Artykuł w kategoriach: Początkujący, Mrówki – Artykuły, Owady – Artykuły

Mrówki – podstawy hodowli


Oceń 1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek [6]
Loading...

Życie mrówek jest bardzo interesujące, a zarazem zadziwiające. Ich wielkość, spryt i szybkość sprawiają, że stają się ogromnym zagrożeniem dla drobnych jak i większych organizmów. Każdy gatunek jest inny nie tylko z wyglądu, ale i z ,,charakteru,,. W dalszej części się o tym przekonamy.


 

Jak złapać nową królową?

Spis treści

Aby znaleźć naszą pierwszą królową, należy w okresie rójki (zwykle czerwiec-sierpień) udać się na otwartą przestrzeń, jaką mogą być np. płytki chodnikowe. W godzinach porannych (7-9) oraz popołudniowych (15-17) odbywa się główna rójka. Najpospolitszym i za równo najłatwiejszym w hodowli gatunkiem jest hurtnica pospolita, którą możemy znaleźć wszędzie. Władczynię łatwo można odróżnić od zwykłej mrówki, (np ze względu na większy odwłok). Pamiętajmy, że aby mieć pewność, że złapana królowa jest zaplemniona, musi NIE posiadać skrzydeł !

 

Udało mi się złapać moją pierwszą mrówkę, co teraz ?

Najlepiej, abyśmy posłużyli się odpowiednio przygotowaną probówką (poniżej opis, jak ją przygotować). Jeżeli nie posiadamy takowej, pierwsze ,,gniazdo,, możemy stworzyć chociażby z Tic-taców, kładąc mokrą watę na samo dno, aby królowa mogła spokojnie się tam dostać. Dodać należy, że niektóre gatunki (np. Lasius flavus) preferują bardziej ciaśniejsze, niż otwarte tereny. Po wprowadzeniu królowej do środka, będzie ona zapewne bardzo zestresowana i trzeba dodać jej pewności, kładąc pudełko w zaciemnieniu (np. w szufladzie) z dostępem do wilgoci (która znajduje się na wacie) oraz dostępem do powietrza (można na przykład zatkać otwór wyjściowy watą (koniecznie suchą), aby powietrze mogło się stale przez nią przedostawać. Tak umieszczoną królową należy nie stresować i dać ,,działać naturze,,. Pierwsze jajeczka powinny pojawić się po nocy. (czasami może to trwać kilka dni).

Jeżeli królowa nie złożyła jajeczek w ciągu tygodnia, oznacza to, że jest za bardzo zestresowana, źle zaplemniona lub chora. (z dwoma ostatnimi czynnikami, nic nie możemy poradzić).

 

Pojawiły się pierwsze jaja. Co dalej?

Podstawą w hodowli mrówek jest ogromna cierpliwość. Wkrótce zacznie się proces przemian, z jajeczka w larwę, z larwy w kokon lub poczwarkę i wreszcie formę imago. Długość zależy od wielu czynników (ciepło, spokój, gwałtowna zmiana oświetlenia itp). Zgodnie z moim doświadczeniem, u gatunku Lasius niger, jeżeli zapewnimy wszystkie ,,udogodnienia,, pierwsze robotnice mogą pojawić się już nawet po 20 dniach. U większych mrówek (np. Camponotus herculenaus) pierwsze pokolenie może rozwijać się nawet 12 miesięcy. Wracając, jeżeli pojawią się pierwsze jajeczka, należy się cieszyć i w dalszym ciągu nie stresować królowej, bo przyniesie to negatywne skutki, na przykład pożarcie potomstwa.

 

Czy należy karmić królową podczas, gdy królowa jest sama a potomstwo dopiero się rozwija ?

Tutaj można się sprzeczać, ale według mnie, nie jest to wymagane, a nawet niestosowne. Nie stresujmy dodatkowo królowej. Co więcej królowa nie zdechnie z głodu, bo z powodu zakładania kolonii w sposób klasztorny, karmi larwy jak i siebie mięśniami oderwanych skrzydeł. Pierwszy pokarm w postaci małej muszki owocówki możemy podać tydzień po narodzeniu się pierwszego potomstwa.


Co gdy kolonia będzie już spora i nie będzie mieścić się już w probówce ?

Należy zaopatrzyć się w tak zwane ,,formikarium,, czyli akwarium dla mrówek. Można zakupić je za niewielką cenę, razem z innymi przydatnymi akcesoriami na wielu stronach (np. mrowkoyad.pl[2]). Osobiście, jeżeli chcemy stale obserwować rozwój koloni, nie polecam formikarium ziemnego. Sugeruję betonowe lub korkowe, z czego należy uważać na to drugie, ponieważ musimy stale kontrolować wilgotność, aby nie pojawiła się pleśń, która bardzo szkodzi mrówką. Na betonie, owszem, także może się pojawić, ale jest mniejsze prawdopodobieństwo. Niektóre gatunki mogą się lepiej czuć w jednym z rodzajów, na przykład korkowe preferują gatunki nadrzewne (Camponotus). Uwaga: jeżeli kolonia będzie za mała, mrówki nie będą miały na tyle siły, aby dbać o porządek w całym gnieździe i może doprowadzić to do pojawienia się ,,nieproszonych gości,,. Formikarium należy dobierać, tak, aby mrówki czuły się w nim dobrze, jak i my, obserwując te małe ,,roboty,,.

Jak nawilżać formikarium ?

Np. strzykawką. Pamiętajmy, że nie całe gniazdo może być wilgotne. Należy odstawić kilka komór suchych. U niektórych gatunków, np. Messor barbarus, tylko 30% gniazda ma być wilgotne, ze względu na składowanie przez nie ziaren, którymi się żywią. Jeżeli przelejemy formikarium może się na nim szybko pojawić pleśń. Skąd wiemy, czy mrówką wystarczy dana wilgotność. Otóż jeżeli przebywają one w komorze znajdującej się najbliżej areny, gniazdo jest przelane, natomiast jeśli najdalej od niej, jest w porządku, lub za sucho.

Uwagi do pokarmu

Jeżeli podajemy świeżo złapanego owada (bo innego sobie nie wyobrażam) najlepiej go zamrozić, a później zalać wrzątkiem, przez co zawsze będzie czyściejszy. Nie należy łapać robaków w pobliżu ruchomej jezdni, bo przez np. spaliny mogą być one chore. Odradzam także podawania tych pospolitych owadów, takich jak dżdżownice, ślimaki, biedronki, ćmy lub koniki polne.

Pokarm nie jest przeznaczany dla robotnic, tylko dla larw i królowej. (Larwy dzięki wydzielanym enzymom spożywają białko, dlatego często możemy zauważyć, że mrówki kładą pokarm na larwach). Robotnice żywią się głównie miodem, czyli węglowodanami oraz spadzią (np. ze mszyc, które często hodują w warunkach naturalnych). Niektóre gatunki mrówek (np. Messor) żywią się wyłącznie nasionami (np. lnu, słonecznika), a jedynie 10% ich diety to białko. Dodać należy, że i w ziarnach znajduje się ta substancja (białko). Nigdy nie zaobserwowałem, aby interesował ich miód.

Co do picia przez mrówek wody, także tego nie zaobserwowałem, ale dla pewności należy umieścić na arenie nasiąkniętą watę, aby mrówki miały znak, że im niczego u nas nie zabraknie. Dzięki temu często mogą się nawodnić. Przestrzegam także przed nanoszeniem dużych kropli miodu lub innego płynnego pokarmu, ponieważ pupile mogą łatwo w niego wpaść i się utopić. Nie wiadomo ile mrówka może wstrzymywać oddech, ale po wyciągnięciu jej z np. z miodu i wysuszeniu, prawie zawsze powraca ona to normalnego stanu i może prawidłowo funkcjonować. Kiedy możemy zdecydować o tym, że pokarm jest już nieświeży lub niepotrzebny mrówką ? Jeżeli widzimy, że z gniazda zostaje wyniesiona mucha i robotnica zacznie ją ,,obsypywać piaskiem,, oznacza to, że zostało wyżarte z niej dostępne białko i należy ją wziąć, aby nie zaległa pleśń. Często także z nieświeżego pokarmu wydziela się nieprzyjemny zapach, co prowadzi do złego stanu areny – okropnego smrodu.

Wilgotność na arenie

Arena, czyli wybieg gdzie wędrują mrówki i podawany jest pokarm nie może być wilgotna, zwłaszcza podłoże, ponieważ mrówki najzwyczajniej mogą się tam przeprowadzić. Co więcej, jeżeli jest wilgotno, znajdujący się na niej pokarm może szybko spleśnieć i jeżeli dostanie się do gniazda, nasza kolonia jest zdania na śmierć. Uwaga: Zwiększenie wilgotności na arenie może spowodować także ,,przelanie gniazda,,.


Co to są kasty i czy występują u wszystkich gatunków ?

Podział mrówek na ,,piastunki,, ,,zbieraczy,, oraz ,,żołnierzy,, nazywamy kastami. Dzięki nim, mrówki są bardzo zorganizowane i każda posiada jedyną w swoim rodzaju funkcję. Z reguły różnią się one od siebie wielkością. Żołnierz będzie o wiele większy od ,,opiekunek potomstwa,, i będzie posiadał większe żuwaczki. Nie występują one u wszystkich gatunków. (Lasius niger) także ich nie posiada. Oznacza to, że każda mrówka pełni tą samą role co druga. Wyraźnie kasty posiadają np. Camponotus czy Messor (np. Messor barbarus).

Czy mrówka może złożyć jaja?

Owszem, może, ale będą to jaja niezapłodnione, czyli powstaną z nich tylko samce. Królowa może je również składać, jeżeli uzna, że kolonia jest rozwinięta i posiada odpowiednią ilość pożywienia (tyczy się to także składania jaj królewskich)

Kiedy pojawią się pierwsze formy płciowe (czyli królowe) i jak je zapłodnić ?

Pierwsze królowe, a przed nimi samce pojawiają się, gdy kolonia będzie bardzo duża, licząca kilka set, a nawet kilka tysięcy robotnic. Co do zapłodnienia królowych, nie można ich sztucznie zaplemnić. ,,Mrówki unikają kazirodztwa jak ognia,,. Nie jest więc to możliwe. Istnieje, jak zwykle wyjątek. Gatunek mrówki Monomorium pharaonis (mrówka faraonka) praktykuje kazirodztwo, przez co może zostać zaplemniona w gnieździe. Mimo to, tych mrówek nie radziłbym hodować. Teoretycznie, gdyby nie ten proces, kolonia szybko by zmarła, ponieważ robotnica żyje zaledwie 70 dni, a królowa rok. U zwykłych gatunków, młode królowe żyjące w sztucznych warunkach zwykle są zagryzane, więc nie zdziwmy się, jeżeli zobaczymy sporą mrówkę bez głowy. Możemy być spokojni, że to nie ta właściwa.

Jak długo żyje królowa a jak długo robotnica ?

Zależy to od wielu czynników, na przykład zimowania. Królowa może żyć od 3 lat do nawet 25. Robotnica natomiast, do roku czasu.

Zimowanie

Hibernacja mrówek jest bardzo ważna, szczególnie u większych gatunków. Lasius niger, nie wymaga jego przechodzenia, jednak dobrze by było ją przeprowadzić dla dobra kolonii, zwłaszcza, jak jest bardzo rozwinięta.

Należy ją przeprowadzać ostrożnie. Najmniejsze odchylenie i wahanie temperatury może doprowadzić do wstrząsu i zgonu podopiecznych. Mrówki należy dobrze wykarmić i zacząć powoli obniżać ich temperaturę ciała, obniżając przez to temperaturę w pomieszczeniu. Samo obniżanie stopni powinno trwać dwa tygodnie (np. co trzy dni temperatura powinna spadać co 5 stopni). Niestety często zdarza się że nie ma możliwości takiego zabiegu, przez co po zimowaniu 50% koloni jest martwa. Jeżeli posiadamy samotną królową, lub królową z potomstwem, przejścia mogą być krótkie, lub może nawet nie być ich wcale. Wystarczy włożyć ją, np do lodówki. Hibernacja powinna odbywać się w 0-6 stopniach i trwać minimum miesiąc.

Wybudzanie mrówek również nie jest łatwe. Samotną królową możemy wyciągnąć bez przeszkód, natomiast kolonię, najeży traktować tak jak przy stopniowym schładzaniu, ale odwrotnie, czyli podwyższać co kilka dni temperaturę do pokojowej. Dzięki zimowaniu królowa ,,odpocznie,, dzięki czemu jej żywotność wzrośnie, Po zimowaniu królowa składa ogromną ilość jajeczek. Moje mrówki hibernują w piwnicy.

Temperatura

Optymalną dla mrówek temperaturą jest temperatura pokojowa (20-25°C). Warto czasami także je dogrzewać (maksymalnie do 30°C), dzięki czemu zwiększymy ich metabolizm, a potomstwo szybciej się rozwinie. Należy dodać, że jeżeli chcemy przybliżyć naszą hodowlę do warunków naturalnych, w nocy, temperatura powinna być niższa niż w dzień. Mam tu na myśli 18-20°C. Nie należy przywiązywać do tego mimo wszystko szczególnej uwagi. Mrówki zaczynają się dusić już w temperaturze 35-40°C… tak więc należy na to uważać.

Choroby i pasożyty

Największym dla nas zagrożeniem jest pleśń i grzyb, na który mrówki są szczególnie uczulone… Jeżeli na mrówce znajduje się jakaś biała, lub inna narośl, oznacza to, że jest chora. Możemy ją wykryć także poprzez zachowanie mrówek (np. spinanie nóg). Tej choroby nie możemy się pozbyć. Pojawia się ona najczęściej przez brud panujący na arenie lub brak porządku w gnieździe. Należy uważać także na roztocza, które również żerują na ciałach mrówek, ale w przeciwieństwie do pleśni, możemy ich się pozbyć. Jest to wyzwanie, ale zawsze jest to coś…

Zabezpieczenia przed ucieczką

Najczęściej stosuję się talkohol, którym smarujemy ścianki. Mrówki się przez niego nie przedostaną.

Uciekła mi królowa/robotnice, czy mam się spodziewać, że wkrótce pojawi mi się gdzieś gniazdo ?

Jeżeli uciekły same mrówki, nic się nie stanie, ponieważ nie mogą one składać zapłodnionych jaj. Natomiast jeżeli sama królowa razem z robotnicami należy się obawiać, ponieważ może ona złożyć jaja. Pamiętajmy, że jeżeli nie pozwolimy im na zdobywanie pokarmu, nic się nie stanie, a kolonia sama wymrze z głodu. Mniejsze prawdopodobieństwo przeżycia ma sama królowa, ponieważ u większości gatunków w tym Lasius niger królowe nie praktykują polowania.

Posiadam sporą kolonię Lasius niger. Zdechła mi królowa, co mam zrobić?

Niestety kolonia zdana jest na wymarcie. Sensem jej życia jest opieka nad królową oraz wychowanie form płciowych. Bez królowej, robotnice mają wychować pozostałe potomstwo, dożyć starości i umrzeć. Jest to proces długotrwały. Drugim sposobem jest adopcja nowej królowej. Wymaga to nieczęsto ofiar. Złapaną królową (koniecznie z tego samego gatunku) należy umieścić w probówce. Następnie wrzucić do niej mrówkę z naszej koloni i zacisnąć watą, tak, aby mrówka i królowa były zmuszone do bezpośredniego kontaktu ze sobą. Należy uważać aby ich nie zgnieść (zwłaszcza królową). Z czasem zaprzyjaźnią się one i wymienią zapachami. Jeżeli kolonia jest duża, musimy zdawać sobie sprawę, że jest mniejsze prawdopodobieństwo, że królowa zostanie przyjęta, aniżeliby odbyło się to w mniejszej koloni. Czym dłużej będą ściśnięte tym lepiej. Może odbywać się to nawet kilka dni, jednak kilka godzin także powinno wystarczyć. Gdy uznamy, że minęła odpowiednia ilość czasu, odsuwamy watę, aby miały więcej miejsca i mogły się swobodnie poruszać po probówce. Jeżeli widzimy, że obydwie mrówki nie są w stosunku do siebie agresywne (otwieranie żuwaczek, gryzienie) oznacza to, że adopcja się udała i należy przeczekać jeszcze noc, aby mieć pewność, że wszystko jest w porządku. Natomiast jeżeli są względem siebie agresywna, adopcja się nie udała i jeżeli mamy więcej cierpliwości, w dalszym ciągu należy ją przeprowadzać, aż do skutku. Jest jeszcze wiele rodzajów adopcji, ale mimo to, ten jest najprostszy.

Cykl rozwojowy mrówki

1apg2.png

 

 

24e9l6h

Od prawej strony:

a) Jajo – pierwszy etap rozwoju. Jaja składa królowa.

b) Larwa – drugie etap rozwoju. Karmiona przez robotnice, kładące na nich owady, dzięki wydzielanym enzymom trawi białko zawarte w pokarmie.

c) Kokon – Po dojrzeniu larwy, zostaje umieszczona w kokonie wytworzonym przez nią.

d) Duży kokon – Z reguły, w ogromnych kokonach znajdują się królowe lub kasty żołnierzy,

e) Forma imago – jest to mrówka ,,doskonała,, . Zaraz po wyjściu z kokonu jest cała biała oraz słaba. Kilka dni później zabarwia się na odpowiedni kolor i jest w pełni funkcjonalna.

 

Uwagi: U niektórych gatunków (włącznie z polskimi) mrówki nie plotą kokonu, czyli są ,,luzem,, – bez oprzędu, tak jak na zdjęciu obok. Czasami także u mrówek plotących kokon, zdarza się, że jeżeli królowa zadecyduje, że jest nagła potrzeba siły roboczej, mrówki tego nie robią. Nie należy się tym przejmować.

 

Z czego nie należy konstruować formikarium? Z czego jest najlepiej je zrobić?

Na przykład z plasteliny, ze względu na jej toksyczny skład. Owszem, istnieją plasteliny ,,nietoksyczne,, , ale takie nie przepuszczają wilgoci i strasznie brudzą, przez co nie są odpowiednie dla naszych pupili. Należy także uważać na klej, ponieważ nie zawsze jest on bezpieczny, lub mrówki mogą się w nim utopić. Samo gniazdo nie powinno być także zrobione z samego szkła.

Najlepsze materiały, z których powinno być nasze gniazdo to: akryl (lub) beton (lub) korek (lub) ziemia – z czego najlepiej z gliną, aby się nie zapadała.

Jak powinno wyglądać gniazdo?

Oczywiście na samym początku powinna być to probówka, ale jeżeli zdecydujemy, że mrówki powinny przenieść się już do zwykłego gniazda należy pamiętać o zróżnicowaniu komór. Jedna z nich powinna być wilgotna, druga mokra i trzecia sucha. Może być również więcej komór, ale te trzy przydały by się, z czego ta ,,mokra,, nie nie jest zbytnio potrzebna, aniżeliby tak jak ,,wilgotna,, i ,,sucha,,. Co do wielkości gniazda pamiętajmy, że jeżeli mrówki są duże, muszą zmieścić się w korytarzach i swobodnie obracać, poruszać, jeżeli natomiast są małe, musimy wziąć pod uwagę, czy gniazdo jest szczelne i nie ma ,,dziur,,. Niektóre gatunki potrafią ryć nawet w betonie, dlatego należy uważać, aby w naszym gnieździe były odpowiednie zabezpieczenia. Ja bardziej polecam gniazda poziome (—), niż pionowe (|) ponieważ mamy pewność, że będziemy więcej widzieć, bo mrówki nie mają jak zalepić ścianek piaskiem.

Uwaga: Jeżeli gniazdo będzie za duże, mrówki mogą zrobić w jednej z komór śmietnik, lub też nanieść piasek na komory i korytarze, przez co może zatracić się wygląd gniazda, lub mniej szczegółów będziemy dostrzegać. Musimy zdawać też sobie sprawę z tego, że umieszczając mrówki w formikarium ziemnym, z których łatwo jest robić korytarze, może okazać się, że nie będziemy nic widzieć.

Pytanie Czy w formikarium mogą być dwa gniazda, a jedna kolonia ?

Nie nie mogą być osobne gniazda.

 

1A. Sprzęt potrzebny do hodowli.

a) Probówka – najlepiej kilka. Do przechowywania koloni/królowej.

b) Pęseta – do łapania mrówek, bądź wykonywania prac porządkowych. Najlepiej entomologiczna.

c) Strzykawka – do nawadniania gniazda. Do korkowych polecam strzykawkę z igłą.

1B. Sprzęt ułatwiający hodowle:

a) Korek celulozowy – do zatykania probówek, zamiennik waty. Dzięki nim mamy pewność, że mrówki się nie zaplątają w wacie.

b) Pipeta – zamiennik strzykawki, służy do nawadniania.

c) Talkohol – mieszanka talku i alkoholu, służąca do zabezpieczenia formikarium przed ucieczką mrówek.

d) Wężyki – do łączenia formikarium

e) Wykałaczka – do nanoszenia np. kropel miodu, bądź wyciągania z niego mrówek :D.

 

Czy mogę umieścić dwie kolonie na jednej arenie, ale z osobnymi gniazdami ?

To zależy od gatunku. Gatunek bardziej agresywny będzie próbował wyeliminować konkurencję napadając na nią i wyznaczając granicę wybiegu, natomiast bardziej pokojowy, będzie dążył do pokoju. Oczywiście często będą wywoływane ,,mrówcze wojny,, np. o pokarm lub wodopój, dlatego dobrze by było, umieścić kilka ich źródeł.

 

Przydatne informacje

A) Jeżeli nasze mrówki znajdują się w formikarium betonowym, należy wziąć pod uwagę, że rzekoma ,,biała narośl,, na naszych mrówkach jest tak naprawdę nie groźna, bo często okazuje się, że są to po prostu okruchy gazobetonu.

B) Forma „imago” oznacza, ze owad jest w pełni dojrzały.

C) Są trzy sposoby zakładania kolonii. Najczęściej występujący – klasztorny, za nim pasożytniczy oraz pół-klasztorny.

  • Klasztorny – po zaplemnieniu królowej, samica szuka odpowiedniego miejsca na założenie pierwszego gniazda. Po tym procesie zdejmowane są skrzydła oraz wykopywana jest norka, w której są składane pierwsze jaja, karmione mięśniami zdjętych skrzydeł. Tak rodzi się pierwsze potomstwo.
  • Pół-klasztorny – Podobny proces jak wyżej. Zmienia się tylko to, że podczas rozwoju pierwszego pokolenia, królowa regularnie poluje.
  • Pasożytniczy – Zaplemniona królowa wnika do innego gniazda z tego samego gatunku. Najczęściej zabija tamtejszą królowa i zajmuje jej miejsce. Przesiąknięta zapachem byłej królowej, mrówki traktują ją jak swoją. Pasożytami mogą być na przykład mrówki Polyergud rufescens czy Formica sanguinea.

 

Opisy wybranych gatunków mrówek na podstawie portalu mrowki.tk

[3]

35iqclx.pngLasius niger (hurtnica pospolita)

Jest najprostszą w hodowli mrówką. Dzięki ich liczebności z łatwością w okresie rójki (czerwiec-wrzesień) można złapać zapłodnioną królową. Zakłada gniazda w sposób klasztorny.

 

dgqli0.pngLasius flavus (podziemnica zwyczajna)

Mrówka ma charakterystyczny, wcięty tył głowy, żółte odnóża i spód odwłoka oraz aksamitny połysk. Zakłada gniazdo w sposób klasztorny w okresie rójki (czerwiec-wrzesień).  Buduje kopce z ziemi, lubi wilgotne miejsca.

 

mwz5t0.pngFormica cinerea (pierwomrówka żwirowa)

Królowa łatwo zakłada swoją kolonię w związku z czym jest dobra dla początkujących. Często spotykamy ją w miastach. Rójka czerwiec-sierpień. Ciekawe w hodowli ze względu na rozmiar i zachowanie. Mrówka posiada bardzo dobry wzrok, jest agresywna i wyznacza dokładnie swoje terytorium. Potrafią sprawnie i szybko – w przypadku większych ilości pokarmu rekrutować inne robotnice.

 

8zl8xs.pngCamponotus herculenaus (gmachówka cieśla)

Mrówka przeznaczona dla doświadczonych osób. Kolonia, zwłaszcza w pierwszych okresach rozwija się bardzo powoli. Wymaga corocznego zimowania. Pomimo tego jest bardzo cenną mrówką ze względu na kasty w mrowisku a duże rozmiary mrówek ułatwiają jej obserwację. W pierwszych latach gniazduje w ziemi, a wraz z rozwojem przenosi się na coraz wyższe partie drzewa. Loty godowe odbywają się w maju aż do końca czerwca.

Mrówki faraona

                                                                                       219qd8k.pngMonomorium pharaonis

 

Mrówka pochodzi z Francji. Wielkość koloni może dochodzić do milionów robotnic. Są one zmorą dla mieszkańców bloków. Ze względu na swoją strategię rozmnażania się, są prawie nie do pokonania. Zwykle za rozwój kolonii odpowiada grupa kilku królowych, ale często kolonie takie posiadają kilka gniazd. Nową kolonię może założyć nawet grupa robotnic pod warunkiem, że posiadają kilka zapłodnionych jaj ze starego mrowiska, gdyż mają zdolność wychowania z nich nowych królowych. Po tym procesie robotnice składają jaja niezapłodnione z których wylęgają się samce zapładniając nowe królowe, stosują więc również, w przeciwieństwie do innych mrówek kazirodztwo. Konkurują z ludźmi o pożywienie, dzięki swoim rozmiarom są w stanie dostać się praktycznie w każdy zakamarek. Są one trudne to wytępienia, np. ze względu na wcześniej wspomnianą poliginie (kilka królowych w kolonii) co pozwala na szybkie zregenerowanie swoich sił, a śmierć jednej królowej nie sprawi wyginięcia całej kolonii. Są mrówkami krótkowiecznymi – królowa żyje maksymalnie 12 miesięcy, a robotnica 70 dni.

Źródło: Formicopedia[4] – Monomorium pharaonis

 

Czy mogę złapać królową razem z orszakiem robotnic, lub całą kolonię?

I tak i nie. Jeżeli znajdziemy sporą kolonie, możemy być pewni, że królowej nie znajdziemy, bo z reguły jest ona ukryta głęboko pod ziemią. Jeżeli natomiast odnajdziemy małą kolonie jest to prawdopodobieństwo większe. Jeżeli natkniemy się na niewielką kolonię na przykład Formica cinerea (pierwomrówka żwirowa), to możemy być pewni, że obok naszego buta jest już królowa, ponieważ ten gatunek nie kopie głębokich tuneli. Zwykle, po odkryciu kamienia, możemy złapać królową wraz z robotnicami. Dzięki temu, nasza kolonia przybierze na sile i szybciej będzie się rozwijała. Mimo to, zastanówmy się, co będzie sprawiało nam większą przyjemność ? Wychowanie kolonii od samych „korzeni”, czy dostanie swoistego „gotowca”? To leży już w kwestii gustu.

Mrówki, których nie wolno hodować

a) mrówka łąkowa – Formica pratensis

b) mrówka pniakowa – Formica truncorum

c) mrówka północna – Formica aquilonia

d) mrówka smętnica – Formica lugubris

e) mrówka ćmawa – Formica polyctena

f) mrówka rudnica – Formica rufa

Hibernacja mrówek egzotycznych

Mrówki spoza kraju, pochodzące z ciepłych miejsc. Na przykład Messor barbarus z krajów śródziemnomorskich nie wymagają hibernacji. W okresie zimy (koniec listopada – początek lutego) dobrze by było, aby mrówki miały zróżnicowaną temperaturę od tej, która panowała w czasie lata. Optymalna temperatura to 15-18°C, z czego nie należy schodzić poniżej 14°C ponieważ mrówki mogą wejść w stan stagnacji (wiem to z własnych doświadczeń). Ten proces nie jest wymagany, ale jeżeli chcemy odwzorować warunki panujące w przyrodzie, to to rozwiązanie jest prawidłowe.

Czy mrówki mogą być zagrożeniem dla człowieka?

Owszem mogą, ale w Polsce nie występują gatunki aż tak agresywne i niebezpieczne. W innych krajach natomiast, na przykład w lasach zachodniej afryki występują mrówki z rodziny dorylus. Do walki używają potężnych żuwaczek zdolnych do wyrywania fragmentów ciał przeciwników. Żyją w doskonale zorganizowanych koloniach liczących do 22 milionów osobników. Królowa kolonii składa co miesiąc 1-2 milionów jaj, stale uzupełniając niedobory kadrowe. Osiągając 5 centymetrów długości, królowa dorylus jest największą mrówką na świecie. Myrmecia gulosa to również jedna z największych i najstarszych mrówek na Ziemi, z racji wielkości nazywana „mrówką-buldogiem”. Sądzi się, że owady te wyewoluowały z os, o czym świadczyć może ich doskonały wzrok, długość ciała (3-4 cm), kolec jadowy i względnie samotny tryb życia. Myrmecia gulosa potrafią skakać i w locie polować na inne insekty (stąd również inna nazwa: „mrówka-skoczek”). Gulosa jest gatunkiem prymitywnym i agresywnym, a jej jad może zabić człowieka. Występuje tylko na terenie Australii..

Źródło: JOE MONSTER Niecodziennik satyryczno-prowokujący [5]

 

Rekomendowane formikarium dla określonych gatunków mrówek

 

bguyyb.png

 

Każdy materiał gniazda formikarium ma swoje wady i zalety. Osobiście, z własnych doświadczeń preferuje gniazdo betonowe. Trzymałem w nim między innymi Messory, Camponotusy a obecnie Formice. Jednak co do tych pierwszych – nie polecam hodować w betonie i gipsu Myrmice oraz Messory. W przypadku dojrzalszych kolonii mogą zacząć ryć w materiale i w skutek czego mogą doprowadzić do ucieczki – tak samo jak z korkowym. Jeżeli chcemy mieć pewność załatwmy sobie akryl ponieważ raz, że zabezpiecza w 100% przed ucieczką – co jest dobre w przypadku hodowania malutkich gatunków, takich jak np. Lasius czy Pheidole ale są trwałe i trudno jest je rozbić.

Co do formikariów ziemnych – mrówki czują się w nich bardzo dobrze ponieważ większość gatunków żyje w ziemi, ale wiąże się to z jednym minusem – słabą widocznością. Jednak jeżeli zdecydujemy się na takie gniazdo, dajemy mrówkom dużo luzu i wolnej przestrzeni do tworzenia własnych korytarzy – a no i łatwo jest je nawadniać.

Korek jest najodpowiedniejszy – mówiąc już o polskich gatunkach – dla gatunków żyjących w drzewie. Mowa tu o Camponotus. A co do akrylu – jedynym przeciwwskazaniem jest to, że obecnie w sklepach internetowych nie ma odpowiedniej wielkości gniazd, aby można było je w nich umieścić.

Mrówki z rodzaju Lasius czują się dobrze w każdym możliwym rodzaju gniazda. Osobiście trzymałem je w korkowym, które spełniło swoją posługę przez 3 lata oraz ziemnym.

Jeżeli chcemy mieć pewność, że naszej kolonii nie brakuje odpowiedniego poziomu wilgotności polecam gniazdo akrylowe z wbudowanym tak zwanym grzybkiem.

Przykładowe formikaria oferowane w sprzedaży

 

flf1j4.png

Formikarium z wbudowanym grzybkiem, które polecam zwłaszcza początkującym hodowcom.

Sposób nawadniania opisany na mrowkoyad.pl:

 

Cytat

(…) Formikarium wyposażone jest w niezawodny system nawadniający, który czyni to formikarium niemalże bezobsługowym. Jednokrotne napełnienie zbiornika pozwala na długie użytkowanie formikarium bez konieczności dolewania wody. System składa się ze zbiornika z wodą, który znajduje się pod formikarium oraz nóżki (w kształcie grzybka), której dolna część zanurzona jest w wodzie a górna – „kapelusz” znajduje się wewnątrz formikarium. Grzybek odlany jest w bardzo twardego gipsu, którego mrówki nie są w stanie zgryźć ani skruszyć. Woda podsiąka nóżką i nawadnia kapelusz, następnie paruje lub jest pobierana przez mrówki bezpośrednio z gipsu. (…)

 

 

fk1oxx.png

 

Formikarium betonowe rekomendowane dla większości gatunków dostępnych w hodowli.

 

 

 

 

Najczęstsze przyczyny śmierci mrówek

Oparte na treściach użytkownika Mrówkolew.

1. Zagłodzenie

Jeżeli karmimy swoje mrówki zbyt rzadko, a ich zapotrzebowanie na pokarm jest duże – kolonia wymrze. Larwy potrzebują do prawidłowego rozwoju dużych ilości białka zawartego np. w martwych owadach. Same mrówki potrzebują natomiast specjalnej mieszanki, węglowodanów lub spadzi. Niektóre gatunki, np. Messory mają swoje specyficzne upodobania. Te potrzebują to prawidłowego funkcjonowania nasion, w których też zawarte jest białko.

2. Zanieczyszczenie, choroby i roztocza

Zbyt duże ilości pokarmu, zaniedbanie czystości w formikarium, pozostawienie przez długi czas pokarmu spowoduje pojawienie się bakterii, pleśni i grzyba który może poważnie zaszkodzić naszym mrówkom. Również choroby wywoływane wskutek działania chemikalia lub złapania choroby jeszcze w naturze. Roztocza lub inne pasożyty są również jednym z najczęstszych przypadków śmierci naszej kolonii. Ze względu na swoją wielkość, roztocza trudno jest wychwycić i zlokalizować. Istnieje wiele sposobów na ich likwidację, ale wszystkie wiążą się z dużym ryzykiem. Najbardziej powszechnym jest wprowadzenie oparów kwasu mrówkowego do gniazda w niewielkich ilościach co zabija roztocza znajdujące się na mrówkach.

3. Nieodpowiednia temperatura i wilgotność

Głównymi czynnikami wpływającymi na metabolizm mrówek jest temperatura otoczenia i wilgotność. Zbyt niska temperatura powoduje spadek metabolizmu i może doprowadzić do paraliżu mrówek a w najgorszym przypadku do ich śmierci. Zbyt wysoka temperatura natomiast zwiększa szybkość starzenia się i metabolizm co może spowodować przegrzanie się mrówki – przy zbyt wysokiej temperaturze mięśnie mrówki zasychają i są nieodnawialne uszkodzone. Mrówki giną w temperaturze powyżej 40°C. Wilgotność w gnieździe zależy głównie od gatunku mrówki, np Messory ze względu na swoje specyficzne magazynowanie pokarmu w komorach nie lubią zbyt dużej wilgotności. Dzięki nawadnianiu gniazda mrówki pobierają wodę z mokrych powierzchni. Jeżeli mamy dylemat, czy wilgotność w gnieździe jest odpowiednia możemy na arenie ustawić nasiąkniętą wodą watę lub gąbkę z której mrówki bezpośrednio będą czerpać wodę. W większych koloniach dzięki temu mrówki mogą same nawadniać swoje gniazdo.

4. Ucieczka z formikarium.

Jeżeli nie zabezpieczyłeś odpowiednio gniazda mrówki mogą z niego uciec. Mrówki, jeżeli nie znajdą wilgotnego miejsca, np. ziemi w doniczce szybką zginą. Do stosowania zabezpieczeń można używać nieszkodliwego dla mrówek „talkoholu” czyli mieszanki talku i alkoholu. Cienką warstwę należy nałożyć na najwyższe punkty na ściance na arenie. Mrówki przez nią nie przejdą. Dobrym pomysłem jest też np. cienka warstwa miodu która zatrzyma robotnice.

swde06.png

Talkohol, jest to mieszanka talku ze spirytusem służąca do zabezpieczenia formikarium przed ucieczką

 

Informacje pochodzące z innych źródeł

Jak poinformował portal formicopedia.org [odnośnik]: Talk jest naturalnym minerałem stosowanym w pudrach kosmetycznych. Jest barierą nie do pokonanie przez mrówki. Należy nim pokryć górną część pionowych ścianek formikarium. Lepszą skuteczność będzie miał, gdy zabezpieczymy arenę przykrywką z wykonanymi otworami. Dzięki zawartości spirytusu, płynną zawiesiną talku można posmarować brzegi ścianek a po odparowaniu alkoholu, pozostaje jedynie talk.

 

Sposób użycia mrowkoyad.pl [odnośnik]: Mieszankę należy wstrząsnąć a następnie nanieść pędzlem cienką warstwę na brzeki formikarium i pozostawić do wyschnięcia. Do tak przygotowanego formikarium możemy bez obaw wpuszczać mrówki. Warstwę ochronną talku uzupełniamy w miarę swoich potrzeb.

 

Sprawdzony pokarm dla mrówek

 

9pnol0.png

Krew suszona

 

 

wsuqyw.png

Pyłek pszczeli

 

 

9ad6oy.png

Orzechy laskowe włoskie i migdały

 

 

332xumq.png

Stynka suszona

 

Jeżeli chcesz być pewny tego – czym należy urozmaicić dietę swoich mrówek, możesz nabyć powyższy pokarm. Są to sprawdzone, oczyszczone a przede wszystkim zawierające dużo wartości odżywczych rzeczy. Możesz również przygotować specjalną mieszankę, dzięki której twoja kolonia będzie szybciej się rozwijać. Należy pamiętać, że pokarm ukazany wyżej nie zastąpi podawania zabitych owadów, gdyż nie zawierają one odpowiednią ilość białka.

Przygotowanie mieszanki

Według portalu mrowkoyad.pl

Mieszanka do sporządzenia pokarmu płynnego.

[odnośnik]

 

Cytat

Skład:70% – węglowodany
20% – białka
10% – składniki mineralne i witaminy

Sposób przygotowania:Łyżeczkę suchego pokarmu zalewamy ok. 4 ml wody i mieszamy.  Po wymieszaniu odstawiamy na kilka minut do całkowitego rozpuszczenia produktów. Tak przygotowany pokarm podajemy, nanosząc go na karmidełko w formie niewielkich kropelek.

Czas przydatności po wymieszaniu z wodą (pod warunkiem przechowywania w lodówce) – około 30 dni.

Waga: 10 g

Mieszanka jest chętnie przyjmowana przez mrówki. Jej zaletą jest skład, dopasowany do zapotrzebowania mrówek na poszczególne składniki odżywcze oraz możliwość sporządzenia jej odpowiedniej ilości.

 

Podsumowanie

W ten sposób kończy się nasza przygoda z mrówkami. Mamy nadzieję, że w najbliższych latach, tak jak trwało to do teraz rozwój i popularność w Polsce hodowli mrówek będzie na porządku dziennym. Wniosek z tego jaki ? Nawet najmniejsze stworzenia, potrafią stworzyć mnóstwo frajdy tym największym, bo to nie wielkość zawsze ma znaczenie.

 

Pozdrawiam, Jakub.

 

Odnośniki


[1] Inne informacje o mrówkach – http://antmania.pl/faq/index.php/Strona_główna                                                 

[2] Sklep internetowy dotyczący hodowli mrówek – mrowkoyad.pl

[3] Atlans mrówek online – mrowki.tk

[4] Formicopedia – Monomorium pharaonis – http://formicopedia.org/mrowki/Monomorium_pharaonis

[5] JOE MONSTER – mrówki, których nie chcielibyście spotkać – http://joemonster.org/art/23340 

 

 

Dodaj swoje przemyślenie na temat artykułu