Artykuł w kategoriach: Encyklopedia, Jaszczurki – Encyklopedia, Krokodyle – Encyklopedia, Mięczaki – Encyklopedia, Owady – Encyklopedia, Pajęczaki – Encyklopedia, Płazy – Encyklopedia, Płazy i Gady Polski – Encyklopedia, Ptaszniki – Encyklopedia, Skorpiony – Encyklopedia, Skorupiaki – Encyklopedia, Ssaki – Encyklopedia, Węże – Encyklopedia, Wije – Encyklopedia, Żółwie – Encyklopedia

Gruczoł


Oceń 1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek [3]
Loading...

Gruczoł → jest to pojedyncza komórka lub wielokomórkowy narząd wyspecjalizowany w produkcji i wydzielaniu takich substancji jak hormony, enzymy, pot, mleko itp.

  • Gruczoły wydzielania wewnętrznego – to układ narządów i komórek wydzielających substancje czynne – hormony do krwi.
  • Gruczoły wydzielania zewnętrznego – to gruczoły wydzielające swą wydzielinę na zewnątrz, lecz nie do krwi, na ogół przez specjalnie do tego przystosowany kanał.

Wyróżnia się gruczoły pęcherzykowe i cewkowe, które mogą być proste lub złożone.
Wśród gruczołów prostych pojedynczych wyróżnia się gruczoły cewkowe, pęcherzykowe i kłębkowe. Gruczoły proste rozgałęzione dzielą się na cewkowe i pęcherzykowe. Gruczoły złożone natomiast mogą być cewkowe, pęcherzykowe lub cewkowo-pęcherzykowe.

  • Gruczoły mleczne, są charakterystyczne dla ssaków. Wytwarzają mleko – pokarm spożywany przez młode osobniki. Filogenetycznie rozwinęły się z gruczołów potowych i występują symetrycznie w ilości od dwóch do kilku par. Proces wytwarzania mleka – laktacja, pobudzany jest przez hormon tropowy prolaktynę (PRL). W czasie ciąży powiększają się one pod wpływem estrogenów i progesteronu. Wytrysk mleka i ułatwienie jego wypływu w czasie ssania aktywuje oksytocyna.
  • Gruczoły czułkowe (u skorupiaków), zwane też gruczołami zielonymi, ulokowane w części głowowej, pełnią funkcję narządów wydalniczych. Zbierają z krwi i płynów jamy ciała zbędne produkty przemiany materii i usuwają je przez otwory leżące u podstawy czułków.
  • Gruczoły protorakalne – spotykane u owadów – to gruczoły dokrewne umiejscowione w tułowiu, do produkcji hormonu linienia, zwanego również ekdyzonem. Hormon ten bierze udział w kierowaniu procesami wzrostu i linienia.
  • Gruczoły przędne – u pająków – rozwijają się z komórek nabłonka. Na odwłoku pająków mieszczą się kądziołki przędne. Są to narządy produkujące jedwabiste nici z elastycznej substancji białkowej wytwarzanej własnie przez gruczoły przędne. Nić pajęczyny ma na początku postać kleistej cieczy, ale potem – w miarę wyciągania się – twardnieje. Oprzęd wytwarzany przez kądziołki używany jest do budowy gniazd, do robienia kokonów chroniących jaja, a u niektórych gatunków – do konstruowania sieci.
  • Gruczoły przedanalne – gruczoły, podobne do gruczołów udowych, lecz występujące na spodniej stronie tułowia, w okolicy otworu kloakalnego, występujące u niektórych jaszczurek (np. gekonów)
  • Gruczoły przyuszne (parotydy) – (ang.: parotid glands) duże, parzyste zgrubienia na głowie u niektórych gatunków płazów; ich kształt i wielkość jest cechą charakterystyczną dla gatunku; parotydy są dużymi skupiskami gruczołów jadowych
  • Gruczoły udowe – patrz „otwory udowe”.


Dodaj swoje przemyślenie na temat artykułu