|
Wąż zbożowy (Pantherophis guttatus Baird & Girard 1853)
Nazwy zagraniczne:
 Nazwa angielska: Corn Snake, Red Rat Snake
 Nazwa niemiecka: Kornnatter
 Nazwa czeska: Užovka červená
 Nazwa francuska: Serpent des blés
Synonimy
Elaphe guttata Linnaeus, 1766
Wielkość
Osiąga niewielkie rozmiary, zazwyczaj 130 cm (do 180 cm).
Długość życia
Przy dobrych warunkach hodowli dożywają nawet kilkunastu lat (do 21 lat).
Wygląd
Barwa podstawowa jest rozmaita od białej przez szarą po ceglasto czerwoną. Na grzbiecie i bokach ciała ciągną się ciemne czerwonawe plamy czarno obrzeżone. Od tego schematu istnieje wiele odchyleń. Łuski brzuszne posiadają kratkowany wzór przypominający szachownicę. Kolorystyka jego ciała jest barwna i wzorzysta do tego stopnia, że trudno znaleźć dwa identyczne osobniki i to być może zadecydowało o jego popularności wśród miłośników tych gadów. Znane są osobniki pozbawione tego wzoru, plamy zlewają się w pasy ciągnące się całego ciała lub tylko na pewnym jego odcinku. Odmiany albinotyczne znane są w hodowli od wielu już lat. Jest to jeden z węży, który posiada dużą ilość odmian barwnych uzyskaną poprzez kojarzenie osobników o wybranych cechach ubarwienia. Dzięki analizie tych cech i ich dziedziczeniu dość dobrze "rozpracowano" genetykę węży.
Podgatunki
Zawirowania wokół podgatunków tego węża są od lat przyczyna wielu sporów i dyskusji akademickich, które na szczęście nie rzutują negatywnie na naszą hodowle tego węża. Obecnie w obrębie tego gatunku nie wyróżnia się podgatunków. Historycznie wyróżniano kilka, różniących się ubarwieniem, budową ciała i obszarem występowania podgatunków i wszystkie z nich miały udział w hodowli:
- Elaphe guttata emoryi - wąż preriowy
uznawany obecnie za odrębny gatunek Panterophis (Elaphe) emoryi
Od południowej Nebraski po północny Meksyk, mniejszy wąż o bardziej krępym ciele, podstawowe tło ziemisto szare, plamy brązowe, szare, ciemnooliwkowe. Cały wąż wydaje się być "wypłowiały".
- Panterophis guttatus meahllmorum wyodrębniony w 1994 przez Schmit`a i wsp. uznawany przez niektórych za odmianę lokalną wcześniejszego (pod)gatunku
- Panterophis guttatus rosacea
Bagienne tereny Florydy, ciemne kolory są u niego znacznie zredukowane. Podstawowa barwa jest czerwono pomarańczowa i takież są plamy. Pozbawiony jest natomiast najczęściej wzoru szachownicy na brzusznych łuskach. Obecnie uznawany za lokalną formę P. guttatus.
Występowanie
Zamieszkuje tereny Stanów Zjednoczonych Ameryki. Od Florydy po stany północne - Luizjanę, Kolorado. Występuje na tych terenach do 1850 m n.p.m.
Odmiany barwne
Do chwili obecnej powstało ponad 50 odmian barwnych. Do najważniejszych i najpopularniejszych odmian należą m.in.:
- Amber (odmiana "bursztynowa")
Charakteryzuje się bursztynowym wzorem na brązowym tle. Powstała na skutek kojarzenia osobnika odmiany Caramel z osobnikami hypomelanistycznymi (o obniżonej ilości melaniny).
- Amelanistic ("czerwony albinos")
 Amelanistic
Odmiana ta charakteryzuje się brakiem czarnego barwnika. Uzyskano ją na skutek pojedynczej, recesywnej mutacji genetycznej i charakteryzuje się dość dużą zmiennością kolorów (stosunek zmiennej ilości białego do czerwonego). Na jasno pomarańczowym tle mają pomarańczowe (od jasnych do ciemnych) plamy. Spotyka się także osobniki o czerwono-pomarańczowych plamach i bardzo jasnym tle. Wąż ten ma rubinowo - czerwone oczy. Jako odmiana wywodzi się od samca (nie posiadającego koloru czarnego) schwytanego w 1953 roku. Skojarzono go z trzema samicami, z hodowli Bernarda Bechtela (oczywiście w USA) w 1959 roku. Uzyskano w ten sposób 46 heterozygotycznych młodych, a na skutek dalszej selekcji powstała znana dziś odmiana.
- Anerythristic typu A
 Anerythristic typu A
Odmiana ta nie posiada czerwonego barwnika. W efekcie tej recesywnej mutacji uzyskano osobniki, w ubarwieniu których dominuje kolor czarny, szary i biały. Młode ubarwione są kontrastowo: bardzo jasne tło oraz ciemne wzory. Ten typ anerytryzmu bierze udział w powstawaniu popularnej odmiany Snow.
- Anerythristic typu B (Charkoal)
Genetycznie odmienny od typu A. Z wyglądu oba typy anerytryzmu są trudne do rozróżnienia, zwłaszcza w przypadku dorosłych zwierząt. Informacja, jakoby różniły się one od siebie pojawianiem się żółtego zabarwienia szyi jest nieprawdziwa - cecha ta nie ma związku z mutacją i występuje niezależnie od niej. Tak więc oba typy mogą mieć, lub nie mieć żółtych przebarwień w wieku dorosłym. Młode Charcoal ubarwione są dość monotonnie w tonacji szarej (jasno szare tło, ciemne plamy - zazwyczaj jaśniejsze niż u typu A). Od tej odmiany pochodzi między innymi odmiana Blizzard.
- Anerythristic typu C ("Z" corn = Ashy). Nowa mutacja anerytrystyczna wyhodowana przez R. Zuchowskiego z węży populacji Upper Keys. Węże anerytrystyczne ale posiadające czerwone plamki wzdłuż boków ciała.
- Aztec. Węże tej odmiany mają nieregularne plamy o różnej wielkości i kształcie. Jest to odmiana wymagająca stałej selekcji, tylko część młodych powtarza cechy rodziców.
- Blizzard
 Blizzard
Jest to odmiana całkowicie biała, pochodzi od odmiany Charcoal (anerytryzm typu B). U niektórych osobników może występować bardzo niewyraźny wzór. Ideałem do którego dążą hodowcy są węże bez śladu wzoru w wieku dorosłym. U młodych wzór bywa widoczny, gorszej jakości osobniki niewiele różnią się pod tym względem od odmiany Snow. Również u dorosłych często widoczne są żółtawe, lub różowe przebarwienia.
- Bloodred
 Bloodred
Wszystkie węże tej odmiany pochodzą od grupy osobników schwytanych na Florydzie. Posiada recesywną cechę, która eliminuje wzór szachownicy na brzusznej stronie ciała oraz wywołuje efekt "rozmycia" wzoru na grzbiecie. W efekcie wielopokoleniowej selekcji uzyskano osobniki o jednolitym pomarańczowo - czerwonym lub szaro - czerwonym ubarwieniu. Istnieją różne typy tej odmiany, młode mają słabo widoczny wzór, który znika jednak w miarę wzrostu. Początkowo węże te składały mniejsze jaja niż pozostałe odmiany,oraz podobnie jak w przypadku młodych Miami preferowały jaszczurki jako pokarm co sprawiało trudności z odchowem młodych. Wyeliminowano jednak te cechy, przez skojarzenie z innymi odmianami.
- Butter
 Butter
Jedna z wielu odmian wyhodowanych przez R. Zuchowskiego. Powstała z połączenia odmian Caramel i Amelanistic. Młode przypominają z wyglądu bardzo żółte mieszańce Creamsicle lub nietypowe Snow. Dorosłe są ubarwione w tonacji ciepłej żółci i bardzo jasnego brązu.
- Candy Cane
 Candy Cane
Odmiana powstała przy próbie stworzenia osobników posiadających jasno - czerwone plamy na białym tle. W miarę wzrostu i dojrzewania u większości osobników rozwija się pomarańczowe zabarwienie okolic szyi, a intensywnie czerwony wzór blednie z wiekiem. Odmiana powstała na drodze selektywnej hodowli odmiany Miami z wprowadzonym Amelanizmem, pewien udział miały również inne odmiany a często również P. emoryi. Obecnie hodowane są węże tej odmiany w kilku wersjach kolorystycznych: na białym tle występować mogą plamy czerwone, pomarańczowe lub żółte.
- Caramel. Na żółtym lub żółto - brązowym tle występują plamy w kolorze żółtym, brązowym, a nawet intensywnie czekoladowym. Jest to kolejna odmiana, którą wyodrębnił R. Zuchowski. Odmiana ta traktowana jest jako kolejny, nietypowy typ anerytryzmu.
- Christmas = X-mas
 Christmas = X-mas
Jeden z typów hypomelanizmu. Węże o zmniejszonej ilości barwnika czarnego i jednocześnie bardzo czerwone. Często występują u nich "przetarcia" na grzbietowych plamach podobnie jak u odmiany Frosted. Odmiana, która niewątpliwie zyska na popularności w najbliższym czasie i posłuży do wyhodowania wielu kolejnych odmian barwnych.
- Cinnamon
Hypomelanistyczne (najczęściej Hypo 1) mieszańce P. guttatus X P. emoryi.
- Creamsicle
 Creamsicle
Amelanistyczna odmiana pochodzenia mieszańcowego (P. guttatus X P. emoryi). Dobrej jakości Creamsicle są ubarwione w tonacji kremowo-żółtej, gorsze zbliżone są wyglądem do amelanistycznych węży zbożowych.
- Crimson
 Crimson
Piękny wąż o czerwono - pomarańczowych plamach na jasnym tle. Efekt wprowadzenia Hypomelanizmu typu 1 na tło charakterystyczne dla odmiany Miami.
- Fluorescent orange
Uważana za jedną z linii Reverse Okeetee i często z nią utożsamiana. Dorosłe osobniki, jak i młode mają białe obwódki wokół jasnoczerwonych plam na pomarańczowym tle. Nazwa ta jest powszechnie nadużywana.
- Ghost
Odmiana ta posiada ograniczoną ilość czarnego barwnika i nie posiada czerwonego barwnika (Hypomelanistic 1 i Anerythristic A). To węże o pastelowych kolorach, na jaśniejszym tle wzór w kolorze szarym lub brązowawym. U tej odmiany oczy mogą być ciemne, lub rzadziej czerwone.
- Golddust
Węże powstałe na skutek połączenia odmiany Caramel i Ultraamel [patrz opis Ultra]. Odpowiednik odmiany Butter, ale posiadający niewielką ilość melaniny, a więc nieco ciemniejszy.
- Hypomelanistic (odmiana o zmniejszonej ilości melaniny)
Osobniki tej odmiany posiadają recesywną cechę, która redukuje ciemne kolory, co sprawia, że biel, czerwień i pomarańcz są bardziej widoczne i żywsze, odmiana ta ma ciemne oczy. Osobniki te mogą mieć dość zmienne ubarwienie, na skutek tego, że barwnik czarny może być ograniczony w różnym stopniu. W hodowli mutacja o takim działaniu pojawiła się wielokrotnie ? istnieje więc kilka, niezależnie dziedziczących się typów Hypomelanizmu.
- Kisatchie
W 2002 roku został zakwalifikowany jako osobny gatunek Panterophis slowinskii. Jest to ciemny wąż pochodzący z Luizjany, części Teksasu i prawdopodobnie Arkansas. Dawniej przez niektórych badaczy uważany był za krzyżówkę E. g. guttata z E. g. emoryi, jednak późniejsze badania genetyczne potwierdziły odrębność gatunkową tej formy. Najnowsze badania (2007) sugerują dużą odrębność - być może niebawem gatunek przeniesiony zostanie do rodzaju Pituophis. Wąż mniej niż inne wymienione w opisie formy popularny w hodowli, był jednak wielokrotnie wykorzystany w hodowli odmian P. guttatus.
- Lava
Kolejny typ hypomelanizmu, nazywany czasem "Transparent Hypo". Odmiana zyskująca na popularności i będącą coraz częściej składnikiem odmian o skomplikowanym rodowodzie. Mutacja prosta recesywna.
- Lavender
Na jasno różowym tle występują ciemne, purpurowo-szare plamy. W praktyce hodowlanej traktowane są jako kolejny typ anerytryzmu . Odmiana bardzo popularna w USA a w Europie rozpoczynająca swoja karierę. Połączenia innych mutacji z Lavender są zazwyczaj skromnie i pastelowo ubarwione w młodości i bardzo zyskują na urodzie w miarę dorastania.
- Miami
Ta odmiana pochodzi z okolic Miami (Floryda). Nazwa została wprowadzona przez hodowcę Rich`a Zuchowski. Pierwotnie nazwa zarezerwowana była dla osobników pochodzących z Miami o charakterystycznym wyglądzie, teraz jednak odnosi się do opisywanych cech ubarwienia Określa się tak osobniki dość kontrastowe, o jasno-srebrnym lub szarym tle i pomarańczowych plamach grzbietowych z czarną obwódką. W efekcie hodowli uzyskano rozjaśnienie tła i przyciemnienie plam. Od tej odmiany wywodzi się kilka, bardzo spektakularnych, ale niestety nie częstych w europejskich hodowlach odmian.
- Motley
 Motley
Osobniki tej odmiany charakteryzują się regularnymi plamami tworzące owale lub elipsy i są pozbawione wzoru szachownicy na brzusznej stronie ciała (lub wzór ten jest bardzo niewyraźny), jest to spowodowane działaniem recesywnego genu. Mutacja recesywna w stosunku do ubarwienia dzikiego a kodominacyjną w stosunku do pasiastości (Striped). Z połączenia tych 2 odmian powstają węże o wzorze mieszanym, nie jest to jednak, pomimo natychmiastowego efektu udane połączenie ? wyprowadzenie z węży o wzorze mieszanym takich, u których "Motley" lub "Striped" nie budzi wątpliwości jest bardzo trudne i pracochłonne. Odmiany te powinny być izolowane w hodowli.
- Okeetee
 Okeetee
Odmiana ta nazwę swą zawdzięcza osobnikom znajdowanym w pobliżu klubu myśliwskiego w Okeetee w Południowej Karolinie. Przedstawiciele tej odmiany mają silnie czerwone plamy z wyraźną smolisto czarną obwódką. Tło jest pomarańczowe. Obecnie nazwa dotyczy jedynie ubarwienia a nie pochodzenia.
- Opal
Połączenie odmian Lavender i Amel. W młodości węże przypominają odmianę Snow, w miarę wzrostu znacznie zwiększa się u nich nasilenie koloru różowego. Dorosłe maja ubarwienie pastelowe - różowe z dodatkiem żółci i szarości. Modyfikatorem ich wyglądu bywa dodatkowo obecność Anerytryzmu.
- Reverse Okeetee (albinotyczna odmiana okeetee)
 Reverse Okeetee
Węże te są kontrastowo ubarwione, posiadają jasno pomarańczowe lub żółte tło i ciemno pomarańczowe lub czerwone plamy Osobniki tej odmiany zamiast czarnych obwódek wokół plam mają szerokie, białe pierścieniami dlatego, że odmian ta nie posiada czarnego barwnika - melaniny. Odmiana zwana jest także Albino Okeetee. Powstała na skutek wprowadzenia mutacji (amelanizm) na tło barwne charakterystyczne dla odmiany Okeetee.
- Rootbeer
Normalnie (tzn bez mutacji barwy) ubarwione mieszańce P. guttatus i P. emoryi. Zazwyczaj mają czekoladowe plamy z niezbyt szeroką czarną obwódką na szarym tle.
- Snow
 Snow
Zwana także niepoprawnie "biały albinos". Wąż pozbawiony zarówno czerwonego jak i czarnego barwnika. Jest więc połączeniem odmiany Amelanistycznej i Anerytrystycznej. W ich ubarwieniu dominuje kolor biały, na grzbiecie pojawia się subtelny wzór w kolorze żółtym, zielonym, różowym lub szarym (stąd różne typy tej odmiany). W miarę wzrostu okolice szyi i gardła zyskują lekko żółte zabarwienie.
- Striped (odmiana pasiasta)
 Striped
Osobniki tej odmiany mają pojedynczy, szeroki pas biegnący wzdłuż grzbietu uraz zredukowaną (zazwyczaj zupełnie) szachownicę na brzuchu. Większość tanich przedstawicieli tej odmiany to tak na prawdę połączenie Striped/Motley u których pas grzbietowy zanika w tylnej części ciała, bywa też poprzerywany.
- Sunglow
 Sunglow
Odmiana amelanistyczna, u której nie występuje wcale, lub występuje mała otoczka wokół plam w kolorze białym. Zazwyczaj są to osobniki posiadające ciemno pomarańczowe plamy na pomarańczowym tle. Cecha ta została wyselekcjonowana w hodowli. Zauważono, że na redukcję białych otoczek bardzo dobrze wpływa jednoczesne występowanie mutacji Hypomelanistycznej i Motley stąd bardzo często pojawiają się węże Sunglow Motley.
- Sunkissed (stara nazwa Sunkist). Jeden z wielu poznanych dotychczas typów Hypomelanizmu. Pojawił się w hodowli C. Love w linii Okeetee i tych właśnie węży dotyczy ta nazwa. Połączenie spektakularnego ubarwienia Okeetee z tym typem Hypomelanizmu to zapewne jedna z najładniejszych wersji hypo jakie dotychczas wyhodowano. Połaczenia innych typów Hypomelanizmu z ubarwieniem typowym dla Okeetee nazywane są zazwyczaj po prostu "Hypo Okeetee" i nie należy ich łączyć z odmianą Sunkissed. Sunkissed to połączenie mutacji prostej recesywnej z ubarwieniem wyselekcjonowanym: należy je łączyć wyłącznie w obrębie odmian wywodzących się od Okeetee.
- Ultra. Rodzaj Hypomelanizmu o nietypowym jak na ten gatunek mechanizmie dziedziczenia. Recesywny w stosunku do ubarwienia nominalnego, kodominacyjny w stosunku do amelanizmu. Węże "Ultra" są ubarwione w sposób typowy dla odmian hypomelanistycznych, odmiana "Ultraamel" ma kolorystykę pośrednią pomiędzy typowym albinosem i hypo, są to zwierzęta bardzo zmienne pod względem ubarwienia, odmiany pochodne zyskuja obecnie na popularności.
- Zig-zag . Osobniki tej odmiany mają na grzbiecie zygzak zamiast typowych okrągłych plam.
Odmiany - przykłady
 Snow striped Hypo okeete Sunglow motley Anery striped Butter motley Ghost motley Snow motley Ghost motley / striped Hypo okeete Caramel motley Amel motley Amel blood red Blood red motley Ghost motley
Cechy szczególne
Hodowla tego gatunku nie sprawia wiele trudności więc jest on polecany początkującym terrarystom i choć wykarmienie małych zbożówek może sprawić nie doświadczonemu terraryście nieco kłopotu to raczej przypadki takie należą do rzadkości.Wnikliwe obserwacje życia węży zbożowych dostarczą hodowcy wielu wrażeń i radosnych chwil w obcowaniu z tymi przedstawicielami gadów.
Ciekawostki
Przestraszony zaczyna intensywnie poruszać ogonem uderzając mi.n. o podłoże co może dać efekt podobny do dźwięku grzechotników (Crotalus), Efekt ten się potęguje,gdy na podłożu są suche liście.
Aktywność
Prowadzi raczej dzienny tryb życia. Nad ranem wypełza z kryjówek, spotkać go wtedy można jak się wygrzewa w porannych promieniach słońca lub próbuje coś upolować.W godzinach największego nasłonecznienia unika bezpośrednich promieni słonecznych by uniknąć przegrzania. Nocą, szczególnie w ciepłe wieczory po gorącym dniu także poluje, bo jego pokarm - gryzonie wtedy właśnie są aktywne. Aktywność roczną charakteryzuje sezonowość, w zależności od zamieszkiwanego obszaru geograficznego sen zimowy może trwać do 6 miesięcy. W warunkach terrarium jest aktywny cały dzień oraz po zmierzchu, wszystko zależy od temperatury w terrarium, a także m.in. chęci węża na przekąskę.
Biotop
Żyje na terenach zalesionych, także w pobliżu opustoszałych domostw, na polach uprawnych i nieużytkach, gdzie łatwo o pokarm - gryzonie towarzyszące człowiekowi. W zależności od szerokości geograficznej są to dość zróżnicowane środowiska. Spotkać tu można suche tereny stepowe jak i wilgotne lasy stanów południowych. Bytuje głownie na ziemi, ale wspina się dobrze po drzewach oraz doskonale pływa. Wpełza do nor zwierzyny leśnej, dziupli i gniazd ptaków, często w poszukiwaniu łatwo dostępnego pokarmu zagląda do siedzib ludzkich.
Terrarium
Na dno wysypujemy kilkucentymetrową warstwę torfu, torfu z piaskiem lub mchu torfowca. Umieszczamy na nim korzenie, odwrócone doniczki, kawałki kory - pod nimi węże będą się mogły ukryć. Basen, w którym gady te będą się kąpać powinien stanowić niezbędny element wyposażenia terrarium. Spełnia on też rolę nawilżacza powietrza i pojnika dla węży, tak więc woda w nim powinna być zawsze świeża zwłaszcza, że węże często będą w nim oddawać nieczystości, a przed zrzuceniem wylinki długo być w nim zanurzone.
- Wielkość terrarium
Pomieszczenie dla węża zbożowego typu pół-wilgotnego powinno być obszerne, zwłaszcza, gdy trzymamy kilka osobników. Dla 2 dorosłych osobników np pary w okresie rozrodczym minimum to 80/50/40 cm (dł/szer/wys).Powinno być raczej szersze i dłuższe niż wysokie tzw. horyzontalnego typu. Zasadą jest, że pomieszczenie powinno mieć minimalne rozmiary długości 2/3 długości osobnika, szerokości1/3 - 1/2 długości osobnika. Dla każdego kolejnego osobnika powinno się dodać minimum 25% powierzchni dna (o 1/4 zwiększamy dowolny z wymiarów dna np 120/50/40 dla pary). Rozmiary pojemników w hodowlach "komercyjnych" są znacznie mniejsze, takie utrzymywanie wymaga jednak dużego doświadczenia w karmieniu i umiejętności szybkiej oceny kondycji węża - łatwo je bowiem zatuczyc w ciasnych pojemnikach, uniemożliwiają również zagospodarowanie pojemnika w sposób estetyczny.
- Oświetlenie
Cykl 12-14 godzinny. Oświetlamy zwykłą żarówką. Wąż zbożowy choć o dziennym trybie życia nie wymaga naświetlania UVB, bo jego skóra i tak nie przepuszcza odpowiedniej jego ilości, a niezbędną w prawidłowej gospodarce mineralnej wit D3 pozyskuje z pokarmu. Nie jest także stosowanie lamp nocnych np. Repti Night Glo.W terrarium powinno być miejsce, gdzie panuje półmrok, aby wąż niemusiał być wciąż nastawiony na ostre światło, i żeby doświadczyć ciemności musiał się chować w ukryciu.
- Temperatura
Terrarium ogrzewamy wykorzystując do tego zazwyczaj żarówkę o mocy dobranej tak, by w pojemniku panowała temperatura 25-28°C, punktowo pod źródłem ciepła powinna osiągać 31- 32°C. Nocą w przypadku dorosłych osobników możemy obniżyć temperaturę do 24°C, koniecznie zapewniając punktowo 28°C. W przypadku młodych węży doskonale sprawdza się stała całodobowa temperatura 28°C w całym pojemniku. Niedopuszczalne jest ogrzewanie tzw. "gorącymi skałami", bo mogą one powodować oparzenia węży. Kabli grzewczych używamy w nocy (kiedy to żarówka będzie wyłączona), kiedy istnieje możliwość iż temperatura w terrarium może zbytnio się obniżyć lub całodobowo ogrzewamy nimi pojemniki. Należy jednak pamiętać, by kable obejmowały nie więcej niż połowę powierzchni dna terrarium i były zabezpieczone przed wykopaniem oraz bezpośrednim kontaktem z ciałem węża. Kable grzewcze używane są także w tzw. systemach szufladowych (RACK sytem).
- Wilgotność
Powinna się utrzymywać na poziomie od 50 do 70%.
Żywienie
Węże zbożowe jak wszystkie inne są drapieżnikami więc karmimy je zwierzętami stałocieplnymi odpowiedniej wielkości tzn. myszami, małymi szczurami, jednodniowymi kurczętami. Możemy przyzwyczaić nasze węże do spożywania martwych zwierząt karmowych podawanych pincetą, to znacznie ułatwi ich karmienie zwłaszcza,gdy trzymamy kilka węży w jednym terrarium i konkurują one między sobą o pokarm. Jak często będziemy karmili nasze węże zależy od ich kondycji i fazy cyklu życiowego. Młode wężyki zbożowe karmimy częściej - dwa razy w tygodniu, osobniki dorosłe wystarczy karmić raz na 2-3 tygodnie. Gdy wąż nie chce jeść jakiś czas należy sprawdzić co jest tego przyczyną. Węże nie przyjmują pokarmu, gdy są przed wylinką, samice są zaawansowanej ciąży, ostatnio się zbytnio najadły i jeszcze nie zgłodniały, zwierze karmowe jest zbyt duże lub wąż jest chory. Tylko wnikliwa obserwacja pozwoli poznać nam przyczynę głodówki naszego podopiecznego.
Rozpoznawanie płci
Samce są mniejsze i szczuplejsze od samic. Nasada ogona samca jest szersza (wynika to z obecności podwójnego narządu kopulacyjnego półprącia),także ogon jest u samców o 1/3 dłuższy. Określić płeć można także na podstawie sondowania nasady ogona, ale wykonać to może tylko doświadczona osoba, bo łatwo uszkodzić delikatne półprącia samca sondując zbyt głęboko. U samic takie ryzyko nie istnieje, bo w tym miejscu znajdują się tylko ślepo zakończone zachyłki kloaki, ale zbyt głębokie przepchniecie sondy zafałszowuje oznaczenie płci osobnika a także może spowodować wprowadzenie zakażenia.
Rozmnażanie
W naturze węże zbożowe rozpoczynają gody w marcu i trwają one do maja. Po 6-8 tygodniach samica składa jaja, a po kolejnych 2-3 miesiącach wylegają się młode "zbożówki".W hodowli przeważnie po pierwszym posiłku po zimowaniu węże zbożowe przystępują do godów. Najlepiej samca wpuścić do terrarium samicy w godzinach wieczornych. Kopulują kilkakrotnie w ciągu tygodnia. Potem partnerzy nie zwracają na siebie zbytniej uwagi. W tym czasie samica intensywniej żeruje,a na około miesiąc przed złożeniem jaj samica zazwyczaj przestaje przyjmować pokarm, bo rozwijające się jaja zbytnio uciskają przewód pokarmowy, by ten pomieścił ofiarę węża. Po mniej więcej 2 miesiącach od kopulacji samica szuka miejsca do złożenia jajek. Czyni to pod kawałki kory do torfu. W zależności od kondycji i wieku samicy jest ich od kilku do 20 sztuk Przez pierwsze godziny samica owija się wokół jaj i broni ich przed intruzem, lecz potem z nich schodzi i więcej się nimi nie interesuje. Warunki w terrarium hodowlanym nie sprzyjają inkubacji jaj, tak więc musimy je przenieść do inkubatora uważając przy tym by nie obracać nimi, bo grozi to uszkodzeniem zarodków. Wilgotność utrzymujemy na poziomie 80-90%, a temperaturę około 27 - 28°C. Staramy się utrzymać stałość tych warunków, bo wszelkie wahania zakłócają proces inkubacji. Co kilka dni kontrolujemy jajka i usuwamy(jeśli nie są ściśle związane z resztą zdrowych jaj) martwe i spleśniałe sztuki.Panuje przekonanie, że jeżeli jaja są zdrowe to ich zdolności immunologiczne są na tyle duże, by zapobiec infekcjom grzybiczym. Po około 2 miesiącach wylęgają się małe wężyki będące około 20 cm miniaturkami dorosłych. Pierwszą wylinkę zrzucają po pierwszym tygodniu życia i przystępują do łowienia pokarmu - noworodków mysich. Często jednak pokarm ten nie jest zjadany przez małe wężyki, wtedy próbujemy przytykać delikatnie je do pyszczka wężyka, by je sam złapał.Czasami wystarczy pozostawić noworodka przy wyjściu z ukrycia węza i pozostawić go na noc, być może pod osłoną nocy nie stresowy wężyk skusi się na posiłek. Jeżeli młody wężyk odmawia dłużej (około dwóch tygodni) przyjmowania pokarmu i jego stan ewidentnie się pogarsza to karmimy niejadka przymusowo paseczkami serca wołowego, ogonami mysimi, często wystarczy delikatnie wetknąć je do pyszczka węża, a on już samodzielnie podejmie połykanie. Zawsze należy pamiętać,że jest to stresujące dla gada, dlatego należy wykonywać ten zabieg delikatnie i jak najrzadziej. Przy dobrym regularnym karmieniu dojrzewają w 18-24 miesiącu życia, minimalna waga samicy przeznaczonej do rozrodu powinna w tym czasie wynosić 250-300 g. Choć znany jest przypadek, że dobrze rosnące i wykarmione dziewięciomiesięczne osobniki przystąpiły do kopulacji i uzyskano zapłodnione jaja, z których wyległy się zdrowe młode.
Zimowanie
Późną jesienią, z początkiem listopada, węże zbożowe powinny przejść okres spoczynku - zimowanie. Przygotowujemy je do tego stopniowo w ciągu trzech tygodni obniżając temperaturę w terrarium do poziomu kilkunastu stopni (wyłączając ogrzewanie i pozostawienie ich w temperaturze pokojowej). W tym czasie należy zaprzestać karmienia węży, powinny one w tym czasie zrzucić wylinkę oraz oczyścić przewód pokarmowy wydalając kał kąpieli w letniej wodzie (jest to bardzo istotne, gdyż pozostawione resztki pokarmowe rozkładając się w jelitach gada powodują jego zatrucie). Zimowanie przeprowadzamy w chłodnych pomieszczeniach (piwnicach, komórkach), gdzie panuje stała temperatura około 12 - 15°C i wilgotność 70-80%. Węże umieszczamy pojemnikach z materiałem, który będzie izolował węża, a także utrzymywał względnie stałe warunki. Może to być mech torfowiec, wiórki drewniane, kawałeczki gąbki. Dajemy go taką ilość by wąż mógł się w nim w całości schować. Umieszczamy także naczynie z wodą aby wążmógł się napić. Kontrolujemy przebieg zimowania co tydzień i sprawdzamy jak nasi podopieczni się czują. Wystarczy 2-3 miesięczny okres snu zimowego (od grudnia do marca). Jeżeli nie mamy warunków, by przeprowadzić typowe zimowanie możemy na okres 6 tygodni tylko obniżyć temperaturę w terrarium do temperatury pokojowej (czyli wyłączyć ogrzewanie) i wyłączyć światło (najlepiej zasłonić szyby terrarium), w tym też czasie nie karmimy węży. Niestety zimą w naszych mieszkaniach jest cieplej niż chłodnym latem dlatego lepiej zaniechać takiej praktyki, by nie osłabić gada głodówką, a efekt takiego odpoczynku nie zawsze skutkuje sukcesem hodowlanym. Nie zimujemy węży w pierwszym ich roku życia, a także osobników słabych lub chorych, bo mogłoby to wywołać śmierć gada (w naturze zimowanie jest formą naturalnej selekcji,osobniki słabe i chore nie przeżywają go). Rozbudzamy nasze węże tak samo stopniowo jak wprowadzaliśmy je w sen. Najlepiej rozdzielić płci w tym czasie, by połączyć je po całkowitym rozbudzeniu. Po tygodniu, dwóch wrócą do całkowitej aktywności i wtedy przystąpią do polowania na ofiarę. Możemy też odstąpić całkowicie od snu zimowego u naszych pupili, gdy nie chcemy ich rozmnażać.
Opracował Witold "Wiciu" Borkowski na podstawie własnych doświadczeń, doświadczeń zaprzyjaźnionych hodowców i poniższej literatury:
Broghammer: Albinos. Color and pattern mutations of snakes and other reptiles
Bruins: Encyklopedie teraristiky
Cerha, Kocian: Uźovky
Coborn J.: Atlas węży świata
Kocourek: Nejedovati hadi w prirodie a v terariich
Köhler, Berg: Kornnattern
Love K., B.: The Corn Snake Manual
Schulz: A Monograph of the Colubrid Snakes of the genus Elaphe Fitzinger
Przybyszewski C.: Zwierzęta w terrarium
Szalay, H. Szalayová: Chovame terariove zvierata
Schmidt: Schlangen
Uzupełnienia Alan Ziółek
W opisie pominięto wiele nazw odmian - bądź przez przeoczenie, bądź celowo (są w trakcie testów i ustalania mechanizmu dziedziczenia). Jeśli masz pytania dotyczące nazwy, która nie została wymieniona w opisie pisz - opis zostanie uzupełniony.
az
Podziękowania dla Marcina Toczko "Szrek", Darka Ulickiego "Cerber" za udostępnienie dużej gamy zdjęć.
|
Stan prawny §
Nie wymaga rejestracji
Załącznik CITES: Nie
Aneks UE: Nie
Informacje o artykule
Data utworzenia: 05.06.2006
Data modyfikacji: 23.03.2011
Narzędzia użytkownika
REKLAMA
|
)
)
)
