| « Epicrates cenchria - Boa .. | Eunectes murinus - Anakon.. »  Opisy gatunków » Gady (Reptilia) » Węże (Serpentes) » Dusiciele (Boidae) » Boa (Boinae) » | ||||
|
Boa (Strzelce) piaskowe (Eryx ssp.)
Węże z rodzaju Eryx i pokrewnych (Gongylophis, Pseudogongylophis) znane są także pod nazwą strzelce piaskowe (bo atakując ofiarę dosłownie wystrzeliwują z podłoża). Zaliczamy tu kilka gatunków węży o podobnym pokroju ciała, zachowaniu i biologii. Zamieszkują Afrykę, Azję wschodnią, a także półwysep Bałkański. Są jednymi z najmniejszych przedstawicieli rodziny dusicieli (Boidae). Ich wielkość rzadko przekracza metr długości. Są spokrewnione z podobnymi boa Nowego Świata - Lichanura i Charina, i razem z nimi są zaklasyfikowane do wspólnej podrodziny Erycinae. Ich biotop to tereny suche - pustynie i półpustynie (piaszczyste, żwirowe), a także stepy. Prowadzą skryty, podziemny tryb życia. Zakopują się w podłożu, chowają w norach zwierząt, wśród elementów podłoża, w załomach skał. Ze swych ukryć wypełzają nocą, a w ciągu dnia można je spotkać, gdy woda po obfitych opadach sezonowych zaleje ich ukrycia. Ze względu na taki tryb życia rzadko bywają obiektem zainteresowań terrarystów. Ich krępe ciało jest doskonale przystosowane do zakopywania się w sypkim podłożu i szybkiego wślizgiwania się w ukrycia. Głowa jest niewyraźnie oddzielona od reszty ciała, a krótki ogon (stanowi około 7% całkowitej długości gada) nie zwęża się ale kończy tępo. Czasami na końcu ogona znajduje się łuska w kształcie kolca. Ogon strzelców jest dość podobny do głowy, co służy obronie, bo w razie ataku i braku możliwości ucieczki strzelce zwijają się w kłębek (podobnie jak Pytony królewskie lub Pytony ziemne Calabaria reinhardtii) i wystawiają na atak tę część ciała. Oczy są małe umieszczone bardziej u góry głowy dzięki czemu strzelce zakopane całkowicie w podłożu wystawiając tylko czubek głowy doskonale orientują się w otoczeniu. Na czubku pyska boa piaskowych znajduje się rozległa łuska dziobowa (rostrale), która tworzy jakby tarczę, dzięki której wąż ma bardziej ostrą i opływową głowę i łatwiej przeciska się w sypkim podłożu. Ich dolna szczęka jest cofnięta by zapobiec dostawaniu się drobnych ziaren podłoża do pyska. Strzelce mają dobrze umięśnione ciało, mniej więcej na całej długości tego samego przekroju, które pokrywają gładkie łuski (wyjątkiem zdaje się być strzelec szorstkołuski). Węże te dzięki takiej budowie ciała i pyska potrzebują kilku sekund, by zakopać się całkowicie w podłożu. Wszystkie gatunki strzelców są objęte ochroną międzynarodową i ich obrót, posiadanie i handel podlegają przepisom CITES (załącznik II) i Unii Europejskiej (E. jaculus załącznik A, pozostałe załącznik B) dlatego podlegają obowiązkowi rejestracji w starostwie (na podstawie stosownych dokumentów pochodzenia) w ciągu 14 dni od ich nabycia. Do strzelców (boa piaskowych) zaliczamy poniższe gatunki: * nazwy proponowane
Terrarium Dla węży tej grupy nie jest wymagane duże pomieszczenie z bogatszym wyposażeniem, ale pewne minimum trzeba zapewnić. Rozmiary nie muszą być duże, bo węże te nie są zbyt aktywne i nie osiągają dużych rozmiarów. Dla pary dorosłych strzelców wystarcza pomieszczenie 100 x 40 x 50 cm. Podłoże - na dno dajemy kilkunastocentymetrową warstwę sypkiego ale niezbyt drobnego podłoża. Najczęściej będzie to gruby piasek, piasek z torfem w stosunku 2 : 1. Żwirek nie jest polecany, bo jego ostre krawędzie mogą poranić skórę węża, choć dużym osobnikom drobne kamyczki o zaokrąglonych brzegach krzywdy nie zrobią. Wystrój - do wymaganych elementów wyposażenia terrarium dla boa piaskowych należy kawałek kory, płaski kamień, pod którym mogą się schować; korzeń wykorzystywany głównie przy zrzucaniu wylinki. Zaaranżowane występy i półki skalne wzbogacają wystrój terrarium ale węże rzadko z nich będą korzystać. Żywe rośliny są zbędne choć przydają się jako ozdoba terrarium. Niestety najczęściej węże kopiąc w podłożu zniszczą je. Pewnym wyjściem jest obłożenie korzeni roślin kamieniami, ale i to nie zawsze skutkuje. Poza tym żywe rośliny wymagają podlewania, a to podnosi wymaganą niską wilgotność w terrarium, dlatego lepiej zastosować sztuczne rośliny oczywiście odpowiadające biotopowi strzelców (czyli imitacje sukulentów lub traw stepowych). Boa piaskowe to zwierzęta sucho, ale i ciepłolubne więc w terrarium musi być zainstalowany odpowiedni system ogrzewania, aby zapewnić temperaturę w ciągu dnia 26 - 28°C (miejscowo nawet 35°C). W nocy zaś musi ona spadać nawet do poziomu kilkunastu (16 - 18)°C. Do ogrzewania terrarium stosujemy żarówki i promienniki. Aby ogrzać podłoże stosujemy kable i płytki grzewcze, lecz muszą one być wkopane głęboko (najlepiej na stałe mocno przymocowane do dna terrarium silikonem lub zaprawą cementową) i zabezpieczone przed poparzeniem się węży. Rozmnażanie. W warunkach hodowli terraryjnej udało się uzyskać przychówek tylko od kilku najpopularniejszych gatunków (E. miliaris, E. tataricus, G. conicus). Samice dojrzewają płciowo najwcześniej w 4 roku życia, samce najczęściej rok wcześniej. Po prawidłowo przeprowadzonym zimowaniu i połączeniu partnerów pod koniec marca, z początkiem kwietnia dochodzi do zachowań godowych i kopulacji. Złączone osobniki przebywają najczęściej pod podłożem i tylko ich kloaki i ogony wystają nad nie. Najczęściej do zbliżenia partnerów dochodzi nocą lub za dnia ale przy zgaszonym świetle. Dochodzi do kilkakrotnych kopulacji trwających po kilka godzin w przeciągu tygodnia, dwóch. Po tym czasie węże już nie interesują się sobą. Samica na początku ciąży intensywniej żeruje, ale w ostatnich miesiącach zaprzestaje polowania, by nie uszkodzić rozwijających się w jej ciele małych strzelców. Wychów młodych. Głównym problemem jaki napotykamy przy odchowie młodych strzelców jest ich karmienie. Spowodowane jest to małymi rozmiarami młodych, a także preferencje pokarmowe. W naturze młode boa piaskowe tuż po pierwszej wylince, która ma miejsce zazwyczaj w drugim tygodniu życia, zaczynają łowić przede wszystkim jaszczurki, rzadziej noworodki gryzoni. Karmienie małych strzelców jaszczurkami w warunkach terrarium jest utrudnione, bo można do tego użyć tylko gatunków obcych (anolisy, scynki), bo wszystkie rodzime gatunki jaszczurek podlegają ochronie (!!!). Na szczęście większość młodych strzelców przyjmuje noworodki mysie. Czasami wystarcza położenie noworodka w terrarium w innym wypadku trzeba podsunąć go pod nos wężyka, a jeszcze inne osobniki zaczynają polować dopiero gdy noworodek ma "zdartą" skórę z nosa. Osobniki nie przyjmujące samodzielnie pokarmu przez dłuższy czas należy karmić przymusowo, co nie jest łatwe, bo małe węże są delikatne i mają małe nie łatwo otwierające się pyszczki. Zimowanie. Dla stymulacji dorosłych osobników boa piaskowych pochodzących z naszych szerokości geograficznych (czyli o klimacie umiarkowanym) należy doprowadzić je do spoczynku zimowego zwanego potocznie zimowaniem. Zimowanie pozwala na zregenerowanie sił gada i przygotowanie organów rozrodczych do sezonu godowego. Właściwie, gdy nie chcemy rozmnażać swoich boa piaskowych, bo np. mamy tylko jednego osobnika lub osobniki jednakowej płci zimowanie nie jest konieczne, ale bardzo często organizm węża sam daje sobie taki spoczynek i wtedy gad ma obniżoną aktywność jest bardziej ospały i mniej je. Celem prawidłowego przezimowania w połowie października przestajemy karmić węże, wyłączamy ogrzewanie, skracamy czas oświetlenia w terrarium. Po około 3 tygodniach przenosimy węże (możemy rozdzielić je według płci ale nie jest to konieczne) do pojemnika wypełnionego kilkunastocentymetrową warstwą wilgotnego podłoża (trocin, torfu, substratu kokosowego). Ważna jest też miseczka z woda do picia. Pojemnik z zimującymi wężami umieszczamy w chłodnym zaciemnionym miejscu bez przeciągów. Temperatura zimowania powinna wynosić około 10 - 12°C. Raz w tygodniu sprawdzamy przebieg zimowania i ewentualnie uzupełnimy wodę do picia. Zimowanie powinno trwać 6 - 10 tygodni, po tym czasie stopniowo podnosimy temperaturę, wydłużamy oświetlenie obniżamy nieco wilgotność. Po tygodniu od pełnego wzbudzenia podajemy pierwszy pokarm i zaczynamy intensywnie odżywiać węże. Przy hodowli gatunków z cieplejszych obszarów Świata (północnej Afryki, subkontynentu indyjskiego) nie stosujemy typowego zimowania, a tylko "spoczynek zimowy". Oznacza to, że wężom skracamy oświetlenie, obniżamy temperaturę o około 5°C i nie i nie podajemy pokarmu przez około 6 tygodni. Dobrze jest wtedy je także rozdzielić według płci jeśli dotychczas były trzymane wspólnie. Reszta postępowania po takiej stymulacji odpowiada osobnikom zimowanym. W warunkach naturalnych węże te występują czasami w kilku odmianach barwnych, co ma na celu przystosowanie danej populacji do warunków panujących w danym siedlisku. Wynikiem doboru w hodowli osobników o szczególnych i wyraźnych cechach ubarwienia lub wzoru uzyskano potomstwo o określonym umaszczeniu. Ze względu na to, że tylko kilka gatunków jest popularnych w hodowli hobbystycznej i regularnie są one rozmnażane znamy różnorodne odmiany barwne tylko wśród nich. I tak znane są albiontyczne i aksantyczne (bez żółtego barwnika) osobniki E. colubrinus, a także uzyskaną niedawno w europejskich hodowlach odmianę "snow". U tego gatunku kojarząc osobniki o odpowiednim wysyceniu barw uzyskano potomstwo o intensywniejszych barwach podstawowych (Orange, Yellow, Withe), a także o specyficznym wzorze. Niestety są to dość rzadkie węże w hodowli amatorskiej, a ich ceny przekraczają setki $ (ze względu na atrakcyjność i małą płodność tego gatunku) dlatego nie ma ich (i raczej długo nie będzie) w naszych krajowych terrariach. Głównym problemem przy hodowli tych ciekawych węży są częste infekcje i zapalenia śluzówki pyska (stomatitis) spowodowane najczęściej nieprawidłowym podłożem (zbyt pylistym, ostrym, zanieczyszczonym odchodami i innym materiałem organicznym). W związku z takim zagrożeniem podłoże zawsze powinno być odpowiedniej granulacji i czyste, a także zdezynfekowane np. poprzez wyprażenie w piekarniku przynajmniej raz na półrocze. Innym problemem mogą być infekcje dróg oddechowych i skóry wywołane nieodpowiednią wilgotnością podłoża i powietrza w terrarium. Dlatego zawsze trzeba kontrolować warunki panujące w terrarium i jeżeli np. dojdzie do znacznego wylania wody z pojnika należy wymienić mokrą część podłoża na suche. Gdy zauważymy problemy z oddychaniem węża (np. wyraźnie słyszalny oddech, piana wydobywająca się z nozdrzy lub pyska) lub zmiany na skórze (często wynikające z zainfekowania ran wywołanych pierwotnie przez ostre elementy podłoża) powinniśmy oddzielić chorego osobnika do terrarium sterylnego i celem dalszej terapii skontaktować się z weterynarzem. Ze względu na skryty tryb życia, monotonne (dla niektórych gatunków) ubarwienie, trudności z uzyskaniem i wychowaniem potomstwa, trudności w pozyskaniu tych węży do amatorskiej hodowli i wielu innych strzelce nie cieszą się zbytnią popularnością w terrarystyce, tak krajowej, jak i światowej. Mam nadzieję, że tym opisem przybliżyłem nieco te ciekawe, choć mało znane dusiciele i wywołam większe zainteresowanie tą grupą egzotycznych węży. Opracowanie Opracował Witold "Wiciu" Borkowski na podstawie doświadczeń własnych, zaprzyjaźnionych hodowców i poniższej literatury: Broghammer S. Albinos; Coborn J.: Atlas węży Świata, Griehl K.: Schlangen; Juszczyk W. Gady i płazy - mały słownik zoologiczny; Kocian M. Hroznysi a krajty; Mamaied S., Kudriacew S. Reptili w terrariumie; Marzec, Ross. The reproductive hubsbandry of Pythons and Boas; Schmidt D. Riesenschlangen; Stafford P. Pythons and Boas; Wagner D.: Boas; Walls J. The Living Boas; Walls J. Boas: Rosy & Ground; Wengler W. Riesenschlangen; Knobloch O. Rozmnoźeni poustniho hroznyśka Eryx miliaris;
|
||||
Zgłoś błąd lub sugestię dotyczącą artykułu
|