|
|
|
|
|
| Centrochelys (Geochelone).. » Opisy gatunków » Gady (Reptilia) » Żółwie (Testudines) » Żółwie lądowe » | ||||
Żółw stepowy (Agrionemys horsfieldii Gray, 1844)
  Synonimy  Nazwa angielska - Horsfield’s tortoise, Russian tortoise
 Nazwa niemiecka - Vierzehenschildkröte
Systematyka
Podkrólestwo: Histozoa Typ: Chordata Podtyp: Reptilia Gromada: Anapsida Rząd: Testudines Podrząd: Testudinoidea Nadrodzina: Chelonioidea Rodzina: Cheloniidae Podrodzina: Testudininae Rodzaj: Agrionemys dawniej (Testudo) Gatunek: A. horsfieldii (Systematyka według tabeli opracowanej przez Tewksbury Institute of Herpetology pochodzącej ze strony www.chelonia.org z uwzględnieniem zmiany z 1998 roku Testudo horsfieldii przemianowany na Agrionemys horsfieldii, oraz wyłączono go z rodzaju Testudo i utworzono dla niego rodzaj Agrionemys.) Informacje ogólne: Najczęściej hodowany w polskich domach żółw lądowy, do niedawna stosunkowo tani (100-200 zł) za młodego osobnika, przez co stawał się często zabawką dla małych dzieci, lub nietrafionym prezentem. Praktycznie wszystkie osobniki dostępne w sprzedaży pochodzą z odłowu, gdyż nie ma komercyjnych ferm rozmnażających ten gatunek tak jak np. żółwia czerwonolicego na potrzeby terrarystyki. W Polsce żółwie te są rozmnażane sporadycznie i w bardzo niewielkich ilościach, trzeba będzie więc jeszcze trochę poczekać, zanim w sklepach zoologicznych pojawią się osobniki rozmnożone w niewoli. Obecnie nie można więc mówić o możliwości kupna żółwi ze źródeł naprawdę legalnych, ponieważ nawet te rozmnożone w niewoli najczęściej pozostają u samych hodowców, albo są obiektem wymian w obrębie środowiska specjalistów. Osobniki przywiezione ze środowiska naturalnego często są nosicielami różnych chorób. Po zakupie podlega rejestracji w ciągu 14 dni od daty zakupu. (CITES, II załącznik). Cechy szczególne W przeciwieństwie do większości żółwi lądowych posiada nie wysoko wysklepiony, a spłaszczony grzbietowo – brzusznie pancerz. Istnieją jednak również populacje/podgatunki tych żółwi, których karapaks jest wysklepiony dosyć znacznie. Jego kończyny przednie posiadają tylko 4 palce. Wielkość Długość karapaksu dorosłego osobnika nie przekracza najczęściej 20 cm choć według niektórych źródeł (Przybyszewski, 1986) dochodzi nawet do 28 cm u samic, samce rzadko przekraczają 14-15 cm. Waga dorosłych samic wynosi średnio około kilograma, wyjątkowo dużych - do dwóch. Długość życia Podobnie, jak inni przedstawiciele rodzaju Testudo, jest to żółw długowieczny. W niewoli przy odpowiednich warunkach może żyć kilkadziesiąt lat. Wygląd Średniej wielkości żółw, którego ciało jest ubarwione w sposób maskujący go w jego środowisku naturalnym, najczęściej są to barwy od żółtego, poprzez oliwkowy, brązy, do czarnego. Na każdej z tarczek rogowych pokrywających karapaks znajduje się czarny, nieregularny kleks, na obrzeżach tarczki przechodzący w pojedyncze cętki. Aktywność Aktywny w ciągu dnia. Żółw ten ma najdłuższy okres spoczynku spośród wszystkich żółwi z rodzaju Testudo i zapewne jeden z najdłuższych pośród wszystkich gadów. Przyczyną tego jest kontynentalny klimat, w jakim występuje: okres wegetacji trwa tu zaledwie około 3 miesięcy, po czym upał staje się tak silny, że żółwie stepowe zapadają w stan letniej estywacji, która zazwyczaj przechodzi w zimową hibernację. W efekcie żółwie te przesypiają do 9 miesięcy w roku i cała ich aktywność skupia się w trzech miesiącach wiosennych. Okresy spoczynku spędzają w komorach sypialnych swoich nor, zimowa może mieć do 2 metrów długości i 1 metra głębokości letnia najczęściej jest krótsza i płytsza. Występowanie Azja centralna i południowo zachodnia, Kraje takie jak Afganistan, Rosja, Kazachstan, Pakistan i północno – zachodnie Indie. Biotop Zamieszkuje suche obszary, zarośla, stepy, półpustynie i pustynie. Na terenach gdzie wkroczyło rolnictwo duże ilości tych żółwi spotyka się na sztucznie nawadnianych plantacjach gdzie są traktowane jak szkodniki. Zamieszkuje niziny, nie spotyka się go powyżej 1200 m n.p.m. Podgatunki Agrinoemys horsfieldii kazakhstanica Agrinoemys horsfieldii horsfieldii Agrinoemys horsfieldii rustamovi Temperatura Z uwagi na klimat w jakim żyją żółwie stepowe, są one bardzo odporne na duże wahania temperatur zarówno pomiędzy dniem i nocą, jak i między zimą a latem. Wiadomo, że temperatura ich ciała podczas hibernacji może spaść nawet poniżej zera. Należy jednak pamiętać, że w norach, do których udają się na spoczynek, temperatura ulega znacznie słabszym wahaniom, aniżeli ma to miejsce na powierzchni. Żółwie te tolerują więc, a nawet lubią zimne noce, ale spadek temperatury musi zachodzić stosunkowo powoli, bo zbyt gwałtowny jej spadek może doprowadzić do przeziębienia. Optimum temperaturowe w ciągu dnia to 20 do 30°C, w nocy - 10-15C. Żółwie te nadają się do chowu w terrarium wyłącznie w chłodnych i wilgotnych okresach wiosennym i jesiennym. Ciepły sezon powinny bezwzględnie spędzać na wybiegu w ogródku, na którym znajduje się odpowiednio wykonana i dobrze izolowana przed zimnem i deszczami budka. Oświetlenie Kwestia ta dotyczy przede wszystkim wyżej opisanych okresów przejściowych pomiędzy hibernacją a pobytem na wybiegu. Czas oświetlania należy dostosować do naszego rodzimego rytmu dobowego - czyli włączać po wschodzie i wyłączać po zachodzie słońca. W terrarium, zwłaszcza dla młodych osobników, należy stosować świetlówki UVB (5-8%). Wielkość terrarium Całość terrarium powinna mieć wymiary przynajmniej (długość) 5x długość karapaksu, (szerokość) przynajmniej 3 długości karapaksu dla większej ilości żółwi zwiększamy powierzchnię o 30% przy każdym następnym lokatorze. W niektórych źródłach niemieckich możemy znaleźć ogólne zalecenia dla żółwi dotyczące terrarium mówiące o wymiarach 10x10 długości karapaksu. Dobrym rozwiązaniem jest terrarium kwadratowe. Coraz większą popularność zdobywają terraria będące otwartymi skrzyniami nie posiadające przykrycia, jest to dobre rozwiązanie lecz w takim wypadku musimy dodatkowo zadbać o utrzymanie się stałego poziomu temperatury, oraz odpowiednią wysokość ścian aby uniemożliwić ucieczkę zwierzęcia. Wystrój terrarium Terrarium o charakterze półpustynnym, stepowym, Podłoże powinno być twarde, kamieniste aby umożliwić żółwiom ścieranie pazurów lecz należy pamiętać, że te zwierzęta często kopią nory, aby im to zapewnić warstwa podłoża powinna być jak najgrubsza, miejscami w miarę możliwości wskazane by było 50 cm grubości lub więcej. Najczęstszymi ściółkami są mieszanki ziemi ogrodowej, torfu, włókna kokosowego, kory, kostki bukowej. Czasem na takie podłoże kładzie się fragmenty darni lub wysiewa do niego różne nasiona, polecane są szczególnie odporne gatunki traw do których niektórzy hodowcy dodają lucernę i inne rośliny mogące służyć jako dodatkowy pokarm. Nie stosujemy piasku, który może być zjadany przez żółwie, na temat stosowania siana zdania są podzielone, niektóre zwierzęta reagowały na nie alergicznie lecz dla większości jest to dobre podłoże. W terrarium obowiązkowe są elementy takie jak miska z zawsze czystą wodą. Płaska powierzchnia na którą można wykładać pokarm tak aby nie brudził się podłożem (może być to nawet talerz zagłębiony odrobinę w ziemię). Źródło ciepła – najlepszym są żarówki i świetlówki, nie wskazane jest stosowanie kamieni i kabli grzewczych, które odkopane mogą być przyczyną poparzeń zwierzęcia. Świetlówka UVB , która w części zastępuje kontakt ze światłem słonecznym. Gdy temperatura na dworze przekroczy 20°C możemy stopniowo na coraz dłuższy czas przenosić nasze żółwie do zewnętrznych zagród, w których mogą spędzić lato. Musimy wybrać do tego zdrowie zwierzęta, które są zdrowe, oraz zbyt duże aby drapieżniki takie jak sroki, kruki, łasice lub kuny mogły je wykraść i zjeść, możemy też przykryć wybieg w górnej części siatką. Niebezpieczeństwem są też koty które mogą zaatakować żółwia. Aby zapobiec ucieczkom górna część ogrodzenia jeśli jest to siatka musi być zawinięta do wewnątrz, a dolna wkopana w ziemię na przynajmniej 50 cm. Nawet to nie jest pewna głębokość gdyż zakopujące się żółwie potrafią wykopać znacznie głębsze nory, w których nawet w naszym klimacie potrafią przezimować, jednak lepiej na to nie narażać ani siebie ani tym bardziej żółwia. Poza tym na wybiegu powinno się znaleźć źródło wody, oraz zacienione miejsca. Warunki chowu Optymalne warunki chowu to pobyt w miesiącach od (z grubsza) połowy maja do końca października na dobrze zabezpieczonym (np. drewnianą palisadą) wybiegu, na którym znajduje się izolowana (np. styropianem) przed zimnem budka lub nawet - dobrze pomyślany - inspekt. W takiej budce lub inspekcie warto zainstalować promiennik na okresy niepogody. Powierzchnia takiego pomieszczenia dla dorosłego żółwia nie powinna być mniejsza niż 1mkw. Żółw w takich warunkach sam przygotowuje się do zimowania. W dobrze skonstruowanej budce nawet podczas przymrozków temperatura jest powyżej zera. Pod koniec października należy żółwia przenieść do pomieszczenia, w którym temperatura waha się wokół 2-5°C. Pomieszczeniem, w którym najłatwiej ustawić i kontrolować taką temperaturę jest lodówka i specjaliści właśnie w takich warunkach zimują żółwie. Dobrze sprawdzają się również nie ogrzewane piwnice, choć temperatura jest tam siłą rzeczy mniej stabilna. W kwietniu żółwia stepowego przenosimy do terrarium, w którym na przestrzeni kilku dni optymalizujemy warunki. W naturalnych rejonach występowania tych żółwi nie ma długotrwałych okresów przejściowych - nie ma przedwiośnia, ani przedzimia: mrozy prawie od razu przechodzą w upały, a upały w mrozy. W terrarium (dla jednego dorosłego osobnika min. 1mkw, dla każdego następnego o co najmniej 30% więcej) żółw stepowy pozostaje do czasu, gdy temperatura na otwartej przestrzeni ustabilizuje się. Trudno tu o podanie konkretnego dnia miesiąca, bo nasz klimat znany jest ze swoich kaprysów. Budka lub inspekt dają jednak tę gwarancję, że nawet podczas wiosennej niepogody żółw będzie miał się gdzie ukryć przed chłodem i wilgocią. Wybieg dla jednego osobnika nie powinien być mniejszy niż 5-8mkw. Żółwie stepowe kopią głębokie nory, więc rozwiązaniem może być albo wpuszczenie ogrodzenia wybiegu głęboko w ziemię, albo zrobienie dna wybiegu z wylewki betonowej (lub np. ze starych pustaków). Druga opcja jest o tyle lepsza, że miejsca, w których żółw się zakopuje, możemy ograniczać do powierzchni wnętrza budki. Wtedy odpada problem wielogodzinnych poszukiwań żółwia na terenie całego wybiegu. Specjaliści podkreślają z całą stanowczością, że żółwie stepowe trzymane przez okrągły rok w pseudooptymalnych warunkach w terrarium w mieszkaniu po kilku-kilkunastu latach umierają. Metabolizm tych gadów nie jest przystosowany do funkcjonowania bez przerwy na wysokich obrotach i zarówno sezonowe, jak i dobowe wahania temperatur są dla nich konieczne, konieczne są także długie okresy spoczynku w połączeniu z głodówką. Jeśli takich warunków nie jesteśmy w stanie zapewnić temu żółwiowi, należy zrezygnować z myślenia o jego zakupie. Żywienie NIE NALEŻY PODAWAĆ SAŁATY! Zawiera ona duże ilości szczawianów, które zaburzają gospodarkę wapniową organizmu żółwia. NIE NALEŻY PODAWAĆ WARZYW I OWOCÓW! Zawierają zbyt wiele węglowodanów przez co powodują efekty podobne do diety w której znalazło by się białko zwierzęce. NIE NALEŻY PODAWAĆ BIAŁKA ZWIERZĘCEGO! Mimo iż w wielu starszych i nowych tworzonych na ich podstawie udział białka sięga 15% nie jest on wskazany dla właściwego rozwoju zwierzęcia – powoduje zbyt szybkie przyrosty, krzywice, schorzenia wątroby i innych organów zwierzęcia. Najwłaściwszym pokarmem dla żółwi są rośliny zielne, często w całości. Dieta żółwi nie może się opierać wyłącznie na kilku gatunkach roślin, musi być bogata i często modyfikowana. Poniżej znajduje się lista łatwo dostępnych roślin, które mogą być jej elementami. Mniszek lekarski Babka zwyczajna i lancetowata Cykoria podróżnik Koniczyna Pokrzywa – dobrze pognieciona Młoda lucerna Jasnota Jaskry Liście powoju Wrotycz pospolity Liście chrzanu Trawy Ostatnio pojawiły się w sprzedaży mieszanki suszonych ziół, które są dobrym uzupełnieniem parapetowej hodowli roślin karmowych. Czasem jednak dopiero po kilkudniowej głodówce udaje się je skłonić do takiego pożywienia. Próbę taką warto jednak podjąć, ponieważ taki właśnie dieta jest dla nich naturalna - zwłaszcza w letnie upały i wczesną jesienią. Przyzwyczajenie żółwi do niej może ułatwić podawanie najpierw małych ilości suchego pokarmu wymieszanego wraz ze świeżym, a z czasem zmiana proporcji na korzyść suchej karmy. Należy pamiętać o tym, żeby zwłaszcza osobnikom młodym oferować (w stabilnych miseczkach) wodę do picia, choć w porównaniu z pokrewnymi gatunkami żółwie stepowe nie piją prawie w ogóle. Podejrzewa się jednak, że dużo wilgoci czerpią z rosy, która przy dużych amplitudach temperaturowych w ich środowisku jest zapewne wyjątkowo obfita. Prawidłowe warunki dla żółwi stepowych Prawidłowe warunki dla żółwi stepowych Rozmnażanie i dymorfizm płciowy Przeczytaj osobny artykuł na temat rozmnażania i dymorfizmu płciowego żółwi stepowych Zimowanie Niekonieczne, wskazane jedynie jeśli chcemy rozmnożyć żółwie. Do zimowania przeznaczamy wyłącznie zdrowe, dorosłe osobniki którym stopniowo obniżamy temperaturę do ok. 5°C jednocześnie zwiększając czas kiedy terrarium jest nieoświetlone i zmniejszając częstotliwość karmienia. Jeśli w trakcie zimowanie nie zauważymy nic co by mogło świadczyć o potrzebie wcześniejszego wybudzenia w marcu stopniowo podwyższamy temperaturę, w której przebywają zwierzęta. Zimowanie w zbyt wysokiej temperaturze może doprowadzić do niewystarczającego spowolnienia metabolizmu zwierzęcia, czego konsekwencją najczęściej jest śmierć zwierzęcia w trakcie snu z wycieńczenia. Uwagi Żółwie stepowe są terytorialne i to już od chwili wylęgu - widać to po tym, z jaką furią rzucają się na swoje rodzeństwo. Jednak zwłaszcza dorosłe osobniki - i to bez względu na płeć - mogą się dotkliwie ranić. Z tego powodu należy bardzo uważać przy łączeniu tych żółwi w grupy - nawet samic. Dzioby żółwi stepowych są wyjątkowo ostre i mocne, a zadawane przez nie rany - bardzo głębokie. Bibliografia: Przybyszewski C.: Zwierzęta w terrarium. Glob, Szczecin 1986 www.russiantortoise.org www.chelonia.org zdjęcia wykorzystane za zgodą administratorów strony www.chelonia.org
|
||||
 Zgłoś błąd lub sugestię dotyczącą artykułu
|
