|
|
|
|
|
| Opisy gatunków » Gady (Reptilia) » Węże (Serpentes) » Żmijowate (Viperidae) » Grzechotniki (Crotalidae) » |
|
Grzechotnik pustynny (Crotalus durissus Linnaeus, 1758)
 Crotalus durissus vegrandis Nazewnictwo1  Nazwa polska: Grzechotnik pustynny, grzechotnik brazylijski, grzechotnik straszliwy, kaskawel
 Nazwa angielska: South American rattlesnake, tropical rattlesnake, neotropical rattlesnake, Guiana rattlesnake, Aruba Island rattlesnake (Crotalus durissus unicolor), Uracoan Rattlesnake (Crotalus durissus vegrandis)
 Nazwa niemiecka: Die Schauer-Klapperschlange, Cascabel
 Nazwa czeska: Chřestýš brazilský
Synonimy2:
Crotalus durissus — BAIRD & GIRARD 1853: 1 Crotalus durissus — DUMÉRIL & BIBRON 1854: 1463 Crotalus durissus — LINER 1994 Crotalus durissus maricelae GARCÍA-PÉREZ 1995 (nom. nud.) Crotalus durissus — MCDIARMID, CAMPBELL & TOURÉ 1999: 279 Crotalus durissus maricelae — QUIJADA-MASCAREÑAS & WÜSTER 2006 Caudisona durissus — HOSER 2009 Crotalus durissus — WÜSTER & BERNILS 2011 Crotalus durissus cumanensis HUMBOLDT 1811 Crotalus cumanensis HUMBOLDT 1811 Crotalus durissus cumanensis — HOGE 1966 Crotalus durissus cumanensis — KORNACKER 1997 Crotalus durissus cumanensis — ESQUEDA et al. 2001 Crotalus durissus cumanensis — QUIJADA-MASCAREÑAS & WÜSTER 2006 Crotalus durissus dryinas LINNAEUS 1758 Crotalus dryinas LINNAEUS 1758: 214 (part.) Crotalus durissus dryinas — HOGE 1966 Crotalus durissus dryinus — GASC & RODRIGUES 1980 Crotalus durissus marajoensis HOGE 1966 Crotalus durissus marajoensis HOGE 1966 Crotalus durissus marajoensis — QUIJADA-MASCAREÑAS & WÜSTER 2006 Crotalus durissus pifanorum SANDNER-MONTILLA 1980 Crotalus pifanorum SANDNER-MONTILLA 1980 Crotalus pifanorum — LANCINI & KORNACKER 1989: 293 Crotalus durissus pifanorum — KORNACKER 1999: 174 Crotalus durissus pifanorum — QUIJADA-MASCAREÑAS & WÜSTER 2006 Crotalus durissus ruruima HOGE 1965 Crotalus durissus ruruima HOGE 1965 Crotalus terrificus ruruima - SANDNER-MONTILLA 1980 Crotalus durissus ruruima — QUIJADA-MASCAREÑAS & WÜSTER 2006 Crotalus durissus terrificus (LAURENTI 1768) Caudisona terrifica LAURENTI 1768 Crotalus cascavella WAGLER 1824: 60 (fide WÜSTER et al. 2005) Crotalus terrificus - BOULENGER 1896 Crotalus terrificus — BARBOUR & COLE 1906: 153 Crotalus terrificus var. collilineatus AMARAL 1926 Crotalus durissus terrificus KLAUBER 1936 Crotalus terrificus terrificus - SERIÉ 1936 Crotalus terrificus var. collirhombeatus AMARAL Crotalus terrificus crotaminicus GONÇALVES 1956 Crotalus durissus cascavella — HOGE 1966 Crotalus durissus collilineatus — HOGE 1966 Crotalus durissus terrificus - PETERS & OREJAS-MIRANDA 1970 Crotalus durissus terrificus - CEI 1993 Crotalus durissus terrificus — LEYNAUD & BUCHER 1999: 38 Crotalus terrificus — BÉRNILS et al. 2001 Crotalus durissus terrificus — WÜSTER et al. 2005 Crotalus durissus trigonicus HARRIS & SIMMONS 1978 Crotalus durissus trigonicus HARRIS & SIMMONS 1978 Crotalus durissus trigonicus — QUIJADA-MASCAREÑAS & WÜSTER 2006 Crotalus durissus unicolor VAN LIDTH DE JEUDE 1887 Crotalus horridus var. unicolor VAN LIDTH DE JEUDE 1887: 133 Crotalus unicolor — KLAUBER 1936 Crotalus durissus unicolor — DAAN & HILLENIUS 1966: 137 Crotalus unicolor — MCCRANIE 1986 Crotalus durissus unicolor — CAMPBELL & LAMAR 1989 Crotalus durissus unicolor — WELCH 1994: 45 Crotalus unicolor — MCCRANIE 1986 Crotalus durissus unicolor — MCDIARMID et al. 1999 Crotalus durissus unicolor — CAMPBELL & LAMAR 2004 Crotalus durissus unicolor — QUIJADA-MASCAREÑAS & WÜSTER 2006 Caudisona unicolor — HOSER 2009 Crotalus durissus vegrandis KLAUBER 1941 Crotalus vegrandis KLAUBER 1941: 334 Crotalus durissus vegrandis KLAUBER 1956 Crotalus vegrandis HOGE 1966 Crotalus vegrandis — PETERS & OREJAS-MIRANDA 1970: 77 Crotalus durissus vegrandis — WELCH 1994: 45 Crotalus vegrandis — KORNACKER 1999: 175 Crotalus durissus vegrandis — CAMPBELL & LAMAR 2004 Crotalus durissus vegrandis — QUIJADA-MASCAREÑAS & WÜSTER 2006 Caudisona vegrandis — HOSER 2009 Wygląd Masywny wąż długości 120-180 centymetrów (gatunki wyspowe 60-70 cm). Ubarwienie dość zmienne w zależności od regionu występowania ale głównie w odcieniach brązu, szarości i czarnym. Od trójkątnej głowy, wzdłuż ciała ciągną się dwa wyraźnie kontrastujące pasy przechodzące w kształty romboidalne. W części ogonowej wzór ulega rozmyciu. Ogon zakończony grzechotką. Całe ciało, włącznie z głową, pokryte jest łuskami w kształcie kila. Występowanie Jeden z najbardziej rozpowszechnionych gatunków węzy jadowitych. Zasiedla ogromne obszary od południowego Meksyku aż po Argentynę, Paragwaj i Urugwaj w Ameryce Południowej (jedyny na półkuli południowej grzechotnik właściwy ). Ponadto wyróżnia się dwa podgatunki wyspowe (przez niektórych naukowców uważane za osobne gatunki) a mianowicie:
Podgatunki Ze względu na ogromny areał występowania tworzy szereg podgatunków, i tak:
Cechy charakterystyczne Wąż jadowity o uzębieniu typu Solenoglypha (greckie solenos- kanał) stanowiącym najwyższy stopień rozwoju aparatu jadowego. Zęby znajdujące się w przedniej części otworu gębowego, pozostają "złożone" równolegle do kości szczęki. Takie rozwiązanie powoduje iż gatunki specjalizujące się w polowaniu na ssaki o gęstym futrze i ptaki mogą posiadać zęby relatywnie dłuższe od innych. Podczas ataku, dzięki specjalnemu układowi kości, zęby zajmują pozycję prostopadłą. U Crotalus durissus mogą one mieć nawet 20 mm. Wewnątrz zębów jadowych przebiega kanalik łączący koniec zęba z gruczołem jadowym. W chwili ugryzienia następuje skurcz mięśni i wytryśnięcie jadu do rany. Inną cechą charakterystyczną dla tego rodzaju jest grzechotka. Ten charakterystyczny twór powstał jako ewolucyjne przystosowanie do życia na obszarach zamieszkałych przez ogromne zwierzęta kopytne i służy do ostrzegania. Kolejne segmenty ułożone są w ten sposób aby przy wprawieniu w ruch mogły się wzajemnie o siebie ocierać i uderzać, powodując hałas dobrze słyszany nawet z odległości nawet kilkudziesięciu metrów. Błędnym jest pogląd iż na podstawie ilości segmentów można szacować wiek węża. Każdy segment powstaje nie po pojedynczej wylince, ale po 2-4. Ponadto w ciągu całego życia grzechotka ulega wielokrotnemu zniszczeniu i rzadko składa się z więcej niż 20 elementów. Węże z rodzaju Crotalus ze względu na swoje liczne przystosowania (jak łuski w kształcie kila, aparat jadowy typu solenoglypha, jamki termoczułe, grzechotkę, specyficzny jad) słusznie uważa się za najwyższy się za najwyższy stopień ewolucji węży. Biotop W zależności od podgatunku, ale w zasadzie o charakterze stepowo-pustynnym (w Brazylii także las tropikalny). Głównie na nizinach, choć spotykany był nawet na 2500 m. n.p.m. w Wenezueli. W Brazylii z powodu rabunkowo prowadzonego rolnictwa na jałowych gruntach powstałych po plantacjach kawy daje się zauważyć lawinowy wzrost populacji tego gatunku. Pokarm Najczęściej drobne ssaki, podgatunki wyspowe głównie ptaki i jaszczurki. Młode osobniki , jak podaje John M. Mehrtens, jedzą również świerszcze. Jadowitość Spośród wszystkich gatunków grzechotników jego jad uważany jest za zdecydowanie najgroźniejszy. Spowodowane jest to jego bardzo specyficznym składem. Otóż oprócz silnie działających składników hemotoksycznych, powodujących hemolizę czerwonych krwinek, zawiera on również, co niespotykane u tej grupy węży, neurotoksyny. Wykazuje również bardzo małą ilość składników działających miejscowo. Może to powodować iż osoba ukąszona, działając w stanie silnego stresu, a często szoku, bagatelizuje ukąszenie co ma nieodwracalne skutki w późniejszym okresie. Po pewnym czasie pojawiają się charakterystyczne bóle karku (stąd otrzymał on przydomek "neck breaker") stopniowo rozprzestrzeniające się na całe ciało. Dołącza się osłabienie widzenia lub oślepnięcie oraz utrata przytomności. Kolejną konsekwencją jest zatrzymanie wydzielania moczu. Wszystkie objawy występują z siłą proporcjonalną do stopnia zatrucia. Grzechotnik straszliwy jest bez wątpienia jednym z najbardziej jadowitych węży jakie dziś żyją na kuli ziemskiej. Jak wynika z badań prowadzonych w Instytucie Butantan, po zbyt późnym podaniu surowicy ginie 100% pokąsanych dzieci i 73% dorosłych . Jeśli dodać do tego iż co roku pobiera się tam jad od 4000 zwierząt z przeznaczeniem na surowicę można wyobrazić sobie rozmiary tragedii do której przyczynia się co roku ten gatunek. Ostatnio jad ten znalazł zastosowanie w produkcji kilku leków homeopatycznych. Rozmnażanie W warunkach naturalnych po długiej, trwającej 240-270 dni ciąży, na przełomie lata i jesieni samice rodzą 20-30 młodych długości 28-35 cm. Jajożyworodność jest cechą charakterystyczną dla wszystkich węży z rodzaju Crotalidae wyłączając Lachesis mutus. Młode rodzą się w błoniastych osłonkach i po narodzinach pozostają przez kilka dni w pobliżu kryjówki matki. W chwili narodzin posiadają w pełni wykształcony aparat jadowy, nie posiadają natomiast grzechotki (jednak w chwili zagrożenia jakby nieświadome tego wibrują intensywnie ogonem). Pokarm zaczynają przyjmować zazwyczaj po pierwszej wylince tj. po około 7 dniach. Uwagi W ostatnich latach z powodu łatwości rozmnażania wąż ten stał się, o zgrozo, drugim po Trwożnicy z jadowitych węży w hodowlach terrarystycznych w Polsce. Jest to o tyle niepokojące, iż w kraju gdzie hodowla zwierząt jadowitych jest zabroniona, nie można liczyć na żadną, podkreślam żadną fachową pomoc, o kupnie surowicy nie wspominając. Zwierzęta z powodu niskiej ceny dostają się często w ręce młodych, niedoświadczonych hodowców. Należy pamiętać iż oprócz wiedzy i wieloletniego doświadczenia (i tak nie gwarantujących bezpieczeństwa) do hodowli węży jadowitych potrzebny jest specjalistyczny sprzęt, odpowiednia konstrukcja terrarium oraz pomieszczenie. Z całą pewnością nie jest to zwierzę nadające się do "mieszkaniowe" hodowli hobbistycznej. Jego utrzymywanie w takich warunkach niesie niebezpieczeństwo nie tylko dla bezpośrednio obsługującego terrarium ale i dla domowników. Należy się dwa razy zastanowić przed kupnem "śmiesznego malucha", obejrzeć zdjęcia pokąsanych i zastanowić się co ja bym zrobił i gdzie się udał w przypadku ukąszenia. Zakładanie iż mnie się to nie przytrafi jest wyjątkowo nierozsądne. Posiadaczy oraz nieresocjalizowalnych potencjalnych nabywców zachęcam do studiowania literatury zagranicznej oraz sprowadzenia surowicy (np. z Niemiec). Warto także zorientować się w adresach oddziałów toksykologicznych i medycyny tropikalnej. Opracował Konrad Włodarczyk na podstawie własnych doświadczeń oraz literatury: "Living Snakes of the World" John M. Mehrtens "Dangerous Snakes of America" Paul Gote "Jedovati hadi v prirode a v terariich" David Hegner "Snakes of the World" Chris Mattison a także danych ze szpitala przy Instytucie Butantan oraz 1 http://reptile-database.reptarium.cz/species?genus=Crotalus&species=durissus 2 http://reptile-database.reptarium.cz/species?genus=Crotalus&species=durissus |
Stan prawny §
Wymaga rejestracji
Załącznik CITES: III Aneks UE: C Informacje o artykule
Data utworzenia: 12.05.2006
Data modyfikacji: 03.04.2012
Narzędzia użytkownika
REKLAMA 
|
