni oddzielić go od samic, powtórne połączenie najczęściej prowokuje samca do zainteresowania samicami. Samica składa po 30 – 45 dni od kopulacji 2 jajka, rocznie może złożyć od 12 do 18 jajek (rekord wynosi 22 jajka jednakże zakończył się padnięciem samic). Samice w tym okresie potrzebują większej ilości wapnia oraz witamin. Ważne jest, aby w okresie zimowym od listopada do marca zmniejszyć temperaturę w terrarium do 17°C – 20°C i oddzielić samca od samic, aby samica mogła odpocząć od składania jajek, ponieważ ciągłe znoszenie jajek może nawet spowodować śmierć zwierzaka. Samica najczęściej składa jaja w podłożu, doniczkach i innych wilgotnych miejscach. Ażeby nie musieć przekopywać całego terrarium możemy umieścić na dnie terrarium zamknięte pudełko o rozmiarach 12x12 cm, z otworem w przykrywce lub całkowicie otwarte, wypełnione wilgotnym substratem, np: mchem torfowcem lub włóknem kokosowym). Jajka należy delikatnie wyciągnąć z terrarium i nie obracając ich przenieść do inkubatora. Jako podłoże do inkubacji stosować można vermikulit, perlit lub mieszankę obu 50:50 w stosunkach objętościowych. Ważna jest wilgotność substratu w którym umieszczamy jajka, nie powinien on być za wilgotny. Hodowcy stosują przepis, gdzie na 5 – 8 części wody przypada 10 części substratu (w jednostkach wagowych), dla przykładu na 100 g podłoża dodajemy 50 g wody. Inkubujemy jajka w dosyć niskiej temperaturze, bo od 20°C do 29°C, temperatura optymalna to 24,5°C – 25,5°C, embriony przetrwają nawet chwilowe spadki temperatury do 17°C – 20°C, natomiast wyższe temperatury są niewskazane, temperatura 31°C i więcej zabija zarodki.. Czas inkubacji zależy od temperatury i trwa od 60 (przy temperaturze 25,5°C - 29°C) do 140 dni (przy temperaturze 20°C - 22°C). U ciliatus'ów podobnie jak u innych gatunków gekonów płeć jest determinowana temperaturą inkubacji w czasie pierwszych 2 – 3 tygodni. W temperaturze 24,5°C – 25,5°C stosunek płci jest 50 – 50, przy temperaturze 20°C – 22°C większy odsetek to samice, a przy temperaturze 26,5°C – 29,5°C większość to samce. Po 3 tygodniach ustawiamy temperaturę inkubacji na 24,5°C – 25,5°C. Odmiany koloru i wzoru Gekony orzęsione są zwierzętami polichromatycznymi, występują w wielu kolorach i wzorach na ciele Większość wzorów i kolorów jest uwarunkowana genetycznie, jednakże nie do końca są jeszcze poznane wszystkie uwarunkowania genetyczne. Intensywność barwy gekona może być uwarunkowana porą dnia, ogólnym stanem zdrowia i stopniem zestresowania. W ciągu dnia, generalnie barwa ciała jest ciemniejsza, jakby przygaszona (w celu ukrycia się wśród np. liści), w nocy intensywność ubarwienia sie zwiększa. Kolory Gekony występują w następujących kolorach: brązowy i jego odcienie, czerwony, pomarańczowy, żółty, szary, kremowy, oliwkowy, złoty. Osobniki zaraz po wykluciu i młode bardzo często mają intensywnie czerwony lub żółty kolor, jednakże nie można na tej podstawie przewidywać koloru dorosłych osobników, gdyż bardzo często sie on zmienia. W wieku 3 – 4 miesięcy zauważalne są pierwsze oznaki tego jakiego koloru będzie dorosły osobnik. A w pełni wybarwione są już 6 miesięczne osobniki. Wzory
Poszczególne odmiany wzoru mogą jednocześnie występować u jednego osobnika. U gekonów orzęsionych występują nie tylko odmiany koloru i wzoru ale także odmiany „strukturalne”
Opracował Michał "Loktok" Polok na bazie tekstu Piotra Konstanty "Washo" i poniższej bibliografii. Bibliografia 1. P. de Vosjoli, „Crested geckos from the experts at Advanced vivarium systems”, 2005 2. A. Black, „Crested geckos”, 2005 3. R. D. Barlett „Crested geckos and relatives”, 2004 4. http://www.reptilerooms.com/Sections+index-req-viewarticle-artid-94-page-1.html 5. http://www.pangeareptile.com/id52.htm 6. http://www.sundialreptile.com/caresheet-crested.htm 7. Własne doświadczenie
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 Zgłoś błąd lub sugestię dotyczącą artykułu
|
